Baza zadań z chemii
Moje postępy
Zadania 81–100 z 1481
Zadanie 25.2 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 25.
Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego CH3

(4-aminobenzenokarboksylowego) o wzorze podanym obok.
Benzokaina jest ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie.
W odpowiednich warunkach, w środowisku zasadowym, benzokaina ulega reakcji hydrolizy.
Uzupełnij poniższy zapis tak, aby powstało w formie jonowej skróconej równanie reakcji hydrolizy zasadowej benzokainy. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj część kwasową i etylową estru. W NaOH powstaje sól kwasu i alkohol.
Podpowiedź 2
Przy pierścieniu pozostaje COO−, a odcięta grupa etylowa z tlenem daje etanol.
Podpowiedź 3
Uzupełnij anion 4-aminobenzoesanowy i etanol, z zachowaną NH2 w układzie para.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Benzokaina jest estrem etylowym kwasu 4-aminobenzoesowego. Hydroliza zasadowa rozcina wiązanie estrowe i daje anion 4-aminobenzoesanowy oraz etanol. Jedna cząsteczka estru zużywa jeden OH−.
W produkcie organicznym po stronie pierścienia grupa estrowa zmienia się w COO−, natomiast NH2 pozostaje w pozycji para. Nie zapisujemy wolnego COOH, ponieważ środowisko jest zasadowe. W formie jonowej pomijamy Na+, a część etylowa estru przechodzi do cząsteczki alkoholu, nie do anionu karboksylanowego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 25.3 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 25.
Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego CH3

(4-aminobenzenokarboksylowego) o wzorze podanym obok.
Benzokaina jest ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie.
Ze względu na obecność pierścienia aromatycznego w cząsteczce benzokainy może ona
ulegać reakcji z bromem.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Przemiana prowadzona w obecności FeBr3, w której substratami są benzokaina i brom, jest
reakcją
A. | addycji | i przebiega według mechanizmu | 1. | elektrofilowego. |
2. | nukleofilowego. | |||
B. | substytucji | |||
3. | rodnikowego. |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Połącz obecność pierścienia aromatycznego i FeBr3 z typową reakcją bromowania arenów.
Podpowiedź 2
W pierścieniu Br zajmuje miejsce H, a reagująca drobina bromująca jest elektrofilem.
Podpowiedź 3
Zaznacz B i 1 — substytucja elektrofilowa.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B1
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W obecności FeBr3 bromowanie pierścienia aromatycznego przebiega przez działanie elektrofilu. Atom H pierścienia zostaje zastąpiony przez Br, a aromatyczność układu zostaje odtworzona.
Typem reakcji jest więc substytucja, a mechanizmem elektrofilowy: odpowiedź B1. Nie jest to addycja do zwykłego wiązania alkenowego ani bromowanie rodnikowe inicjowane światłem. Rozpoznanie opieramy na aromatycznym substracie i podanych warunkach, nie wyłącznie na nazwie reagenta Br2.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
B1
Informacje i źródła zadania
Zadanie 26 · maj 2026
Pewien tripeptyd zbudowany z aminokwasów białkowych ma masę molową 249 g · mol‒1,
a w jego cząsteczce znajdują się jedna grupa –SH oraz jedna reszta aminokwasu, którego
cząsteczki są achiralne. Wiadomo też, że wolną grupę aminową ma reszta aminokwasu
o najmniejszej masie cząsteczkowej, a reszta aminokwasu o największej masie
cząsteczkowej ma wolną grupę karboksylową.
Napisz sekwencję opisanego tripeptydu za pomocą trzyliterowych kodów aminokwasów.
Obliczenia pomocnicze:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj glicynę po achiralności i cysteinę po SH. Dodaj do masy peptydu dwie masy H2O.
Podpowiedź 2
Pozostała masa molowa trzeciego aminokwasu wynosi 285−75−121 = 89, czyli alanina.
Podpowiedź 3
Ustaw od N- do C-końca: Gly–Ala–Cys, zgodnie z kolejnością mas skrajnych reszt.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Gly-Ala-Cys
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnej sekwencji tripeptydu za pomocą trzyliterowych kodów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Achiralnym aminokwasem białkowym jest glicyna, a jedna grupa SH wskazuje na cysteinę. Utworzenie tripeptydu usuwa dwie cząsteczki H2O, więc suma mas molowych wolnych aminokwasów wynosi 249+36 = 285 g·mol−1. Po odjęciu 75 dla Gly i 121 dla Cys pozostaje 89, czyli Ala.
Najlżejsza glicyna ma wolną grupę aminową na N-końcu, najcięższa cysteina wolną COOH na C-końcu. Sekwencja to Gly–Ala–Cys. Nie odejmujemy trzech wód, bo liniowy tripeptyd ma dwa wiązania peptydowe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Gly-Ala-Cys
Informacje i źródła zadania
Zadanie 27 · maj 2026
Alkohole tetrahydroksylowe o wzorze sumarycznym C4H10O4 występują w postaci
diastereoizomerów. Jeden z nich, stosowany jako słodzik, nosi nazwę erytrol (lub erytrytol).
Jego cząsteczki są achiralne, natomiast cząsteczki jego diastereoizomeru nazywanego
treitolem są chiralne.
Przedstawwzory łańcuchoweerytroluijednegozjegodiastereoizomerów– L-treitolu.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj formę mezo z układem dwóch przeciwstawnych OH. Na końcach obu struktur są CH2OH.
Podpowiedź 2
Dla L-treitolu dolna OH w Fischerze musi być po lewej. Erytrol ma obie OH po tej samej stronie.
Podpowiedź 3
Wpisz dla erytrolu OH prawa/prawa, a dla L-treitolu prawa/lewa, z H po przeciwnych stronach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 pkt – napisanie dwóch poprawnych wzorów.
1 pkt – napisanie jednego poprawnego wzoru.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Oba alkohole mają na końcach CH2OH i dwa środkowe centra stereogeniczne. Erytrol jest formą mezo: w podanej projekcji Fischera umieść obie OH po tej samej stronie, np. po prawej.
Treitol ma OH po przeciwnych stronach, a oznaczenie L wymaga OH przy niżej położonym centrum po lewej. Dla L-treitolu górna OH jest więc po prawej, dolna po lewej, z H po stronach przeciwnych. Zachowaj czterowęglowy pionowy łańcuch. Samo narysowanie dowolnego chiralnego treitolu nie zapewnia zgodności z szeregiem L.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 28 · maj 2026
Poniżej przedstawiono wzór łańcuchowy D-arabinozy.

Na podstawie analizy wzoru D-arabinozy uzupełnij wszystkie pola schematu tak, aby przedstawiał on wzór taflowy (Hawortha) 𝜶-D-arabinofuranozy.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz pięcioczłonowy pierścień i przenieś konfiguracje z Fischera do podanego Hawortha.
Podpowiedź 2
W D-arabinozie OH przy C2 jest po lewej, przy C3 po prawej. α oznacza anomeryczną OH przeciwną do CH2OH.
Podpowiedź 3
Zaznacz C1: OH dół; C2: OH góra; C3: OH dół; C4: CH2OH góra, a H w przeciwnych miejscach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierścień furanozowy powstaje z grupy aldehydowej C1 i OH przy C4, więc zawiera cztery atomy C i jeden O. W standardowym ustawieniu szablonu grupy po prawej stronie Fischera kierujemy w dół, po lewej w górę.
OH przy C2 jest więc u góry, a przy C3 na dole; grupa CH2OH przy C4 jest u góry dla szeregu D. Anomer α ma OH przy C1 po przeciwnej stronie niż CH2OH, zatem na dole. Uzupełnij także wszystkie H, zawsze po stronie przeciwnej do drugiego podstawnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 29 · maj 2026
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do probówki z odczynnikiem Tollensa dodano
roztwór pewnego cukruwybranego spośród podanych poniżej.
glukoza … fruktoza … maltoza … sacharoza
Następnie zawartość probówki ogrzano. Po chwili na ściankach naczynia zaobserwowano
metaliczny, srebrzysty nalot.
Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. | Srebrzysty nalot na ściankach probówki zaobserwowano po dodaniu do odczynnika Tollensa roztworu maltozy. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Każdy z wymienionych cukrów wykazuje właściwości redukujące. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź obecność wolnego atomu anomerycznego w maltozie i sacharozie. Uwzględnij zasadowe przemiany fruktozy.
Podpowiedź 2
Maltoza może dać lustro srebrne, sacharoza nie. Dlatego nie wszystkie wymienione cukry są redukujące.
Podpowiedź 3
Zaznacz P i F.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. P; 2. F.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Maltoza ma wolny atom anomeryczny umożliwiający otwieranie pierścienia do formy aldehydowej, więc daje dodatnią próbę Tollensa; pierwsze zdanie oceniamy P. Glukoza również redukuje odczynnik, a fruktoza może reagować dzięki przemianom w zasadowym środowisku.
Sacharoza ma oba atomy anomeryczne związane wiązaniem glikozydowym i nie wykazuje w tej próbie właściwości redukujących. Drugie zdanie jest zatem F. Sam obserwowany nalot nie pozwala odróżnić maltozy od wszystkich innych cukrów redukujących z listy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. P; 2. F.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 1.1 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:
- symbol chemiczny
- symbol bloku konfiguracyjnego
- maksymalny stopień utlenienia.
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | … | … | … |
| Q | … | … | … |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj główny składnik powietrza.
Podpowiedź 2
Oddziel liczbę elektronów walencyjnych od liczby niesparowanych.
Podpowiedź 3
Sprawdź konfigurację chromu 3d⁵ 4s¹ i przypisz obu pierwiastkom blok oraz maksymalny stopień utlenienia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | Cr lub chrom | d | VI albo +VI albo 6 albo +6 |
| Q | N lub azot | p | V albo +V albo 5 albo +5 |
Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie symboli chemicznych oraz dla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu chemicznego, symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia ALBO – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli chemicznych i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni utlenienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Azot rozpoznajemy jako główny składnik powietrza. Ma pięć elektronów walencyjnych, ale tylko trzy niesparowane: tych pojęć nie wolno utożsamiać. Metal ma sześć elektronów niesparowanych, co odpowiada chromowi o konfiguracji [Ar] 3d⁵ 4s¹.
Obsadzanie orbitali można porównać do zajmowania osobnych miejsc przed tworzeniem par; rzeczywista konfiguracja chromu odbiega od prostego schematu 3d⁴ 4s². Chrom należy do bloku d i osiąga +VI, azot do p i osiąga +V. W tabeli wpisujemy symbole Cr i N, ponieważ pytanie dotyczy pierwiastków, nie cząsteczki azotu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | Cr lub chrom | d | VI albo +VI albo 6 albo +6 |
| Q | N lub azot | p | V albo +V albo 5 albo +5 |
Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 1.1
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:II.4 — określa przynależność pierwiastków do bloków konfiguracyjnych: s, p i d układu okresowego na podstawie konfiguracji elektronowej; wskazuje związek między budową elektronową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym i jego właściwościami fizycznymi (promieniem atomowym, energią jonizacji) i chemicznymi.
- PR:VIII.3 — na podstawie konfiguracji elektronowej atomów przewiduje typowe stopnie utlenienia pierwiastków;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 1.2 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Napisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat klatkowy (graficzny) konfiguracji elektronowej. Uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj rozpoznanie pierwiastka A.
Podpowiedź 2
Przypomnij wyjątek w konfiguracji chromu.
Podpowiedź 3
Rozdziel sześć elektronów między pięć orbitali 3d i jeden orbital 4s, zachowując zgodne spiny.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga CKE: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie w formie klatkowej (graficznej) fragmentu konfiguracji elektronowej atomu chromu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie elektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, na podpowłokach z uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Atomem A jest chrom. W stanie podstawowym elektrony mogące uczestniczyć w wiązaniach zajmują podpowłoki 3d i 4s: pięć elektronów znajduje się w pięciu orbitalach d, a szósty w orbitalu s. Reguła Hunda wymaga najpierw pojedynczego obsadzenia równocennych orbitali ze zgodnymi spinami.
Dlatego rysujemy pięć klatek 3d z pojedynczymi strzałkami o tym samym zwrocie oraz jedną klatkę 4s z jedną strzałką. Nie zastępujemy tego konfiguracją 3d⁴ 4s². Numery powłok i symbole podpowłok stanowią część odpowiedzi, a sam zapis strzałek bez oznaczeń nie wystarcza.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga CKE: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 1.2
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:II.2 — stosuje zasady rozmieszczania elektronów na orbitalach (zakaz Pauliego i regułę Hunda) w atomach pierwiastków wieloelektronowych;
- PR:II.3 — pisze konfiguracje elektronowe atomów pierwiastków do Z=38 oraz ich jonów o podanym ładunku, uwzględniając przynależność elektronów do podpowłok (zapisy konfiguracji: pełne, skrócone i schematy klatkowe);
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 2 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Na zdjęciu jest pokazana probówka z wodnym roztworem zawierającym jony AO42− pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.

Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej — wodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.

Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Rozstrzygnij, w której probówce — I czy II — zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO42− w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.
Rozstrzygnięcie: …
Obserwacje: …
Wniosek: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj barwę jonów chromianowych.
Podpowiedź 2
Sprawdź, do której probówki dodano kwas.
Podpowiedź 3
Oddziel pomarańczową barwę jako obserwację od wniosku o trwałości jonów przy różnych odczynach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym albo brak wniosku
ALBO
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółte jony chromianowe(VI) w środowisku kwasowym przechodzą w pomarańczowe jony dichromianowe(VI). Zmiana wynika z przesunięcia równowagi po dodaniu jonów wodoru, a nie ze zmiany stopnia utlenienia chromu: pozostaje on na +VI. Reakcja zachodzi zatem w probówce I.
Obserwacją jest pojawienie się pomarańczowego zabarwienia, natomiast wnioskiem — trwałość chromianów w środowisku zasadowym i ich nietrwałość w kwasowym. To dwa różne poziomy opisu: obserwacja mówi, co widzimy, wniosek wyjaśnia znaczenie wyniku. Samo hasło „zmiana barwy” nie wskazuje, jaki efekt wystąpił.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 2
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:VII.11 — przewiduje przebieg reakcji soli z mocnymi kwasami (wypieranie kwasów słabszych, nietrwałych, lotnych) oraz soli z zasadami; pisze odpowiednie równania reakcji.
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 3 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Uzupełnij tabelę. Dla cząsteczki Q2 określ i napisz liczbę:
- wiązań σ
- wiązań π
- wolnych par elektronowych.
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| … | … | … |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal krotność wiązania w cząsteczce azotu.
Podpowiedź 2
Wiązanie wielokrotne ma tylko jeden składnik sigma.
Podpowiedź 3
Rozdziel dziesięć elektronów walencyjnych na pary wiążące i wolne.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 2 |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli odnoszące się do cząsteczki N2.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dwa atomy azotu tworzą wiązanie potrójne. Każde wiązanie wielokrotne zawiera dokładnie jedno wiązanie sigma, a pozostałe są wiązaniami pi. Stąd w cząsteczce azotu jest jedno wiązanie sigma i dwa pi.
Każdy azot wnosi pięć elektronów walencyjnych; trzy wykorzystuje we wspólnych parach wiążących, a dwa pozostają jego wolną parą. Łącznie cząsteczka ma więc dwie wolne pary, po jednej przy każdym atomie. Można to sprawdzić bilansem dziesięciu elektronów walencyjnych: sześć znajduje się w wiązaniach, cztery poza nimi. Nie liczymy trzech wiązań sigma w wiązaniu potrójnym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 2 |
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 3
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:III.5 — określa typ wiązania (σ i π) w cząsteczkach związków nieorganicznych i organicznych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 4 · maj 2026
Pewien jonowy związek X składa się z wapnia, z węgla i z azotu. Masa wapnia stanowi 50 % masy całego związku, a masa węgla – 15 % jego masy. Wzór empiryczny związku X jest też wzorem rzeczywistym. Anion związku X ma taką samą strukturę elektronową jak tlenek węgla(IV).
Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór sumaryczny związku X. Narysuj wzór elektronowy anionu tego związku. Zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary elektronowe.
Obliczenia: …
Wzór sumaryczny związku X: …
Wzór elektronowy anionu: [miejsce na rysunek]
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Załóż masę próbki 100 g.
Podpowiedź 2
Przelicz masy trzech pierwiastków na mole i skróć stosunek.
Podpowiedź 3
Po ustaleniu ładunku anionu policz elektrony oraz wykorzystaj analogię do dwutlenku węgla.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE – sposób 1:
Wzór sumaryczny: CaCN2.

Uwaga CKE: Geometria jonu nie podlega ocenie.
Zasady oceniania
2 pkt – na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru sumarycznego związku X i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
1 pkt – na podstawie obliczeń poprawne ustalenie i napisanie poprawnego wzoru sumarycznego związku X, ale błędne narysowanie wzoru elektronowego anionu albo brak wzoru elektronowego anionu
ALBO
1 pkt – na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków w związku X wyrażonego liczbami całkowitymi i brak wzoru sumarycznego związku X, ale poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku
ALBO
1 pkt – na podstawie obliczeń poprawne ustalenie stosunku molowego pierwiastków w związku X, ale popełnienie błędu rachunkowego, który nie zmienia stosunku molowego Ca : C : N = 1 : 1 : 2 i poprawne narysowanie wzoru elektronowego anionu z uwzględnieniem wolnych par elektronowych i ładunku.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przyjmij próbkę 100 g: zawiera 50 g wapnia, 15 g węgla i 35 g azotu. Procenty masowe trzeba przeliczyć na mole, ponieważ indeksy wzoru opisują liczby atomów, nie ich masy. Dzielenie przez masy molowe daje 1,25:1,25:2,50, czyli stosunek 1:1:2 i wzór CaCN₂.
Wapń tworzy kation dwudodatni, zatem anion musi mieć ładunek 2−. Warunek podobieństwa do dwutlenku węgla prowadzi do układu z centralnym węglem i dwoma atomami azotu połączonymi wiązaniami podwójnymi. Każdy azot ma dwie wolne pary. Obrys anionu opatrujemy nawiasem i ładunkiem; bilans daje 16 elektronów walencyjnych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE – sposób 1:
Wzór sumaryczny: CaCN2.

Uwaga CKE: Geometria jonu nie podlega ocenie.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 4
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:I.5 — ustala wzór empiryczny i rzeczywisty związku chemicznego (nieorganicznego i organicznego) na podstawie jego składu i masy molowej;
- PR:III.2 — pisze wzory elektronowe typowych cząsteczek związków kowalencyjnych i jonów złożonych, z uwzględnieniem wolnych par elektronowych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 5 · maj 2026
Przebieg reakcji jądrowych można przedstawić w postaci zapisu skróconego. Na pierwszym miejscu podaje się symbol jądra bombardowanego, następnie w nawiasie – kolejno – symbole cząstki bombardującej i lekkiej cząstki emitowanej, a na końcu – symbole jąder produktów.
Jądro izotopu plutonu 239Pu po pochłonięciu neutronu rozszczepia się na mniejsze fragmenty, czemu towarzyszy emisja neutronów. Jeden z możliwych przebiegów rozszczepienia tego izotopu przedstawiono na schemacie:
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje, Warszawa 2016.
Uzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej reakcji. Napisz, ile neutronów jest w jednym molu izotopu AZX. Uwzględnij wartość stałej Avogadro.
Liczba neutronów w jednym molu izotopu X: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zbilansuj liczby masowe i atomowe niezależnie.
Podpowiedź 2
Od liczby masowej produktu odejmij jego liczbę protonów.
Podpowiedź 3
Liczbę neutronów w jednym jądrze pomnóż przez 6,02·10²³.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Liczba neutronów w jednym molu izotopu 9438Sr: 3,37 · 1025.
Uwaga CKE: Zapis działania odnoszący się do podania liczby neutronów (56 · 6,02 · 1023) bez zapisania wyniku jest niewystarczający.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu przemiany i poprawne napisanie liczby neutronów.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu przemiany i niepoprawne napisanie lub brak liczby neutronów
ALBO
1 pkt – niepoprawne uzupełnienie lub brak uzupełnienia schematu przemiany i poprawne napisanie liczby neutronów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji jądrowej zachowują się oddzielnie suma liczb masowych oraz suma liczb atomowych. Po lewej mamy 239+1=240 nukleonów, po prawej dwa neutrony i bar o liczbie masowej 144. Dla drugiego fragmentu pozostaje więc 94.
Pluton ma liczbę atomową 94, bar 56, zatem drugi produkt ma 38 protonów i jest strontem. Jedno jego jądro zawiera 94−38=56 neutronów. W jednym molu jąder liczba ta wynosi 56 razy stała Avogadra, czyli około 3,37·10²⁵ neutronów. Nie wystarczy podać liczby neutronów w pojedynczym jądrze ani pozostawić samego działania bez wyniku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Liczba neutronów w jednym molu izotopu 9438Sr: 3,37 · 1025.
Uwaga CKE: Zapis działania odnoszący się do podania liczby neutronów (56 · 6,02 · 1023) bez zapisania wyniku jest niewystarczający.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 5
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:I.1 — stosuje pojęcia: nuklid, izotop, mol i stała Avogadra;
- PR:I.4 — pisze równania naturalnych przemian promieniotwórczych (α, β¯) oraz sztucznych reakcji jądrowych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 6 · maj 2026
Dwie krystaliczne substancje – A i B – tworzą różnego typu kryształy. W tabeli podano wybrane właściwości tych substancji.
| Substancja | Temperatura topnienia, °C | Rozpuszczalność w wodzie | Przewodnictwo elektryczne w stanie stałym | Przewodnictwo elektryczne po stopieniu |
|---|---|---|---|---|
| A | 185 | bardzo dobrze rozpuszczalna | nie wykazuje | nie wykazuje |
| B | 1710 | nierozpuszczalna | nie wykazuje | nie wykazuje |
Napisz, jakiego typu kryształy – kowalencyjne, molekularne, metaliczne albo jonowe – są tworzone przez każdą z substancji.
Substancja A: …
Substancja B: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wykorzystaj przewodnictwo w stanie stałym i ciekłym.
Podpowiedź 2
Nie utożsamiaj rozpuszczalności z budową jonową.
Podpowiedź 3
Porównaj niską temperaturę topnienia A z bardzo wysoką temperaturą topnienia B.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Substancja A: molekularne.
Substancja B: kowalencyjne.
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnych nazw dwóch typów kryształów dla substancji A i B.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Rodzaj kryształu rozpoznajemy na podstawie całego zestawu właściwości. Substancja A ma stosunkowo niską temperaturę topnienia i nie przewodzi prądu także po stopieniu, co odpowiada kryształowi molekularnemu. Rozpuszczalność w wodzie nie przesądza o budowie jonowej: dobrze rozpuszczalne mogą być również cząsteczki polarne.
Substancja B topi się dopiero w bardzo wysokiej temperaturze i jest nierozpuszczalna, co wskazuje na rozległą sieć kowalencyjną. Sieć przypomina jedną wielką konstrukcję, której naruszenie wymaga rozerwania wielu mocnych wiązań. Kryształ jonowy zwykle przewodzi po stopieniu, a metaliczny już w stanie stałym; tych cech tu nie ma.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Substancja A: molekularne.
Substancja B: kowalencyjne.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 6
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:III.7 — porównuje właściwości fizyczne substancji tworzących kryształy jonowe, kowalencyjne, molekularne oraz metaliczne;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 7 · maj 2026
Hydroliza substancji A w środowisku kwasowym przebiega zgodnie ze schematem:
Wykonano doświadczenie, podczas którego badano szybkość tej reakcji. Przygotowano wodny roztwór substancji A o stężeniu 0,10 mol · dm−3, który zakwaszono kwasem solnym, i utrzymywano temperaturę roztworu równą 25°C. Co 30 minut mierzono stężenie substancji A w tym roztworze. Wyniki pomiarów przedstawiono na poniższym wykresie.

Na podstawie: P.W. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.
Oblicz łączne stężenie molowe substancji B i substancji C w chwili t = 255 min opisanego doświadczenia.
Obliczenia: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj z wykresu, ile A pozostało.
Podpowiedź 2
Odejmij ten odczyt od stężenia początkowego.
Podpowiedź 3
Ze schematu ustal osobno przyrost B i C, a następnie je dodaj.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Ponieważ z jednego mola substancji A powstają 2 mol substancji B i C, przyrost łącznego stężenia substancji B i C jest równy:
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne obliczenie łącznego stężenia molowego substancji B i substancji C w 255 minucie doświadczenia oraz podanie wyniku z poprawną jednostką.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z wykresu odczytujemy stężenie nieprzereagowanej substancji A, a nie bezpośrednio sumę stężeń produktów. Po 255 minutach pozostaje około 0,04 mol·dm⁻³ A. Początkowo było 0,10 mol·dm⁻³, więc ubyło 0,06 mol·dm⁻³.
Ze schematu wynika, że z jednej jednostki A powstaje po jednej jednostce B i C. Przy stałej objętości stężenie każdego produktu wzrosło zatem o 0,06 mol·dm⁻³, a suma wynosi 0,12 mol·dm⁻³. To jak rozdzielenie jednej paczki na dwa różne składniki: nie mnożymy ubytku A przez dwa przy liczeniu jednego produktu, lecz dopiero przy sumowaniu obu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Ponieważ z jednego mola substancji A powstają 2 mol substancji B i C, przyrost łącznego stężenia substancji B i C jest równy:
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 7
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:V.2 — wykonuje obliczenia związane z przygotowaniem, rozcieńczaniem i zatężaniem roztworów z zastosowaniem pojęć: stężenie procentowe lub molowe oraz rozpuszczalność;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 8 · maj 2026
Zdjęcie A ilustruje wygląd probówki z wodnym roztworem pewnej soli potasu zawierającej mangan. Do tej probówki dodano wodny roztwór siarczanu(IV) potasu, a następnie jej zawartość wymieszano. Wygląd probówki po reakcji przedstawiono na zdjęciu B.

Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania reakcji redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Uwzględnij, że reakcja zachodzi w środowisku obojętnym. Uzupełnij wzory reagentów i współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Równanie reakcji redukcji: …
Równanie reakcji utleniania: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj początkowy stopień utlenienia manganu.
Podpowiedź 2
Porównaj zmiany stopni utlenienia manganu i siarki.
Podpowiedź 3
Zrównaj po dwa elektrony, dodaj półreakcje i sprawdź bilans w środowisku obojętnym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Równanie cząsteczkowe:
CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:
albo
Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.
Zasady oceniania
3 pkt – poprawne wykonanie trzech czynności spośród wymienionych: • napisanie we właściwej formie równania reakcji redukcji • napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania • uzupełnienie wzorów reagentów i współczynników stechiometrycznych w schemacie reakcji.
2 pkt – poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
1 pkt – poprawne wykonanie jednej dowolnej czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na początku mangan występuje w zielonym jonie manganianowym(VI), a nie w fioletowym manganianie(VII). W produkcie tworzy tlenek manganu(IV), więc pobiera dwa elektrony. Siarka zmienia stopień utlenienia z +IV w siarczanie(IV) na +VI w siarczanie(VI), oddając dwa elektrony. Bilans elektronów daje stosunek reagentów 1:1.
W półreakcji redukcji wodę umieszczamy po stronie substratów, a jony wodorotlenkowe po stronie produktów, uwzględniając obojętne środowisko. Po dodaniu półreakcji skracamy wspólne składniki. W zapisie cząsteczkowym powstają tlenek manganu(IV), siarczan(VI) potasu i dwa mole KOH na mol manganianu. Sprawdzenie atomów i ładunku chroni przed użyciem bilansu dla innego stopnia utlenienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Równanie cząsteczkowe:
CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:
albo
Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 8
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:VIII.4 — oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w jonie i cząsteczce związku nieorganicznego i organicznego;
- PR:VIII.5 — stosuje zasady bilansu elektronowo-jonowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w schematach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej);
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 9.1 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadania 9.
Potencjały półogniw zależą od stężeń reagentów biorących udział w procesach elektrochemicznych. Jeżeli metal Me jest zanurzony w roztworze zawierającym jony tego metalu o ładunku n+ i o stężeniu cMen+, to potencjał takiego półogniwa można obliczyć za pomocą równania Nernsta. Dla układu Men+ / Me w temperaturze 298 K to równanie ma postać:
gdzie E° jest potencjałem standardowym redukcji tego półogniwa.
Na podstawie: M.J. Sienko, R.A. Plane, Chemia. Podstawy i zastosowania, Warszawa 2002.
Zbudowano ogniwo galwaniczne, którego siła elektromotoryczna (SEM) w temperaturze 298 K była równa 1,084 V. Ogniwo składało się z półogniw zawierających metale zanurzone w roztworach swoich soli. Każdy roztwór miał objętość 500 cm3.
Anodą było półogniwo złożone z blaszki cynkowej, zanurzonej w roztworze chlorku cynku o stężeniu 1,0 mol · dm−3, a katodą — półogniwo, w którym blaszka z metalu Me była zanurzona w roztworze zawierającym jony Me2+.
Roztwór katodowy otrzymano w wyniku rozpuszczenia w wodzie równomolowej mieszaniny dwóch uwodnionych soli o łącznej masie 22,05 g. Jedną z nich był siarczan(VI) o wzorze MeSO4 · 5H2O, a drugą — chlorek, którego wzór zapisano jako MeCl2 · xH2O, gdyż nie była znana liczba moli wody w jednym molu hydratu.
Zgodnie z równaniem Nernsta potencjał takiego półogniwa jest liniową funkcją logarytmu stężenia jonów w roztworze i dla opisanego układu Me2+ / Me ta zależność ma przebieg pokazany na poniższym wykresie.

Wykonaj obliczenia i napisz wzór hydratu chlorku metalu użytego do sporządzenia roztworu katodowego w opisanym ogniwie. Do obliczenia stężenia kationów metalu Me2+ zastosuj wzór Nernsta. Użyj wartości mas molowych z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.
Obliczenia: …
Wzór hydratu: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z zależności SEM = potencjał katody minus potencjał anody wyznacz potencjał katody.
Podpowiedź 2
Wykorzystaj równanie Nernsta, a potem przelicz stężenie na liczbę moli.
Podpowiedź 3
Rozdziel mole miedzi równo między dwie sole i zapisz sumę ich mas.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE — sposób 3 (zapis HTML):
x — liczba moli wody przypadających na 1 mol chlorku miedzi(II) w hydracie.
Wzór hydratu: CuCl2 · 2H2O.
Zasady oceniania
4 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi w zadaniu a szukanym wzorem hydratu oraz poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do ustalenia poprawnego wzoru hydratu.
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi w zadaniu a szukanym wzorem hydratu oraz wykonanie obliczeń prowadzących do ustalenia wzoru hydratu, ale popełnienie jednej z usterek spośród: • szacowanie wartości log cMen+ na podstawie wykresu zamieszczonego w informacji wprowadzającej • użycie wartości mas molowych niespełniających warunku zadania, tj. poprawnych i innych niż wyrażone z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku • popełnienie błędów rachunkowych • brak zapisu wzoru hydratu.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi w zadaniu a szukanym wzorem hydratu oraz wykonanie obliczeń prowadzących do ustalenia wzoru hydratu, ale popełnienie dwóch dowolnych usterek spośród: • szacowanie wartości log cMen+ na podstawie wykresu zamieszczonego w informacji wprowadzającej • użycie wartości mas molowych niespełniających warunku zadania, tj. poprawnych i innych niż wyrażone z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku • popełnienie błędów rachunkowych • brak zapisu wzoru hydratu ALBO
2 pkt – poprawne obliczenie liczby moli kationów Me2+ pochodzących od chlorku metalu Me oraz liczby moli kationów Me2+ pochodzących od siarczanu(VI) metalu Me w roztworze katodowym oraz zastosowanie niepoprawnej metody rozwiązania dalszej części zadania albo brak dalszego rozwiązania.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi w zadaniu a szukanym wzorem hydratu oraz wykonanie obliczeń prowadzących do ustalenia wzoru hydratu, ale popełnienie trzech dowolnych usterek spośród: • szacowanie wartości log cMen+ na podstawie wykresu zamieszczonego w informacji wprowadzającej • użycie wartości mas molowych niespełniających warunku zadania, tj. poprawnych i innych niż wyrażone z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku • popełnienie błędów rachunkowych • brak zapisu wzoru hydratu ALBO
1 pkt – poprawne obliczenie wartości stężenia molowego kationów Me2+ w roztworze katodowym oraz zastosowanie niepoprawnej metody rozwiązania dalszej części zadania albo brak dalszego rozwiązania ALBO
1 pkt – poprawne obliczenie wartości potencjału półogniwa pełniącego funkcję katody w warunkach zadania oraz dokonanie identyfikacji metalu, który pełni funkcję katody.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Uwaga 1. CKE: Zastosowanie w obliczeniach wartości masy molowej M(H2O) = 18,00 g · mol−1 nie skutkuje utratą 1 punktu.
Uwaga 2. CKE: Jeśli w obliczeniach zdający zastosował błędną wartość masy molowej, to za rozwiązanie zadania może otrzymać maksymalnie 2 punkty.
Uwaga 3. CKE: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najpierw ustalamy potencjał katody: jest on równy SEM powiększonej o potencjał anody, czyli 0,322 V. Z informacji o metalu wynika, że katodą jest miedź. Podstawienie do podanego równania Nernsta daje logarytm stężenia około −0,678, a stężenie jonów miedzi około 0,210 mol·dm⁻³. W 0,500 dm³ znajduje się 0,105 mola tych jonów.
Sole dodano równomolowo i każda dostarcza jeden jon miedzi, więc każdej soli użyto 0,0525 mola. Łączna masa 22,05 g jest sumą mas pentahydratu siarczanu i nieznanego hydratu chlorku. Równanie masy prowadzi do x około 2. Nie przypisuj całej liczby moli miedzi jednemu hydratowi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE — sposób 3 (zapis HTML):
x — liczba moli wody przypadających na 1 mol chlorku miedzi(II) w hydracie.
Wzór hydratu: CuCl2 · 2H2O.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 9.1
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:I.5 — ustala wzór empiryczny i rzeczywisty związku chemicznego (nieorganicznego i organicznego) na podstawie jego składu i masy molowej;
- PR:I.7 — wykonuje obliczenia, z uwzględnieniem wydajności reakcji, dotyczące: liczby moli oraz mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych), objętości gazów w warunkach normalnych, po zmieszaniu substratów w stosunku stechiometrycznym i niestechiometrycznym;
- PR:IX.1 — stosuje pojęcia: półogniwo, anoda, katoda, ogniwo galwaniczne, klucz elektrolityczny; potencjał standardowy półogniwa, szereg elektrochemiczny, SEM;
- PR:IX.3 — pisze równania reakcji zachodzące na elektrodach (na katodzie i anodzie) ogniwa galwanicznego o danym schemacie; projektuje ogniwo, w którym zachodzi dana reakcja chemiczna; pisze schemat tego ogniwa;
- PR:IX.4 — oblicza SEM ogniwa galwanicznego na podstawie standardowych potencjałów półogniw, z których jest ono zbudowane;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 9.2 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadania 9.
Potencjały półogniw zależą od stężeń reagentów biorących udział w procesach elektrochemicznych. Jeżeli metal Me jest zanurzony w roztworze zawierającym jony tego metalu o ładunku n+ i o stężeniu cMen+, to potencjał takiego półogniwa można obliczyć za pomocą równania Nernsta. Dla układu Men+ / Me w temperaturze 298 K to równanie ma postać:
gdzie E° jest potencjałem standardowym redukcji tego półogniwa.
Na podstawie: M.J. Sienko, R.A. Plane, Chemia. Podstawy i zastosowania, Warszawa 2002.
Ogniwo stężeniowe to ogniwo galwaniczne zbudowane z dwóch takich samych półogniw, tyle że różniących się stężeniem składnika biorącego udział w reakcjach elektrochemicznych.
Zbudowano ogniwo stężeniowe, w którym półogniwami były blaszki ze srebra o jednakowych masach, zanurzone w roztworach wodnych azotanu(V) srebra(I) o temperaturze 298 K. Stężenie molowe roztworu znajdującego się w zlewce 1. było dziesięciokrotnie mniejsze niż w roztworze w zlewce 2.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe.
| Zdanie | P | F |
|---|---|---|
| W opisanym ogniwie anodą było półogniwo zbudowane z blaszki srebrnej, zanurzonej w roztworze AgNO3 znajdującym się w zlewce 1. | … | … |
| Po zakończeniu pracy ogniwa masa blaszki wyjętej ze zlewki 2. była większa od masy blaszki ze zlewki 1. | … | … |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj potencjały elektrod przy różnych stężeniach jonów.
Podpowiedź 2
Na anodzie srebro się roztwarza, na katodzie osadza.
Podpowiedź 3
Sprawdź, jak zmiany mas wpływają na dwie początkowo jednakowe blaszki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Zdanie 1 | Zdanie 2 |
|---|---|
| P | P |
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Oba półogniwa zawierają ten sam metal, więc o ich roli decyduje stężenie jonów. W roztworze bardziej rozcieńczonym potencjał elektrody srebrnej jest niższy. Ta elektroda jest anodą: metal przechodzi do roztworu w postaci jonów i oddaje elektrony. W zlewce 2, o większym stężeniu, jony srebra przyjmują elektrony i osadzają się na katodzie.
Masa elektrody 1 maleje, a masa elektrody 2 rośnie. Ponieważ początkowe masy były jednakowe, po pracy ogniwa blaszka 2 jest cięższa. Oba zdania są prawdziwe. Ogniwo działa w kierunku zmniejszania różnicy stężeń, co stanowi użyteczną kontrolę rozumowania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Zdanie 1 | Zdanie 2 |
|---|---|
| P | P |
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 9.2
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:IX.1 — stosuje pojęcia: półogniwo, anoda, katoda, ogniwo galwaniczne, klucz elektrolityczny; potencjał standardowy półogniwa, szereg elektrochemiczny, SEM;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 10 · maj 2026
Na zdjęciach obok przedstawiono przebieg doświadczenia, w którym do wodnego roztworu soli znajdującego się w probówce wkraplano pipetą wodny roztwór innej soli (zdjęcie 1.) i zaobserwowano zmianę pokazaną na zdjęciu 2.

Spośród substancji wymienionych niżej wybierz te, których roztwory zostały użyte w opisanym doświadczeniu. Zaznacz wzory odpowiednich soli. Następnie napisz w formie jonowej skróconej równanie zachodzącej reakcji.
| Sól w roztworze w pipecie: | KCl | K2CrO4 | Fe(NO3)3 | K2Cr2O7 |
|---|---|---|---|---|
| Sól w roztworze w probówce: | CuSO4 | Cr(NO3)3 | AgNO3 | (NH4)2SO4 |
Równanie zachodzącej reakcji: ………………………………………………
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zwróć uwagę na barwę powstającego osadu.
Podpowiedź 2
Poszukaj pary jonów tworzącej trudno rozpuszczalny chromian srebra.
Podpowiedź 3
Zrównaj ładunki kationów srebra i anionu chromianowego, pomijając jony obserwatorowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sól w roztworze w pipecie: K2CrO4.
Sól w roztworze w probówce: AgNO3.
Zasady oceniania
- 2 pkt – poprawny wybór wzorów soli i poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
- 1 pkt – poprawny wybór wzorów soli oraz błędne napisanie albo brak równania reakcji.
- 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Uwaga 1.: Jeśli zdający nie dokona wyboru wzorów soli, ale napisze poprawne równanie: we właściwej formie – za rozwiązanie należy przyznać 2 punkty; w formie cząsteczkowej – za rozwiązanie należy przyznać 1 punkt.
Uwaga 2.: Jeśli zdający nie dokona jednoznacznego wyboru wzorów soli, ale napisze poprawne równanie we właściwej formie, to należy przyznać 1 punkt.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółty roztwór w pipecie wskazuje na chromian(VI) potasu. Ceglastoczerwony osad po dodaniu go do roztworu w probówce odpowiada chromianowi(VI) srebra. Dla porównania chlorek srebra dałby osad biały.
Jeden jon CrO₄²⁻ wymaga dwóch jonów Ag⁺, aby powstał obojętny Ag₂CrO₄. Jony K⁺ i NO₃⁻ pozostają w roztworze, dlatego pomijamy je w równaniu jonowym skróconym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sól w roztworze w pipecie: K2CrO4.
Sól w roztworze w probówce: AgNO3.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 11.1 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadania 11.
W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów żelaza(III) w badanej próbce.
W wyniku reakcji strącania jonów Fe3+ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):
Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania bezwodnego Fe2O3.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.
Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości 100 cm3 całkowicie strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040 g.
Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz masę otrzymanego tlenku na mole.
Podpowiedź 2
Ustal, ile moli żelaza przypada na jeden mol tlenku.
Podpowiedź 3
Podziel liczbę moli jonów przez objętość próbki w dm³.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Zasady oceniania
- 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.
- 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego LUB podanie wyniku z inną jednostką.
- ALBO 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość stężenia jonów żelaza(III) w próbce.
- 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Prażenie usuwa wodę z osadu i pozwala zważyć produkt o znanym składzie. Z masy 0,040 g tlenku żelaza(III) otrzymujemy około 2,5·10⁻⁴ mola tlenku, dzieląc przez 159,7 g·mol⁻¹. Każda jego jednostka zawiera dwa atomy żelaza, więc pierwotna próbka miała około 5,0·10⁻⁴ mola jonów żelaza(III).
Objętość 100 cm³ to 0,100 dm³; stężenie wynosi więc około 0,005 mol·dm⁻³. Współczynnik dwa wynika ze wzoru tlenku, a nie z ładunku jonów. Najczęstsze pomyłki to pominięcie tego współczynnika oraz użycie centymetrów sześciennych bez przeliczenia jednostek.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Informacje i źródła zadania
Zadanie 11.2 · maj 2026
Źródło
Informacja do zadania 11.
W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów żelaza(III) w badanej próbce.
W wyniku reakcji strącania jonów Fe3+ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):
Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania bezwodnego Fe2O3.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Aby ilościowo wyodrębnić uwodniony tlenek żelaza(III) z badanego roztworu, należy wykonać
A. dekantację.
B. destylację.
C. sączenie.
D. odparowanie pod wyciągiem.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, czy oddzielamy ciało stałe od cieczy, czy dwie ciecze.
Podpowiedź 2
Która metoda zatrzymuje także drobne cząstki osadu?
Podpowiedź 3
Wybierz technikę pozwalającą zebrać i przemyć osad bez odparowywania wszystkich soli.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
C
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Sączenie oddziela nierozpuszczalny osad od cieczy na przegrodzie porowatej. Aby oddzielenie było ilościowe, osad przenosi się na sączek i odpowiednio przemywa, tak by odzyskać całą oznaczaną substancję. Dekantacja polega jedynie na zlaniu cieczy znad osadu i może pozostawić drobne cząstki w odlewanym roztworze.
Destylacja rozdziela składniki na podstawie lotności, a odparowanie nie oddziela osadu od innych rozpuszczonych substancji: pozostawia je razem. W analizie wagowej potrzebny jest czysty, kompletnie odzyskany osad, dlatego wybieramy C — sączenie. Samo pojawienie się osadu nie oznacza jeszcze jego ilościowego wyodrębnienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
C