Baza zadań z biologii
Matura · Formuły 2015 i 2023 · zadania według wymagań podstawy programowej
Moje postępy
Zapis lokalny. Eksportuj kopię, aby przenieść odpowiedzi na inne urządzenie.
Zadania 1–20 z 204
Zadanie 1.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na
strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:
•
endoglukanazy – działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie
łańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości
•
egzoglukanazy – działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać
pojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę – dwie cząsteczki glukozy połączone
wiązaniem β-1,4-glikozydowym
•
β-glukozydazy – degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.
Na poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.
1.
2.
4.
3.
Na podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wybierz odpowiedź spośród podanych.
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z1-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:OG.III.2
Działy: Chemizm życia
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 1.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na
strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:
•
endoglukanazy – działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie
łańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości
•
egzoglukanazy – działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać
pojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę – dwie cząsteczki glukozy połączone
wiązaniem β-1,4-glikozydowym
•
β-glukozydazy – degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.
Na poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.
1.
2.
4.
3.
Na podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
A B
Celuloza jest
polisacharydem, składającym się z kilku tysięcy reszt glukozy
C D
i stanowiącym składnik budulcowy
niektórych organizmów.
A. rozgałęzionym
C. ścian komórkowych
B. nierozgałęzionym
D. błon komórkowych
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
BC
1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy
programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z1-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:II.10 | PR:OG.I.3
Działy: Chemizm życia | Komórka. Uczeń:
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 1.3 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na
strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:
•
endoglukanazy – działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie
łańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości
•
egzoglukanazy – działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać
pojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę – dwie cząsteczki glukozy połączone
wiązaniem β-1,4-glikozydowym
•
β-glukozydazy – degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.
Na poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.
1.
2.
4.
3.
Na podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wykaż, że endoglukanazy znacznie przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany przez
0–1
egzoglukanazy.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne wykazanie, że endoglukanazy przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany
przez egzoglukanazy, z odniesieniem się do zwiększenia dostępności substratu
egzoglukanaz.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Endoglukanazy tną cząsteczkę celulozy na mniejsze fragmenty, a więc powstaje więcej
wolnych końców dostępnych dla egzoglukanaz.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z1-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.1.1 | PR:III.3.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Energia i metabolizm
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Podstawowe zasady metabolizmu | Enzymy
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 1.4 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na
strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:
•
endoglukanazy – działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie
łańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości
•
egzoglukanazy – działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać
pojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę – dwie cząsteczki glukozy połączone
wiązaniem β-1,4-glikozydowym
•
β-glukozydazy – degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.
Na poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.
1.
2.
4.
3.
Na podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Podaj nazwę wiązania między łańcuchami celulozy w mikrofibrylach – włóknach
0–1
celulozowych, składających się z wielu równoległych cząsteczek celulozy.
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – podanie poprawnej nazwy wiązania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
wodorowe / oddziaływania wodorowe / mostki wodorowe
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z1-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:OG.I.3
Działy: Chemizm życia
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 2.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
dwóch komórek roślinnych – A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.
fragment komórki A
fragment komórki B
wakuola
komórki A
wakuole
komórki B
fragment komórki B
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzupełnij tabelę. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli nazwy i funkcje struktur komórki
roślinnej, zaznaczonych na kopiach powyższego zdjęcia kolorem czerwonym.
Struktura
zaznaczona
na zdjęciu
Nazwa
struktury
Funkcja
struktury
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – poprawne uzupełnienie czterech pól tabeli.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednej kolumny LUB pierwszego wiersza tabeli (nazwa
struktury).
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Struktura
zaznaczona
na zdjęciu
Nazwa
ściana komórkowa
chloroplast / chloroplasty
struktury
Funkcja
stanowi barierę między wnętrzem
przeprowadza fotosyntezę /
struktury
komórki a środowiskiem
fotosynteza / asymilacja dwutlenku
zewnętrznym lub między
węgla
komórkami / nadaje kształt
komórce / chroni przed
uszkodzeniami mechanicznymi /
umożliwia transport między
komórkami
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z2-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.1 | PR:II.8 | PR:II.10 | PR:OG.III.2 | PR:OG.I.3
Działy: Komórka. Uczeń:
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza | ekspresja genów
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 2.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
dwóch komórek roślinnych – A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.
fragment komórki A
fragment komórki B
wakuola
komórki A
wakuole
komórki B
fragment komórki B
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
A B
Sok komórkowy znajdujący się wewnątrz wakuoli
składem od cytozolu. W miarę
C D
wzrostu komórki miękiszowej objętość wakuoli
.
A. różni się
C. się zmniejsza
B. nie różni się
D. się zwiększa
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
AD
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z2-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.4 | PR:II.11 | PR:OG.I.3
Działy: Komórka. Uczeń:
Organizmy: rośliny
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 2.3 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
dwóch komórek roślinnych – A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.
fragment komórki A
fragment komórki B
wakuola
komórki A
wakuole
komórki B
fragment komórki B
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia cukrów prostych we wnętrzu wakuoli prowadzi do
0–1
wzrostu turgoru komórki.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Wzrost stężenia w wakuoli cukrów prostych, które są związkami osmotycznie czynnymi,
jest przyczyną osmotycznego napływu wody do jej wnętrza, co powoduje jej
powiększenie się i zwiększenie turgoru w komórce.
•
W tej sytuacji woda będzie napływać do wakuoli, ponieważ w niej jest niski potencjał
wody.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z2-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.4 | PR:II.11 | PR:OG.IV.1
Działy: Komórka. Uczeń:
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 2.4 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
dwóch komórek roślinnych – A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.
fragment komórki A
fragment komórki B
wakuola
komórki A
wakuole
komórki B
fragment komórki B
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Podaj nazwę błony wakuolarnej, oddzielającej sok komórkowy od cytozolu.
0–1
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – podanie poprawnej nazwy błony wakuoli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
tonoplast
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z2-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.4 | PR:OG.I.3
Działy: Komórka. Uczeń:
Organizmy: rośliny
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 3.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 3 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Dochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych
nieprawidłowo rozdzieli się – odpowiednio – podczas pierwszego lub drugiego podziału
mejotycznego.
Na poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas
I podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia
nondysjunkcji oznaczono literami ND.
Nondysjunkcja podczas
Nondysjunkcja podczas
II podziału mejotycznego
I podziału mejotycznego
komórki rodzicielskie (2n)
anafaza
I podziału
ND
mejotycznego
anafaza
II podziału
mejotycznego
ND
A
B
C
D
n + 1
n + 1
n − 1
n − 1
komórki potomne
komórki potomne
Na postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe
(pl.khanacademy.org).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Określ skutki nondysjunkcji podczas II podziału mejotycznego. Wpisz w wyznaczone
0–1–2
miejsca tabeli liczbę chromosomów w każdej z komórek potomnych oznaczonych
na schemacie literami A–D.
Komórka potomna
Liczba chromosomów
A
B
C
D
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli.
1 pkt – poprawne wypełnienie trzech komórek tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Komórka potomna
Liczba chromosomów
A
n + 1 albo 3
B
n – 1 albo 1
C
n albo 2
D
n albo 2
Komórka potomna
Liczba chromosomów
A
n – 1 albo 1
B
n + 1 albo 3
C
n albo 2
D
n albo 2
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z3-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.2.6 | PR:IV.4 | PR:OG.III.2
Działy: Genetyka klasyczna | Podziały komórkowe. Uczeń:
Procesy: ekspresja genów | podziały komórkowe
Zagadnienia: Zmienność organizmów
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 3.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 3 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Dochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych
nieprawidłowo rozdzieli się – odpowiednio – podczas pierwszego lub drugiego podziału
mejotycznego.
Na poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas
I podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia
nondysjunkcji oznaczono literami ND.
Nondysjunkcja podczas
Nondysjunkcja podczas
II podziału mejotycznego
I podziału mejotycznego
komórki rodzicielskie (2n)
anafaza
I podziału
ND
mejotycznego
anafaza
II podziału
mejotycznego
ND
A
B
C
D
n + 1
n + 1
n − 1
n − 1
komórki potomne
komórki potomne
Na postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe
(pl.khanacademy.org).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Określ, czy procesy wskazane poniżej zachodzą w I, w II, czy – w obu podziałach
0–1–2
mejotycznych. Wpisz w odpowiednie komórki tabeli literę T (tak), jeżeli dany proces
zachodzi, albo literę N (nie) – jeżeli nie zachodzi.
Uwaga: Przyjmij założenie, że podział mejotyczny zachodzi prawidłowo.
Proces
I podział
II podział
Skracają się włókna wrzeciona podziałowego.
Tworzą się biwalenty.
Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.
1 pkt – poprawne wypełnienie dwóch wierszy LUB jednej kolumny tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Proces
I podział
II podział
Skracają się włókna wrzeciona podziałowego.
T
T
Tworzą się biwalenty.
T
N
Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.
N
T
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z3-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IV.4 | PR:IV.5 | PR:OG.I.2
Działy: Podziały komórkowe. Uczeń:
Procesy: ekspresja genów | podziały komórkowe
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 4.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
osikowej (Populus tremuloides), a zarazem jest to jeden organizm – jeden osobnik
rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie.
Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy
pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po
około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami
Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się
w czasie z większą aktywnością ludzi – wytępiono na tym terenie duże drapieżniki,
a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.
Poniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.
Na podstawie: D. Shultz, One of the World’s Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the
Pando Aspen Clone, „Science”, 2018.
Fotografia: www.fs.usda.gov
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Topola osikowa jest
1.
każdy osobnik wytwarza kwiaty tylko jednej płci.
A.
jednopienna,
2.
nowe pędy wyrastają z jednego osobnika.
ponieważ
B.
dwupienna,
3.
rozmnaża się wegetatywnie.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B1
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z4-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.2 | PR:IX.5.3 | PR:OG.I.1
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne | Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 4.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
osikowej (Populus tremuloides), a zarazem jest to jeden organizm – jeden osobnik
rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie.
Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy
pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po
około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami
Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się
w czasie z większą aktywnością ludzi – wytępiono na tym terenie duże drapieżniki,
a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.
Poniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.
Na podstawie: D. Shultz, One of the World’s Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the
Pando Aspen Clone, „Science”, 2018.
Fotografia: www.fs.usda.gov
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Rozstrzygnij, czy ziarna pyłku wytwarzane przez jednego osobnika rośliny nasiennej
0–1
są jednakowe, czy – odmienne genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do
przemiany faz jądrowych.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się
do przemiany faz jądrowych.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie
odmienne
Przykładowe uzasadnienia
•
Powstają z mejospor.
•
Ziarna pyłku to gametofity, rozwijające się z mikrospor, a mikrospory powstają na drodze
mejozy, której towarzyszy crossing-over.
•
W czasie powstawania zarodników, z których powstają ziarna pyłku, dochodzi do
losowego rozchodzenia się chromosomów homologicznych / chromatyd siostrzanych
o różnych zestawach alleli.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się do ziarna pyłku jako do struktury
powstałej bezpośrednio na drodze mejozy.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z4-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.5.1 | PR:IV.7 | PR:OG.IV.1 | PR:OG.IV.2
Działy: Różnorodność roślin | Podziały komórkowe. Uczeń:
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | podziały komórkowe | dziedziczenie | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 4.3 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
osikowej (Populus tremuloides), a zarazem jest to jeden organizm – jeden osobnik
rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie.
Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy
pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po
około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami
Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się
w czasie z większą aktywnością ludzi – wytępiono na tym terenie duże drapieżniki,
a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.
Poniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.
Na podstawie: D. Shultz, One of the World’s Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the
Pando Aspen Clone, „Science”, 2018.
Fotografia: www.fs.usda.gov
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyjaśnij, dlaczego brak dużych drapieżników na terenie Pando jest jedną z przyczyn
0–1
zamierania tego lasu.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do mechanizmu – wzrostu liczebności
(populacji) zwierząt roślinożernych odżywiających się młodymi pędami.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Brak drapieżników jest przyczyną wzrostu liczebności roślinożerców, zjadających młode
pędy Pando.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odnosi się do zmniejszenia liczebności
osobników Pando, ponieważ ten las jest utworzony przez jednego osobnika.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z4-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.3 | PR:XVII.3.6 | PR:OG.I.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia | Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 5.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na
cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości
fali 660 nm według następującego schematu:
•
grupa T0 – nasiona nienaświetlane
•
grupa T1 – dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm–2
•
grupa T2 – dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm–2
•
grupa T3 – dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm–2.
Następnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania,
przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji
2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie,
a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym
fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę
siewek w każdej grupie.
W przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek.
Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich
z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.
35
30
sucha masa siewki soi, mg
25
20
15
10
5
0
T0
T1
T2
T3
grupa nasion
Na podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on
Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek z doświadczenia.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego zróżnicowany wpływ
czerwonego światła na suchą masę siewek soi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Naświetlanie laserem o długości fali 660 nm przy odpowiedniej dawce światła jest
w stanie zwiększyć suchą masę siewek soi.
•
Niektóre efekty biostymulacji nasion soi czerwonym laserem są pozytywne i zwiększają
tempo rozwoju struktur sadzonek, a co za tym idzie – ich suchą masę.
•
W zależności od dawki światła o długości 660 nm, służącego do naświetlania nasion,
siewki soi mogą mieć zmniejszoną lub zwiększoną suchą masę.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do światła bez podania jego koloru lub długości
fali.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z5-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.6.2 | PR:OG.II.5
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wzrost i rozwój roślin
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 5.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na
cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości
fali 660 nm według następującego schematu:
•
grupa T0 – nasiona nienaświetlane
•
grupa T1 – dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm–2
•
grupa T2 – dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm–2
•
grupa T3 – dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm–2.
Następnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania,
przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji
2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie,
a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym
fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę
siewek w każdej grupie.
W przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek.
Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich
z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.
35
30
sucha masa siewki soi, mg
25
20
15
10
5
0
T0
T1
T2
T3
grupa nasion
Na podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on
Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że w celu otrzymania wiarygodnych wyników było konieczne:
0–1–2
1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – dwa poprawne uzasadnienia.
1 pkt – jedno poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach:
•
Dzięki temu wiadomo, że temperatura nie miała wpływu na uzyskane wyniki.
•
Gdyby temperatura się różniła między próbami, to mogłoby się to przełożyć na
zróżnicowanie wyników.
2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie:
•
Dzięki temu nasiona nie wyschły, a ich siła kiełkowania była wysoka.
•
Woda jest konieczna do kiełkowania nasion, a plastikowa torba utrzymuje wysoką
wilgotność.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z5-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.6.2 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wzrost i rozwój roślin
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 5.3 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na
cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości
fali 660 nm według następującego schematu:
•
grupa T0 – nasiona nienaświetlane
•
grupa T1 – dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm–2
•
grupa T2 – dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm–2
•
grupa T3 – dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm–2.
Następnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania,
przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji
2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie,
a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym
fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę
siewek w każdej grupie.
W przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek.
Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich
z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.
35
30
sucha masa siewki soi, mg
25
20
15
10
5
0
T0
T1
T2
T3
grupa nasion
Na podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on
Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyniki w próbie T2 były
1. mniejsza
A.
wartość odchylenia
zróżnicowane niż
mniej
standardowego w próbie T2
w próbie T0, o czym
B.
2. większa
bardziej
niż w próbie T0.
świadczy
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A1
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z5-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.6.2 | PR:OG.II.3
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wzrost i rozwój roślin
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 5.4 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na
cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości
fali 660 nm według następującego schematu:
•
grupa T0 – nasiona nienaświetlane
•
grupa T1 – dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm–2
•
grupa T2 – dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm–2
•
grupa T3 – dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm–2.
Następnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania,
przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji
2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie,
a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym
fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę
siewek w każdej grupie.
W przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek.
Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich
z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.
35
30
sucha masa siewki soi, mg
25
20
15
10
5
0
T0
T1
T2
T3
grupa nasion
Na podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on
Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Rośliny dnia krótkiego do zainicjowania kwitnienia wymagają okresu nieprzerwanej
A B
C D
ciemności
od pewnej wartości krytycznej. Ta wartość
taka sama dla roślin
różnych gatunków zaliczanych do grupy roślin dnia krótkiego.
A. krótszego
C. jest
B. dłuższego
D. nie jest
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
BD
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z5-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.5.3 | PR:XVIII.1 | PR:OG.III.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Różnorodność roślin | Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona. Uczeń:
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 6.1 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Sformułuj wniosek z przeprowadzonego eksperymentu.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego negatywny wpływ skutków
żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka na
rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej LUB pozytywny wpływ na
mechanizmy obronne kapusty.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Potwierdzono hipotezę.
•
Skutki żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka
mają negatywny wpływ na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej.
•
W wyniku żerowania larw motyla roślina uruchamia mechanizmy obronne.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 6.2 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Określ, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw
0–1
śmietki kapuścianej usunięto z liści owady – larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że
eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności
na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na
roślinie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie – sama obecność larw
tantnisia, wpływają na rozwój śmietki.
•
Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto
z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia
obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują
o tym mechanizmy obronne samej rośliny.
•
Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm
z larwami motyla.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 6.3 · czerwiec 2026
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym
0–1
doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego
czynnika na wynik eksperymentu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Doświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty
brukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu.
•
Aby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej
odpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla.
•
Aby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań