Baza zadań z chemii
Moje postępy
Zadania 1021–1040 z 1481
Zadanie 7.1 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 7.
Przygotowano dwie identyczne próbki oznaczone numerami I i II: w każdej próbce zmieszano
2,8 g wiórków żelaznych i 2,4 g rozdrobnionej siarki.
Próbkę I wprowadzono do probówki i ogrzano w płomieniu palnika. Stwierdzono, że żelazo
całkowicie przereagowało z siarką, w wyniku czego powstał produkt, w którym stosunek
masowy mFe :mS ≈ 7 : 4 (reakcja 1.). Po zakończeniu reakcji zawartość probówki ostudzono,
a następnie poddano działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze. Zaobserwowano,
że mieszanina poreakcyjna częściowo roztworzyła się w kwasie, czemu towarzyszyło
wydzielanie bezbarwnego gazu o nieprzyjemnym zapachu (reakcja 2.).
Próbkę II wprowadzono – bez uprzedniego ogrzewania – do zlewki z kwasem solnym.
Stwierdzono, że próbka częściowo roztworzyła się w nadmiarze kwasu z wydzieleniem
bezbarwnego i bezwonnego gazu (reakcja 3.).
Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji, które zaszły po poddaniu obu próbek działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze (reakcja 2. i reakcja 3.).
Równanie reakcji 2.:
Równanie reakcji 3.:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj skład próbki ogrzanej i nieogrzanej przed dodaniem kwasu.
Podpowiedź 2
Siarczek reaguje z HCl z wydzieleniem H2S, a metal z wydzieleniem H2.
Podpowiedź 3
Zapisz dwa równania z FeCl2 i współczynnikiem 2 przy HCl.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej dwóch równań reakcji.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Ogrzanie próbki I spowodowało powstanie FeS, który reaguje z kwasem solnym z wydzieleniem siarkowodoru: FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S. W próbce II żelazo nie zostało wcześniej związane z siarką, więc reaguje jak metal: Fe + 2HCl → FeCl2 + H2.
Oba procesy dają sól żelaza(II), lecz inne gazy. Zachowujemy kolejność reakcji 2 i 3 oraz formę cząsteczkową wymaganą w poleceniu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacje i źródła zadania
Zadanie 7.2 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 7.
Przygotowano dwie identyczne próbki oznaczone numerami I i II: w każdej próbce zmieszano
2,8 g wiórków żelaznych i 2,4 g rozdrobnionej siarki.
Próbkę I wprowadzono do probówki i ogrzano w płomieniu palnika. Stwierdzono, że żelazo
całkowicie przereagowało z siarką, w wyniku czego powstał produkt, w którym stosunek
masowy mFe :mS ≈ 7 : 4 (reakcja 1.). Po zakończeniu reakcji zawartość probówki ostudzono,
a następnie poddano działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze. Zaobserwowano,
że mieszanina poreakcyjna częściowo roztworzyła się w kwasie, czemu towarzyszyło
wydzielanie bezbarwnego gazu o nieprzyjemnym zapachu (reakcja 2.).
Próbkę II wprowadzono – bez uprzedniego ogrzewania – do zlewki z kwasem solnym.
Stwierdzono, że próbka częściowo roztworzyła się w nadmiarze kwasu z wydzieleniem
bezbarwnego i bezwonnego gazu (reakcja 3.).
Podaj nazwę substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, i podaj nazwę metody, którą należy zastosować, aby wyodrębnić tę substancję z mieszaniny poreakcyjnej otrzymanej po dodaniu nadmiaru kwasu solnego do obu próbek.
Nazwa substancji: …
Nazwa metody: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Który początkowy składnik nie reaguje z kwasem solnym?
Podpowiedź 2
Po reakcji występują nierozpuszczalne ciało stałe i roztwór.
Podpowiedź 3
Podaj siarkę oraz sączenie lub filtrację.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa substancji: siarka
Nazwa metody: sączenie lub filtracja
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne podanie nazwy substancji i nazwy metody.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Siarka nie roztwarza się w użytym kwasie solnym i pozostaje jako stały składnik obu mieszanin. W próbce I jest to jej nadmiar po reakcji z żelazem, a w II cała początkowa ilość.
Oddzielamy ją od roztworu chlorku żelaza(II) metodą sączenia, czyli filtracji. Odparowanie nie jest właściwym wyborem do wyodrębnienia tej pozostałości, bo prowadziłoby również do pozostawienia rozpuszczonych soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nazwa substancji: siarka
Nazwa metody: sączenie lub filtracja
Informacje i źródła zadania
Zadanie 7.3 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 7.
Przygotowano dwie identyczne próbki oznaczone numerami I i II: w każdej próbce zmieszano
2,8 g wiórków żelaznych i 2,4 g rozdrobnionej siarki.
Próbkę I wprowadzono do probówki i ogrzano w płomieniu palnika. Stwierdzono, że żelazo
całkowicie przereagowało z siarką, w wyniku czego powstał produkt, w którym stosunek
masowy mFe :mS ≈ 7 : 4 (reakcja 1.). Po zakończeniu reakcji zawartość probówki ostudzono,
a następnie poddano działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze. Zaobserwowano,
że mieszanina poreakcyjna częściowo roztworzyła się w kwasie, czemu towarzyszyło
wydzielanie bezbarwnego gazu o nieprzyjemnym zapachu (reakcja 2.).
Próbkę II wprowadzono – bez uprzedniego ogrzewania – do zlewki z kwasem solnym.
Stwierdzono, że próbka częściowo roztworzyła się w nadmiarze kwasu z wydzieleniem
bezbarwnego i bezwonnego gazu (reakcja 3.).
Ustal, ile gramów substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, zawierały próbki.
Próbka I: …
Próbka II: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Tylko w ogrzanej próbce siarka została częściowo zużyta.
Podpowiedź 2
Wyznacz jej zużytą masę z proporcji Fe:S = 7:4.
Podpowiedź 3
Dla I odejmij 1,6 g od 2,4 g; dla II pozostaw 2,4 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Próbka I: 0,8 (g)
Próbka II: 2,4 (g)
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne ustalenie masy (wyrażonej w gramach) siarki w obu próbkach.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W próbce I całe 2,8 g żelaza przereagowało z siarką w stosunku masowym 7:4. Zużyto więc 2,8 · 4/7 = 1,6 g siarki; z początkowych 2,4 g pozostało 0,8 g.
Próbki II nie ogrzewano, więc siarka nie utworzyła siarczku i nie reaguje z HCl: pozostaje całe 2,4 g. Obliczamy masę nieroztworzonej siarki, nie masę FeS ani masę całej próbki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Próbka I: 0,8 (g)
Próbka II: 2,4 (g)
Informacje i źródła zadania
Zadanie 8 · czerwiec 2018
Reakcja redukcji tlenku azotu(II) wodorem przebiega zgodnie z równaniem:
Szybkość tej reakcji wyraża się następującym równaniem kinetycznym:
v = k · cNO2 · cH₂
W tym równaniu k jest współczynnikiem proporcjonalności zwanym stałą szybkości reakcji,
cNO i cH2 oznaczają stężenia molowe odpowiednio tlenku azotu(II) i wodoru. Stała szybkości
k jest charakterystyczna dla danej reakcji, zależy od temperatury, ale nie zależy od stężenia
substratów.
Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007.
W zamkniętym reaktorze o pojemności 2 dm3 zmieszano 6 moli tlenku azotu(II) i 4 mole
wodoru. Podczas reakcji utrzymywano stałą temperaturę.
Oblicz stosunek szybkości opisanej reakcji w chwili, gdy przereaguje 50% początkowej ilości tlenku azotu(II), do szybkości początkowej tej reakcji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wykorzystaj stechiometrię, aby ustalić pozostałą ilość wodoru.
Podpowiedź 2
W równaniu kinetycznym stężenie NO występuje w drugiej potędze, a H2 w pierwszej.
Podpowiedź 3
Oblicz (1/2)2 · (1/4) i podaj stosunek szybkości 1:16.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
jako wielkości niemianowanej.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– podanie wyniku jako wielkości mianowanej.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowe stężenia wynoszą [NO] = 6/2 = 3 i [H2] = 4/2 = 2 mol·dm−3. Zużycie połowy NO oznacza ubytek 3 moli NO i, zgodnie ze stosunkiem 1:1, 3 moli H2.
Pozostają stężenia 1,5 oraz 0,5 mol·dm−3. Iloraz szybkości wynosi (1,5/3)2 · (0,5/2) = 1/16 = 0,0625. Stała szybkości skraca się, bo temperatura jest stała; wodór nie zmniejsza się o połowę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 9 · czerwiec 2018
Reakcja tlenku węgla(II) z parą wodną przebiega zgodnie z równaniem:
CO(g) + H2O(g) ⇌ H2(g) + CO2(g)
W temperaturze 800 K stężeniowa stała równowagi tej reakcji jest równa 4,0.
Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna.
Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.
W zamkniętym reaktorze o stałej pojemności zmieszano 1 mol tlenku węgla(II) z parą wodną
w ilości trzykrotnie większej od ilości stechiometrycznej. Mieszaninę utrzymywano
w temperaturze 800 K aż do osiągnięcia stanu równowagi dynamicznej przez układ.
Oblicz liczbę moli każdej substancji znajdującej się w reaktorze po ustaleniu się stanu równowagi opisanej reakcji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zbuduj tabelę zmian dla początkowych ilości 1 i 3 mole.
Podpowiedź 2
Wykorzystaj identyczne przyrosty obu produktów i zapisz Kc = 4.
Podpowiedź 3
Wybierz pierwiastek x między 0 a 1, a następnie wyznacz wszystkie cztery ilości w równowadze.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody (w tym poprawne zapisanie – w dowolnej postaci –
wyrażenia na stałą równowagi opisanej reakcji), poprawne wykonanie obliczeń oraz
podanie wyniku w molach.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– niepodanie wyniku w molach.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowo mamy 1 mol CO i 3 mole pary wodnej. Oznaczając przereagowaną ilość CO przez x, otrzymujemy w równowadze 1 − x, 3 − x, x i x moli kolejnych reagentów. Objętość skraca się w wyrażeniu Kc, więc x2/[(1 − x)(3 − x)] = 4.
Fizyczny pierwiastek wynosi około 0,903 mola. Pozostaje około 0,097 mola CO i 2,097 mola H2O oraz powstaje po 0,903 mola H2 i CO2. Drugi pierwiastek przekracza początkową ilość CO.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 10 · czerwiec 2018
Reakcję syntezy tlenku azotu(II) ilustruje równanie:
N2(g) + O2(g) ⇌ 2NO(g)
W tabeli podano wartości stężeniowej stałej równowagi Kc reakcji syntezy NO w różnych
temperaturach.
Temperatura, K | 1000 | 2000 | 3000 | 4000 |
|---|---|---|---|---|
Kc | 6,8 · 10−9 | 4,6 · 10−4 | 1,7 · 10−2 | 8,3 · 10−2 |
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Oceń, czy opisana reakcja jest procesem egzo- czy endotermicznym, oraz spośród poniższych sposobów prowadzenia reakcji wybierz ten powodujący zwiększenie wydajności tworzenia tlenku azotu(II).
I Użycie odpowiedniego katalizatora.
II Zmniejszenie objętości mieszaniny reakcyjnej (sprężenie gazów).
III Prowadzenie reakcji w możliwie wysokiej temperaturze.
IV Prowadzenie reakcji pod możliwie niskim ciśnieniem.
Opisana reakcja jest procesem …
Numer sposobu zwiększenia wydajności tworzenia tlenku azotu(II): …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź kierunek zmian Kc wraz z temperaturą.
Podpowiedź 2
Porównaj liczbę moli gazów po obu stronach i odróżnij katalizę od zmiany równowagi.
Podpowiedź 3
Wpisz proces endotermiczny i sposób III.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Opisana reakcja jest procesem endo(termicznym).
Numer sposobu zwiększenia wydajności tworzenia tlenku azotu(II): III (Prowadzenie reakcji
w możliwie wysokiej temperaturze.)
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną ocenę efektu energetycznego reakcji i poprawny wybór.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Stała równowagi syntezy NO rośnie ze wzrostem temperatury, co oznacza, że ogrzewanie sprzyja produktom i reakcja wprost jest endotermiczna. Zwiększenie wydajności zapewnia sposób III, czyli wysoka temperatura.
Po obu stronach równania N2 + O2 ⇌ 2NO jest tyle samo moli gazów, więc samo sprężanie nie przesuwa idealnej równowagi. Katalizator przyspiesza jej osiąganie, lecz nie zmienia składu równowagowego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Opisana reakcja jest procesem endo(termicznym).
Numer sposobu zwiększenia wydajności tworzenia tlenku azotu(II): III (Prowadzenie reakcji
w możliwie wysokiej temperaturze.)
Informacje i źródła zadania
Zadanie 11.1 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 11.
Na odważkę stopu glinu z magnezem o masie 7,50 g podziałano nadmiarem rozcieńczonego
kwasu solnego. Podczas roztwarzania stopu w kwasie solnym zachodziły reakcje zilustrowane
równaniami:
W wyniku całkowitego roztworzenia stopu otrzymano klarowny roztwór, do którego dodano
nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu. Zaszły reakcje opisane równaniami:
Otrzymany nierozpuszczalny w wodzie związek odsączono, przemyto wodą, wysuszono
i zważono. Jego masa (w przeliczeniu na czysty wodorotlenek magnezu) była równa 11,67 g.
Oblicz zawartość procentową glinu w stopie (w procentach masowych).
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Masa osadu dotyczy magnezu, a glin pozostał w rozpuszczalnym kompleksie.
Podpowiedź 2
Przelicz Mg(OH)2 na Mg w stosunku molowym 1:1.
Podpowiedź 3
Odejmij wyznaczoną masę Mg od 7,50 g i oblicz udział glinu, konsekwentnie stosując wybrane masy molowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w procentach.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– niepodanie wyniku liczbowego w procentach.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Osad Mg(OH)2 pozwala wyznaczyć ilość magnezu, ponieważ na mol wodorotlenku przypada mol Mg. Dla szkolnych mas molowych 58 i 24 g·mol−1 otrzymujemy m(Mg) = 11,67 · 24/58 około 4,829 g.
Glin stanowi resztę: 7,50 − 4,829 około 2,671 g, czyli 35,6% stopu, w zaokrągleniu około 36%. Dokładniejsze masy atomowe nieco zmieniają wynik. W przykładzie klucza użyto 11,60 g zamiast danych 11,67 g; w obliczeniach zachowujemy wartość z polecenia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 11.2 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 11.
Na odważkę stopu glinu z magnezem o masie 7,50 g podziałano nadmiarem rozcieńczonego
kwasu solnego. Podczas roztwarzania stopu w kwasie solnym zachodziły reakcje zilustrowane
równaniami:
W wyniku całkowitego roztworzenia stopu otrzymano klarowny roztwór, do którego dodano
nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu. Zaszły reakcje opisane równaniami:
Otrzymany nierozpuszczalny w wodzie związek odsączono, przemyto wodą, wysuszono
i zważono. Jego masa (w przeliczeniu na czysty wodorotlenek magnezu) była równa 11,67 g.
Klarowny roztwór uzyskany po odsączeniu osadu Mg(OH)2 nasycono tlenkiem węgla(IV).
Zaobserwowano wytrącenie białego osadu wodorotlenku glinu.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie opisanej reakcji chemicznej.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj dokładny wzór kompleksu z informacji wspólnej.
Podpowiedź 2
CO2 przekształca część ligandów hydroksylowych w jony wodorowęglanowe.
Podpowiedź 3
Zastosuj 3CO2 i 3HCO3− na jeden anion [Al(OH)6]3−, otrzymując Al(OH)3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej.
0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po usunięciu Mg(OH)2 roztwór zawiera aniony kompleksowe [Al(OH)6]3− podane we wprowadzeniu. CO2 obniża zasadowość i prowadzi do strącenia Al(OH)3.
Poprawny zapis to [Al(OH)6]3− + 3CO2 → Al(OH)3↓ + 3HCO3−. Zachowujemy sześć grup hydroksylowych w substracie, zamiast automatycznie używać innego kompleksu glinu znanego z typowych zadań. Kontrola ładunku −3 po obu stronach i bilansu atomów potwierdza równanie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 12 · czerwiec 2018
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do czterech ponumerowanych zlewek I–IV
zawierających po 100 cm3 wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1 mol·dm−3
dodano wodne roztwory różnych substancji i wodę destylowaną zgodnie z poniższym
rysunkiem.

Uzupełnij poniższą tabelę – podaj wartość pH wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1 mol · dm−3 oraz wpisz numery zlewek, w których pH otrzymanego roztworu było niższe albo było wyższe od pH roztworu wyjściowego, albo nie uległo zmianie w czasie doświadczenia.
pH NaOH (aq), c =0,1 mol · dm −3 | Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu | ||
|---|---|---|---|
obniżyło się | wzrosło | nie uległo zmianie | |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla każdego dodatku porównaj końcowe stężenie OH− z początkowym.
Podpowiedź 2
Uwzględnij dwa jony OH− z Ba(OH)2 i zmianę objętości mieszaniny.
Podpowiedź 3
Wpisz pH 13; spadek III i IV, wzrost II, brak zmiany I.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
pH NaOH (aq), c = 0,1 mol ∙ dm −3 | Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu | ||
|---|---|---|---|
obniżyło się | wzrosło | nie uległo zmianie | |
13 | III, IV | II | I |
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz
poprawne wskazanie wszystkich numerów probówek.
1 p. – za częściowo poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu
NaOH oraz błędne wskazanie numerów probówek
lub
– błędne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz poprawne wskazanie wszystkich
numerów probówek
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Roztwór początkowy 0,1 mol·dm−3 NaOH ma pOH = 1 i pH = 13 przy przyjętym pKw = 14. Dodatek KOH o tym samym stężeniu w I nie zmienia [OH−].
Ba(OH)2 w II dostarcza po dwa OH− na jednostkę i podwyższa ich końcowe stężenie. W III HCl zobojętnia zasadę, a w IV woda ją rozcieńcza: pH maleje w obu. Liczymy stężenie po zmieszaniu, nie samą liczbę dodanych jonów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
pH NaOH (aq), c = 0,1 mol ∙ dm −3 | Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu | ||
|---|---|---|---|
obniżyło się | wzrosło | nie uległo zmianie | |
13 | III, IV | II | I |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 13 · czerwiec 2018
W zlewce umieszczono świeżo przygotowany roztwór wodny trzech soli sodu: chromianu(VI),
ortofosforanu(V) i siarczanu(VI).
Zaplanuj doświadczenie, które w następujących po sobie etapach I–III umożliwi wydzielenie z opisanego roztworu – przez wytrącenie osadów soli – kolejno wszystkich anionów kwasów tlenowych. Napisz w odpowiedniej kolejności wzory odczynników oraz wzory wytrąconych soli.
Odczynniki: … BaCl2 (aq) … MgCl2 (aq) … CuCl2 (aq)
Etap | Wzór odczynnika | Wzór wytrąconej soli |
|---|---|---|
I | ||
II | ||
III |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z tabeli rozpuszczalności wybierz kation strącający tylko jeden z obecnych anionów.
Podpowiedź 2
Bar pozostaw na koniec, ponieważ jego sole z kilkoma badanymi anionami są trudno rozpuszczalne.
Podpowiedź 3
Zastosuj kolejno MgCl2/Mg3(PO4)2, CuCl2/CuCrO4 i BaCl2/BaSO4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Etap | Wzór odczynnika | Wzór wytrąconej soli |
|---|---|---|
I | MgCl2 (aq) | Mg3(PO4)2 |
II | CuCl2 (aq) | CuCrO4 |
III | BaCl2 (aq) | BaSO4 |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną kolejność użytych trzech odczynników i poprawne napisanie wzorów trzech
wytrąconych soli.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kolejność odczynników wynika z selektywności strącania. Najpierw MgCl2 usuwa fosforany jako Mg3(PO4)2, pozostawiając pozostałe aniony. Po oddzieleniu osadu CuCl2 strąca CuCrO4.
Na końcu BaCl2 usuwa siarczany jako BaSO4. Rozpoczęcie od baru spowodowałoby równoczesne strącanie więcej niż jednego rodzaju anionów i uniemożliwiło zakładane rozdzielenie. Po każdym etapie oddzielamy powstały osad przed dodaniem następnego odczynnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Etap | Wzór odczynnika | Wzór wytrąconej soli |
|---|---|---|
I | MgCl2 (aq) | Mg3(PO4)2 |
II | CuCl2 (aq) | CuCrO4 |
III | BaCl2 (aq) | BaSO4 |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 14.1 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 14.
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie.

KMnO4 (aq)
W obu probówkach wytrącił się brunatny osad.
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem oddawanych lub pobieranych elektronów
(zapis jonowo-elektronowy) równania procesu redukcji i procesu utleniania zachodzących w probówce I podczas opisanego doświadczenia. Uwzględnij fakt, że jednym z substratów obu procesów jest woda.
Równanie procesu redukcji:
Równanie procesu utleniania:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj stopnie utlenienia manganu w obu substratach i w MnO2.
Podpowiedź 2
Proces VII → IV wymaga 3 elektronów, a II → IV oddaje 2.
Podpowiedź 3
Zbilansuj obie półreakcje z wodą po lewej stronie, otrzymując odpowiednio OH− i H+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Równanie procesu redukcji:
Równanie procesu utleniania:
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowo-elektronowej.
0 p. – za błędne napisanie jednego lub obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne
współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędne
przyporządkowanie albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W probówce I mangan występuje początkowo na stopniach VII i II, a oba substraty dają MnO2 z manganem IV. Redukcja wymaga trzech elektronów: MnO4− + 2H2O + 3e− → MnO2 + 4OH−.
Utlenianie oddaje dwa: Mn2+ + 2H2O → MnO2 + 4H+ + 2e−. Woda występuje po stronie substratów obu półreakcji, zgodnie z poleceniem. Pojawienie się H+ i OH− w osobnych półreakcjach nie przesądza jeszcze o odczynie po ich zsumowaniu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Równanie procesu redukcji:
Równanie procesu utleniania:
Informacje i źródła zadania
Zadanie 14.2 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadania 14.
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie.

KMnO4 (aq)
W obu probówkach wytrącił się brunatny osad.
Oceń, jaki jest odczyn roztworu po zakończeniu reakcji w probówce I, oraz podaj nazwę anionu zawierającego siarkę, który powstał w wyniku reakcji chemicznej przebiegającej w probówce II.
Odczyn roztworu po reakcji w probówce I: …
Nazwa anionu zawierającego siarkę: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla probówki I zsumuj półreakcje, a dla II prześledź przemianę siarki.
Podpowiedź 2
Po skróceniu H+ z OH− w reakcji I pozostaje nadmiar H+.
Podpowiedź 3
Podaj odczyn kwasowy oraz anion siarczanowy(VI).
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Odczyn roztworu po reakcji w probówce I: kwasowy
Nazwa anionu zawierającego siarkę: siarczanowy(VI)
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu.
1 p. – za poprawne określenie odczynu i błędne podanie nazwy jonu
lub
– za błędne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po sprowadzeniu półreakcji do sześciu elektronów i skróceniu wspólnych składników otrzymujemy 2MnO4− + 3Mn2+ + 2H2O → 5MnO2 + 4H+. Wytworzenie jonów wodorowych wyjaśnia kwaśny odczyn roztworu I.
W probówce II siarka z anionu siarczanowego(IV) ulega utlenieniu ze stopnia IV do VI. Produktem jest więc anion siarczanowy(VI). Nie przypisujemy odczynu na podstawie jednej niezsumowanej półreakcji ani nie mylimy manganianu z anionem zawierającym siarkę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Odczyn roztworu po reakcji w probówce I: kwasowy
Nazwa anionu zawierającego siarkę: siarczanowy(VI)
Informacje i źródła zadania
Zadanie 15 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadań 15–16.
Do probówki ze stałym etanianem (octanem) sodu dodano kwas siarkowy(VI)
i zawartość naczynia ogrzano. U wylotu próbówki wyczuwalny był charakterystyczny ostry
zapach.
Napisz, czy użycie do przeprowadzenia opisanego doświadczenia kwasu ortofosforowego(V) zamiast kwasu siarkowego(VI) pozwoli na zaobserwowanie podobnych efektów.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównuj moc nowego odczynnika z mocą kwasu etanowego, nie tylko z H2SO4.
Podpowiedź 2
Większa pierwsza stała dysocjacji H3PO4 umożliwia protonowanie etanianu.
Podpowiedź 3
Odpowiedz TAK; podobny efekt wynika z uwalniania kwasu etanowego po ogrzaniu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Tak, (ponieważ zarówno kwas siarkowy(VI) jak i kwas ortofosforowy(V) jest mocniejszym
kwasem od kwasu octowego lub oba kwasy mają wyższe stałe dysocjacji pierwszego stopnia
od stałej dysocjacji kwasu octowego).
Uwaga! Uzasadnienie nie jest wymagane, ale jeśli jest, to musi być ono poprawne.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną odpowiedź.
0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kwas ortofosforowy(V) jest w pierwszym etapie dysocjacji mocniejszy od kwasu etanowego, więc może uwalniać go z etanianu sodu. Po ogrzaniu można zaobserwować podobny efekt związany z lotnym kwasem etanowym.
Odpowiadamy TAK. Nie trzeba, aby zastępujący odczynnik był równie mocny jak kwas siarkowy(VI): istotna jest jego relacja do kwasu wypieranego z soli. Nie nazywamy przy tym kwasu fosforowego mocnym kwasem w sensie pełnej dysocjacji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Tak, (ponieważ zarówno kwas siarkowy(VI) jak i kwas ortofosforowy(V) jest mocniejszym
kwasem od kwasu octowego lub oba kwasy mają wyższe stałe dysocjacji pierwszego stopnia
od stałej dysocjacji kwasu octowego).
Uwaga! Uzasadnienie nie jest wymagane, ale jeśli jest, to musi być ono poprawne.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 16 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadań 15–16.
Do probówki ze stałym etanianem (octanem) sodu dodano kwas siarkowy(VI)
i zawartość naczynia ogrzano. U wylotu próbówki wyczuwalny był charakterystyczny ostry
zapach.
W dwóch nieopisanych probówkach znajdują się wodne roztwory dwóch soli (każdy roztwór
w innej probówce). Wiadomo, że jednym roztworem jest wodny roztwór etanianu (octanu)
magnezu, a drugim – wodny roztwór etanianu (octanu) sodu.
Oceń, czy po dodaniu wodnego roztworu kwasu ortofosforowego(V) do obu probówek i ogrzaniu ich zawartości możliwe będzie wskazanie, w której probówce znajdował się wodny roztwór etanianu magnezu, a w której – wodny roztwór etanianu sodu. Odpowiedź uzasadnij.
Ocena: …
Uzasadnienie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, jaki efekt zachodzi wspólnie w obu próbach, a jaki może je różnić.
Podpowiedź 2
Sole sodu pozostają rozpuszczalne, natomiast magnez może tworzyć trudno rozpuszczalny fosforan.
Podpowiedź 3
Odpowiedz TAK i wskaż dodatkowy osad tylko w probówce z etanianem magnezu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ocena: Tak
Uzasadnienie: Ponieważ w probówce z etanianem magnezu dodatkowo wytrąci się osad.
lub
W obu probówkach wyczuwalny będzie charakterystyczny zapach, ale tylko w jednej
z nich pojawi się osad.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W obu probówkach kwas ortofosforowy(V) może wypierać kwas etanowy z jego soli, dlatego sam charakterystyczny zapach nie rozróżnia próbek. W warunkach opisanych w zadaniu w probówce z solą magnezu pojawia się dodatkowo osad trudno rozpuszczalnej soli fosforanowej, podczas gdy sól sodowa nie daje takiego osadu.
Zatem można rozróżnić roztwory. Uzasadnienie wskazuje różnicę obserwacji dla kationów, a nie wspólną reakcję anionów etanianowych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ocena: Tak
Uzasadnienie: Ponieważ w probówce z etanianem magnezu dodatkowo wytrąci się osad.
lub
W obu probówkach wyczuwalny będzie charakterystyczny zapach, ale tylko w jednej
z nich pojawi się osad.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 17 · czerwiec 2018
Benzyna lekka otrzymywana w procesie przeróbki ropy naftowej jest mieszaniną ciekłych
węglowodorów zawierających od pięciu do dziewięciu atomów węgla w cząsteczce.
Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008.
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Benzynę lekką można rozdzielić na składniki przez (dekantację / destylację). W tej metodzie
do rozdziału mieszaniny wykorzystuje się różnice (gęstości / temperatury wrzenia /
rozpuszczalności) jej składników.
Liczba oktanowa określa odporność benzyny na gwałtowne i nierównomierne spalanie. Liczba
oktanowa jest tym wyższa, im większa jest zawartość węglowodorów o łańcuchach węglowych
(prostych / rozgałęzionych) oraz węglowodorów aromatycznych w paliwie. Aby zwiększyć
liczbę oktanową, benzynę poddaje się procesowi (krakingu / reformingu) oraz wzbogaca ją
dodatkowymi składnikami.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel metodę rozdziału mieszaniny od procesu zmieniającego budowę jej składników.
Podpowiedź 2
Destylacja wykorzystuje temperatury wrzenia, a reforming sprzyja rozgałęzianiu i aromatyzacji.
Podpowiedź 3
Wybierz kolejno: destylację, temperatury wrzenia, rozgałęzionych, reformingu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Składniki benzyny rozdziela się przez destylację wykorzystującą różne temperatury wrzenia. Dekantacja dotyczy rozdzielonych faz, a nie jednorodnej mieszaniny takich węglowodorów.
Wyższą odporność na spalanie stukowe zapewnia większy udział węglowodorów rozgałęzionych i aromatycznych. Reforming zmienia budowę składników paliwa w kierunku korzystniejszej liczby oktanowej. Kraking przede wszystkim rozcina większe cząsteczki, więc nie jest wskazaną odpowiedzią na ostatnią lukę w tym zestawie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 18 · czerwiec 2018
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) alkanu o wzorze C6H14, w którego cząsteczce występuje czwartorzędowy atom węgla. Napisz nazwę systematyczną tego alkanu. Określ liczbę monochloropochodnych będących izomerami konstytucyjnymi, które mogą powstać w procesie chlorowcowania opisanego węglowodoru.
Wzór:
Nazwa systematyczna: …
Liczba izomerycznych monochloropochodnych: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zbuduj sześciowęglowy alkan zawierający atom węgla bez atomów wodoru.
Podpowiedź 2
Następnie pogrupuj atomy wodoru według równocennych pozycji w szkielecie.
Podpowiedź 3
Podaj 2,2-dimetylobutan i trzy izomery konstytucyjne monochloropochodnych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru, poprawne
ułożenie jego nazwy systematycznej i poprawne wskazanie liczby izomerycznych
monochloropochodnych.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Izomer C6H14 z atomem węgla połączonym z czterema innymi atomami węgla to 2,2-dimetylobutan. Jego wzór pokazuje grafika klucza.
Chlor może zastępować wodór w trzech nierównocennych położeniach: w jednej z trzech równocennych grup metylowych przy C2, w grupie metylenowej albo w końcowej grupie metylowej po stronie etylowej. Powstają trzy konstytucyjne monochloropochodne. Nie liczymy osobno równocennych miejsc ani ewentualnych stereoizomerów tej samej pochodnej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 19 · czerwiec 2018

Wykonaj obliczenia i zaproponuj wzór półstrukturalny (grupowy) spalanego węglowodoru.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyraź łączną masę produktów przez nieznaną liczbę atomów węgla n.
Podpowiedź 2
Uwzględnij po n moli CO2 i H2O z jednego mola węglowodoru.
Podpowiedź 3
Rozwiąż 0,25n · 62 = 46,5 i narysuj poprawny izomer C3H6.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

0,25n(44 + 18) = 46,5 ⇒ n = 3 ⇒
lub


Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru
półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru sumarycznego
węglowodoru
lub
– podanie błędnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru albo brak
wzoru.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z podanego równania wynika ogólny wzór CₙH2ₙ oraz powstawanie n moli CO2 i n moli H2O na mol paliwa. Dla 0,25 mola łączna masa produktów wynosi 0,25n(44 + 18) = 46,5 g.
Otrzymujemy n = 3, czyli wzór C3H6. Można zaproponować propen albo cyklopropan. Sam wynik spalania nie rozstrzyga między alkenem i cykloalkanem; wystarczy jeden poprawny wzór półstrukturalny zgodny z obliczeniami.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

0,25n(44 + 18) = 46,5 ⇒ n = 3 ⇒
lub


Informacje i źródła zadania
Zadanie 20 · czerwiec 2018
W poniższej tabeli zestawiono długości wiązania między atomami węgla w cząsteczkach etanu,
etenu i etynu.
Węglowodór | etan | eten | etyn |
|---|---|---|---|
Długość wiązania, pm | 154 | 133 | 120 |
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
W cząsteczce etanu przyjmuje się dla orbitali walencyjnych atomów węgla hybrydyzację typu
(sp / sp2 / sp3). Kąt między wiązaniami wytworzonymi przez każdy atom węgla
w cząsteczce etenu jest bliski (109º / 120º / 180º), a w cząsteczce etynu ten kąt jest równy
(109º / 120º / 180º). Wiązanie węgiel – węgiel jest tym krótsze, im (mniejsza / większa) jest
jego krotność.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Powiąż liczbę obszarów wiążących z geometrią atomu węgla.
Podpowiedź 2
Porównaj długości pojedynczego, podwójnego i potrójnego wiązania w tabeli.
Podpowiedź 3
Wybierz sp3, 120°, 180° i większa.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Atom węgla w etanie tworzy cztery wiązania σ, więc w szkolnym modelu ma hybrydyzację sp3. W etenie otoczenie atomu węgla jest trygonalne z kątem około 120°, a w etynie liniowe z kątem 180°.
Dane 154, 133 i 120 pm wskazują, że wraz ze wzrostem krotności wiązanie między atomami węgla staje się krótsze. Nie utożsamiamy większej liczby składników wiązania z większą odległością między jądrami.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 21 · czerwiec 2018
Dieny to węglowodory, w których cząsteczkach występują dwa podwójne wiązania
węgiel – węgiel. W zależności od rozmieszczenia tych wiązań w cząsteczce dzielą się na trzy
grupy:
1) ze sprzężonym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania podwójne
węgiel – węgiel występują na przemian z wiązaniami pojedynczymi
2) z izolowanym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania podwójne
węgiel – węgiel są oddzielone od siebie więcej niż jednym wiązaniem pojedynczym
3) ze skumulowanym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania
podwójne węgiel – węgiel nie są oddzielone wiązaniem pojedynczym.
Na podstawie: J.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2008.

Powyższe związki podziel na dieny ze sprzężonym, izolowanym i skumulowanym układem wiązań podwójnych. Wpisz do tabeli numery, którymi oznaczono ich wzory.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zaznacz oba wiązania podwójne w każdym wzorze.
Podpowiedź 2
Policz wiązania pojedyncze pomiędzy nimi albo sprawdź wspólny atom węgla.
Podpowiedź 3
Przyporządkuj IV do sprzężonych, II, III i V do izolowanych, I do skumulowanych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Dieny z układem wiązań podwójnych | ||
|---|---|---|
sprzężonym | izolowanym | skumulowanym |
IV | II, III, V | I |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Klasyfikacja zależy od liczby wiązań pojedynczych na drodze między dwoma wiązaniami podwójnymi. W układzie sprzężonym występuje dokładnie jedno takie wiązanie, w izolowanym więcej niż jedno, a w skumulowanym oba wiązania podwójne mają wspólny atom węgla.
Z rysunków wynika: sprzężony IV, izolowane II, III i V, skumulowany I. Podstawniki boczne nie zmieniają tej reguły, dlatego śledzimy połączenie atomów, a nie sam wygląd rysunku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Dieny z układem wiązań podwójnych | ||
|---|---|---|
sprzężonym | izolowanym | skumulowanym |
IV | II, III, V | I |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 22 · czerwiec 2018
Źródło
Informacja do zadań 22–25.

W reakcji przyłączania bromu do but-1,3-dienu – przy stosunku molowym substratów 1 : 1 –
oprócz związku X, który stanowi 55% produktów, powstaje 1,4-dibromobut-2-en
z wydajnością 45%:

Wzór:
Nazwa systematyczna: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Obok addycji 1,4 rozważ przyłączenie bromu do jednego z wiązań podwójnych.
Podpowiedź 2
Po reakcji musi pozostać jedno wiązanie podwójne i występować dwa atomy bromu.
Podpowiedź 3
Narysuj produkt addycji 1,2 i nazwij go 3,4-dibromobut-1-enem.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzoru i poprawne podanie nazwy systematycznej związku.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jedna cząsteczka Br2 przyłącza się do buta-1,3-dienu, pozostawiając jedno wiązanie podwójne. Produkt X pochodzi z addycji 1,2: oba atomy bromu zajmują sąsiednie pozycje, a drugie wiązanie podwójne pozostaje.
Przy nazywaniu numerujemy od końca bliższego zachowanemu wiązaniu podwójnemu, dlatego otrzymujemy 3,4-dibromobut-1-en. Nie jest to tetrabromopochodna, bo stosunek dienu do bromu wynosi 1:1, a nie 1:2.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
