Baza zadań z chemii
Moje postępy
Zadania 361–380 z 1481
Zadanie 8 · maj 2023
Reakcja rozkładu chlorku bromu(I) przebiega w fazie gazowej zgodnie z równaniem:
Wartość stężeniowej stałej równowagi reakcji rozkładu chlorku bromu(I) w temperaturze
500 K jest równa 32.
Na podstawie: L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2009.
Reakcja syntezy chlorku bromu(I) przebiega w fazie gazowej zgodnie z równaniem:
Oblicz wartość stężeniowej stałej równowagi reakcji syntezy chlorku bromu(I) w temperaturze 𝟓𝟎𝟎 𝐊.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz wyrażenia na K dla obu kierunków.
Podpowiedź 2
Licznik pierwszego staje się mianownikiem drugiego.
Podpowiedź 3
Oblicz 1/32 = 0,03125.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Zdający nie musi przedstawić toku rozumowania, może napisać tylko wartość stałej.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne obliczenie i podanie wyniku jako wielkości niemianowanej.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Odwrócenie kierunku reakcji zamienia licznik i mianownik wyrażenia na stałą równowagi. Dla rozkładu K = [Br2][Cl2]/[BrCl]2 = 32, więc dla syntezy K = [BrCl]2/([Br2][Cl2]) = 1/32 = 0,03125.
Temperatura pozostaje 500 K i współczynniki nie są skalowane. Nie zmieniamy znaku liczby 32 ani nie mnożymy jej przez dwa; to odwrotność, a nie operacja na entalpii.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Zdający nie musi przedstawić toku rozumowania, może napisać tylko wartość stałej.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 9 · maj 2023
W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej
wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi
między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze.
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji (α) dwóch kwasów
jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 °C.

Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas
(HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij.
HX … HQ
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz jedną wspólną wartość stężenia na osi poziomej.
Podpowiedź 2
Sprawdź, która krzywa daje wyższy stopień dysocjacji przy tym samym c.
Podpowiedź 3
Wskaż HX jako mocniejszy kwas, wyraźnie podając porównanie przy jednakowym stężeniu i temperaturze.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Uzasadnienie:
Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym
stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ.
Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest
niewystarczająca …
Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia
lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Porównujemy stopnie dysocjacji przy tej samej temperaturze i tym samym stężeniu początkowym obu kwasów. Na wykresie HX ma wtedy większy α, czyli większa część jego cząsteczek oddała proton.
Jest więc mocniejszy od HQ. Nie porównujemy dwóch dowolnie wybranych punktów o różnych stężeniach, ponieważ samo rozcieńczenie zwiększa α słabego kwasu. Warunek jednakowego stężenia jest konieczną częścią uzasadnienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Uzasadnienie:
Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym
stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ.
Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest
niewystarczająca …
Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia
lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 10.1 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 10.
Sole można otrzymać m.in. w reakcjach:
1. soli kwasu I z kwasem II mocniejszym od kwasu I
2. wodorotlenku z tlenkiem kwasowym.
Uzupełnij schemat doświadczenia (s. 9), w którym można otrzymać:
– w kolbie rozpuszczalną w wodzie sól metodą 1.
– w probówce nierozpuszczalną sól metodą 2.
Wzory użytych odczynników wybierz spośród następujących:
• KOH (aq) • HCl (aq) • C6H5OH
• Ba(OH)2 (aq) • Na2CO3 (aq) • (NH4)3PO4 (aq)
Następnie napisz w formie jonowej równania reakcji, które zaszły w kolbie oraz w probówce podczas tego doświadczenia.
Schemat doświadczenia:

Równanie reakcji zachodzącej w kolbie:
Równanie reakcji zachodzącej w probówce:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dobierz w kolbie reagenty wytwarzające gazowy tlenek kwasowy.
Podpowiedź 2
Do strącenia węglanu potrzebny jest Ba2+, nie K+.
Podpowiedź 3
Wybierz HCl i Na2CO3 do kolby oraz Ba(OH)2 do probówki, a następnie zapisz oba równania jonowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Schemat doświadczenia:
1. HCl (aq) 2. Na2CO3 (aq) 3. Ba(OH)2 (aq)
ALBO
1. Na2CO3 (aq) 2. HCl (aq) 3. Ba(OH)2 (aq)


Zasady oceniania
3 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie we właściwej
formie dwóch równań reakcji.
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie jednego
równania reakcji.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i błędne napisanie dwóch równań
reakcji albo brak równań reakcji.
ALBO
– poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia w pozycjach 1. i 2. oraz poprawne
napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w kolbie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
HCl reaguje z Na2CO3 w kolbie do rozpuszczalnego NaCl oraz CO2 i wody. Gaz przepływa do Ba(OH)2, gdzie tworzy nierozpuszczalny BaCO3.
Równania jonowe: CO32− + 2H+ → CO2 + H2O oraz Ba2+ + 2OH− + CO2 → BaCO3 + H2O. Kolejność umieszczenia kwasu i węglanu w kolbie lub wkraplaczu można zamienić, ale w probówce musi być wodorotlenek baru. Nie wybieramy KOH, który dawałby rozpuszczalny węglan.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Schemat doświadczenia:
1. HCl (aq) 2. Na2CO3 (aq) 3. Ba(OH)2 (aq)
ALBO
1. Na2CO3 (aq) 2. HCl (aq) 3. Ba(OH)2 (aq)


Informacje i źródła zadania
Zadanie 10.2 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 10.
Sole można otrzymać m.in. w reakcjach:
1. soli kwasu I z kwasem II mocniejszym od kwasu I
2. wodorotlenku z tlenkiem kwasowym.
Podczas opisanego doświadczenia dodano z wkraplacza do kolby stechiometryczną ilość
reagenta.
Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać w celu wyodrębnienia jonowego produktu reakcji z mieszaniny poreakcyjnej, powstałej w kolbie. Zaznacz jej nazwę.
odparowanie pod wyciągiem odwirowanie sączenie
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wróć do produktu powstającego w kolbie, nie w probówce odbierającej gaz.
Podpowiedź 2
NaCl jest rozpuszczony, więc nie zatrzyma się na sączku.
Podpowiedź 3
Zaznacz odparowanie pod wyciągiem.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
odwirowanie sączenie
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wybór i zaznaczenie metody rozdziału.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pytanie dotyczy produktu w kolbie, czyli rozpuszczonego NaCl, a nie osadu BaCO3 w probówce. Po użyciu stechiometrycznych ilości reagentów sól pozostaje w jednorodnym roztworze.
Usunięcie wody przez odparowanie pozwala ją wydzielić; odwirowanie i sączenie nie oddzielają jonów od rozpuszczalnika. Wybieramy odparowanie pod wyciągiem. W doświadczeniu z kilkoma naczyniami należy najpierw ustalić, którego z nich dotyczy polecenie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
odwirowanie sączenie
Informacje i źródła zadania
Zadanie 11 · maj 2023
Spośród wymienionych par drobin wybierz i zaznacz wszystkie te, które nie tworzą sprzężonej pary Brønsteda kwas – zasada.
− OCO─COOH i O− OC─COO− H2SO4 i SO42−
Al(H2O)63+ i Al(H2O)5(OH)2+ HF2− i F2
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź różnicę składu i ładunku każdej pary.
Podpowiedź 2
Odszczepienie jednego H+ obniża ładunek drobiny o jeden.
Podpowiedź 3
Wybierz H2SO4/SO42− oraz HF2−/F2 jako pary niesprzężone.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
H2SO4 i SO42−
HF2 − i F2
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie dwóch par drobin.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Sprzężona para Brønsteda różni się dokładnie jednym H+, bez wymiany elektronów lub zmiany pozostałego szkieletu. H2SO4 i SO42− różnią się dwoma protonami, więc nie są bezpośrednią parą sprzężoną.
HF2− i F2 także nie różnią się wyłącznie jednym protonem, co ujawnia bilans ładunku. Pozostałe wskazane pary odpowiadają odszczepieniu jednego H+. Zaznaczamy te dwie pary niespełniające definicji, zgodnie z przeczeniem w pytaniu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
H2SO4 i SO42−
HF2 − i F2
Informacje i źródła zadania
Zadanie 12.1 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 12.
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do dwóch probówek z wodnym roztworem
Na2SO3 dodano:
• do probówki 1. – kilka kropel roztworu fenoloftaleiny
• do probówki 2. – nadmiar stężonego HCl (aq).
Zawartość probówki 1., po dodaniu do niej roztworu fenoloftaleiny, zabarwiła się na kolor
czerwonoróżowy (malinowy).
Wpisz do schematu wzory odpowiednich drobin tak, aby powstało równanie procesu decydującego o odczynie roztworu w probówce 1. Zastosuj definicję kwasu i zasady
Brønsteda.
kwas 1 | + | zasada 2 |
|---|---|---|
zasada 1 | + | kwas 2 |
|---|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wskaż donor i akceptor jednego protonu.
Podpowiedź 2
Produktem przyjęcia jednego H+ przez SO32− jest HSO3−.
Podpowiedź 3
Uzupełnij H2O + SO32− ⇌ OH− + HSO3− z prawidłowym przypisaniem par sprzężonych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
kwas 1 | + | zasada 2 |
|---|---|---|
H2O | SO32− |
zasada 1 | + | kwas 2 |
|---|---|---|
OH− | HSO3− |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania procesu decydującego o odczynie roztworu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Anion SO32− przyjmuje proton od wody, tworząc HSO3− i OH−. Równanie w kolejności schematu to H2O + SO32− ⇌ OH− + HSO3−.
Woda jest kwasem 1, OH− zasadą 1, siarczan(IV) zasadą 2, a HSO3− kwasem 2. Powstające OH− odpowiadają za malinową barwę fenoloftaleiny. Nie wpisujemy H2SO3 w miejsce produktu pierwszego przyjęcia protonu przez dianion.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
kwas 1 | + | zasada 2 |
|---|---|---|
H2O | SO32− |
zasada 1 | + | kwas 2 |
|---|---|---|
OH− | HSO3− |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 12.2 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 12.
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do dwóch probówek z wodnym roztworem
Na2SO3 dodano:
• do probówki 1. – kilka kropel roztworu fenoloftaleiny
• do probówki 2. – nadmiar stężonego HCl (aq).
Napisz, co zaobserwowano podczas doświadczenia w probówce 2. po dodaniu odczynnika. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która była przyczyną zaobserwowanych zmian.
Obserwacje: …
Równanie reakcji: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Powiąż widoczne pęcherzyki z produktem rozkładu zakwaszonego siarczanu(IV).
Podpowiedź 2
Zsumuj przyjęcie dwóch protonów i powstawanie SO2.
Podpowiedź 3
Opisz bezbarwny gaz i zapisz SO32− + 2H+ → SO2 + H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Obserwacje:
Wydziela się (bezbarwny) gaz.
ALBO
Widoczne są pęcherzyki gazu.
ALBO
U wylotu probówki wyczuwa się charakterystyczny zapach.
Równanie reakcji:
ALBO
ALBO
ALBO
Uwaga: Za równanie reakcji prowadzącej do powstania H2SO3 albo SO2 ∙ H2O zdający
otrzymuje 0 pkt.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny opis objawów reakcji i poprawne napisanie we właściwej formie równania
reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po zakwaszeniu siarczanu(IV) wydziela się bezbarwny gaz SO2, widoczny jako pęcherzyki. Równanie sumaryczne: SO32− + 2H+ → SO2 + H2O.
Obejmuje ono protonowanie i rozpad nietrwałego kwasu, dlatego wyjaśnia obserwację. Sam zapis prowadzący do H2SO3 nie pokazuje wydzielania gazu i nie spełnia polecenia. Jony Na+ i Cl− są obserwatorami, pomijanymi w równaniu skróconym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Obserwacje:
Wydziela się (bezbarwny) gaz.
ALBO
Widoczne są pęcherzyki gazu.
ALBO
U wylotu probówki wyczuwa się charakterystyczny zapach.
Równanie reakcji:
ALBO
ALBO
ALBO
Uwaga: Za równanie reakcji prowadzącej do powstania H2SO3 albo SO2 ∙ H2O zdający
otrzymuje 0 pkt.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 13 · maj 2023
Badano reakcje mocnego kwasu HA i słabego kwasu HX z mocną zasadą. W tym celu
wykonano miareczkowanie wodnych roztworów tych kwasów za pomocą wodnego roztworu
wodorotlenku potasu – zgodnie z poniższym opisem.
Umieszczono w zlewce 20,0 cm3 roztworu wybranego kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3
i zmierzono pH tego roztworu. Następnie do zlewki z roztworem kwasu dodawano porcjami
wodny roztwór KOH o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3. Po dodaniu każdej porcji roztworu
wodorotlenku mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Punkt równoważnikowy (PR) został
osiągnięty po dodaniu takiej objętości roztworu KOH, w jakiej liczba moli zasady jest równa
liczbie moli kwasu. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie wykresu zależności mierzonego
pH od objętości roztworu KOH – naniesione punkty połączono, w wyniku czego otrzymano
krzywą miareczkowania.
Poniżej przedstawiono krzywą miareczkowania wodnego roztworu jednego z tych kwasów
(HA albo HX) wodnym roztworem wodorotlenku potasu.

Rozstrzygnij, czy przedstawiony wykres ilustruje wyniki miareczkowania wodnego roztworu słabego kwasu HX wodnym roztworem KOH w opisanym doświadczeniu.
Odpowiedź uzasadnij – przytocz dwa różne argumenty.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie:
1 …
2 …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj pH przed dodaniem zasady i w punkcie równoważnikowym.
Podpowiedź 2
Dla słabego kwasu o tym stężeniu oczekiwalibyśmy początkowego pH > 1 i końcowego pH > 7.
Podpowiedź 3
Odpowiedz NIE, podając osobno początkowe pH = 1 oraz pH = 7 w punkcie równoważnikowym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: nie
Przykładowe uzasadnienia:
Argument odwołujący się do początkowej wartości pH:
• Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli
wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1.
• Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 ma pH = 1,0.
ORAZ
Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym:
• Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0.
• Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach)
pH = 7,0.
• Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy
pH roztworu innym/wyższym niż 7.
• W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że
powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady.

Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające dwa poprawne argumenty
odwołujące się do początkowej wartości pH roztworu oraz do wartości pH w punkcie
równoważnikowym.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające jeden poprawny argument.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wykres nie odpowiada słabemu HX. Pierwszy argument: roztwór 0,10 mol·dm−3 ma początkowe pH = 1, co w tym modelu wskazuje całkowitą dysocjację mocnego jednoprotonowego kwasu.
Drugi: po dodaniu równoważnej porcji KOH pH = 7, zamiast zasadowego odczynu soli słabego kwasu. Są to dwa niezależne odczyty z różnych części krzywej. Sama stromość końcowego skoku nie zastępuje obu wymaganych argumentów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: nie
Przykładowe uzasadnienia:
Argument odwołujący się do początkowej wartości pH:
• Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli
wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1.
• Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 ma pH = 1,0.
ORAZ
Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym:
• Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0.
• Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach)
pH = 7,0.
• Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy
pH roztworu innym/wyższym niż 7.
• W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że
powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady.

Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 14 · maj 2023
W temperaturze 25 °C rozpuszczalność amoniaku w wodzie jest równa 46 g w 100 g wody.
Na podstawie: K. H. Lautenschläger i in., Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.
Oblicz pH wodnego roztworu amoniaku nasyconego w tej temperaturze, jeżeli jego gęstość jest równa 𝟎, 𝟗𝟏 𝐠 ∙ 𝐜𝐦−𝟑. Wynik końcowy zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zsumuj masy amoniaku i wody, a następnie wyznacz objętość z gęstości.
Podpowiedź 2
Oblicz stężenie NH3 i użyj równowagi słabej zasady, nie [OH−] = c.
Podpowiedź 3
Policz pierwiastek z Kb·c i logarytm bez przedwczesnego zaokrąglania; poprawny rachunek daje około 12,2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

⇒

⇒
pH = 14 – pOH = 14 – 1,745 = 12,255 ≈ 𝟏𝟐, 𝟑
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia pH,
poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku jako wielkości niemianowanej
w zaokrągleniu do pierwszego miejsca po przecinku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
• podanie wyniku z jednostką,
LUB
• podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością.
ALBO
– poprawne obliczenie wartości stężenia jonów OH−.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Roztwór zawiera 46 g NH3 w 146 g całości. Przy gęstości 0,91 g·cm−3 objętość wynosi około 0,1604 dm3, a stężenie około 16,87 mol·dm−3.
W modelu zadania dla Kb = 1,8·10−5 otrzymujemy [OH−] ≈ √(Kb·c) ≈ 0,01742 mol·dm−3 i pH ≈ 12,24, czyli 12,2. Historyczny klucz podaje 12,3 wskutek błędu obliczenia logarytmu; oddzielna uwaga pokazuje tę rozbieżność. Nie stosujemy pełnej dysocjacji słabej zasady.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

⇒

⇒
pH = 14 – pOH = 14 – 1,745 = 12,255 ≈ 𝟏𝟐, 𝟑
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 15 · maj 2023
Wymieszano po dwa wodne roztwory różnych soli o stężeniu ok. 0,5 mol ∙dm−3. W ten
sposób otrzymano roztwory A i B, których skład podany jest w poniższej tabeli.
Roztwór A | Roztwór B |
|---|---|
NH4+, Ca2+, Cl−, NO3− | Na+, K+, SO32−, Br− |
Określ odczyn roztworów A i B.
Odczyn roztworu A: …
Odczyn roztworu B: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W każdej mieszaninie znajdź jon pochodzący od słabego kwasu lub zasady.
Podpowiedź 2
NH4+ zakwasza, a SO32− zwiększa stężenie OH−.
Podpowiedź 3
Podaj A: kwasowy, B: zasadowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Odczyn roztworu A: kwasowy
Odczyn roztworu B: zasadowy
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne określenie odczynu roztworów A i B.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W A jon NH4+ jest sprzężonym kwasem amoniaku i w reakcji z wodą wytwarza H3O+. Pozostałe jony nie przeciwdziałają temu istotnie w przyjętym modelu, więc odczyn jest kwasowy.
W B SO32− przyjmuje proton od wody, tworząc OH−, dlatego odczyn jest zasadowy. Wspólna obecność kationów metali nie oznacza obojętności całego roztworu; trzeba rozpoznać jon reagujący z wodą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Odczyn roztworu A: kwasowy
Odczyn roztworu B: zasadowy
Informacje i źródła zadania
Zadanie 16 · maj 2023
Przygotowano wodne roztwory następujących substancji:
1. kwasu azotowego(V) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3
2. kwasu octowego (etanowego) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3
3. wodorotlenku baru o pH = 11
4. wodorotlenku potasu o pH = 11.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Wartość pH roztworu kwasu azotowego(V) jest (większa niż / mniejsza niż / taka sama jak)
wartość pH roztworu kwasu octowego.
Spośród roztworów o odczynie zasadowym mniejsze stężenie molowe ma roztwór numer
(3 / 4).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla kwasów porównaj stopień dysocjacji przy tym samym c.
Podpowiedź 2
Dla zasad jednakowe pH oznacza jednakowe [OH−], nie jednakowe c substancji.
Podpowiedź 3
Wybierz mniejsze pH HNO3 oraz mniejsze stężenie molowe roztworu 3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przy jednakowym stężeniu molowym mocny HNO3 dostarcza więcej H3O+ niż słaby kwas etanowy, więc ma mniejsze pH. Dwa roztwory zasad o pH = 11 mają jednakowe stężenie OH−.
Jeden mol Ba(OH)2 daje dwa mole OH−, a jeden KOH tylko jeden, dlatego molarność Ba(OH)2 jest mniejsza. Wybieramy „mniejsza niż” oraz numer 3. Nie porównujemy stężeń całych zasad bez uwzględnienia ich stechiometrii dysocjacji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 17.1 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 17.
Czysty tlenek wapnia można otrzymać w laboratorium w wyniku prażenia szczawianu wapnia
o wzorze CaC2O4. Podczas ogrzewania szczawian wapnia najpierw rozkłada się na węglan
wapnia i tlenek węgla(II) (reakcja 1.). Dalsze ogrzewanie, w wyższej temperaturze, prowadzi
do rozkładu węglanu wapnia na tlenek wapnia i tlenek węgla(IV) (reakcja 2.). Tlenek wapnia
jest ciałem stałym o temperaturze topnienia równej 2858 K. Energicznie reaguje z wodą,
a przemianie tej towarzyszy wydzielanie się znacznej ilości ciepła.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Napisz równanie reakcji, która zachodzi w pierwszym etapie rozkładu termicznego szczawianu wapnia (reakcja 1.), i równanie reakcji, która zachodzi w drugim etapie tego procesu (reakcja 2.).
Równanie reakcji 1.: …
Równanie reakcji 2.: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Śledź najpierw powstanie węglanu, a potem jego dalszy rozkład.
Podpowiedź 2
W pierwszym gazie jest jeden tlen przy C, w drugim dwa.
Podpowiedź 3
Zapisz CaC2O4 → CaCO3 + CO oraz CaCO3 → CaO + CO2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji 1. i 2.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwszy etap wydziela CO, pozostawiając węglan: CaC2O4 → CaCO3 + CO. W drugim wyższa temperatura rozkłada pozostały węglan: CaCO3 → CaO + CO2.
W obu równaniach wszystkie współczynniki wynoszą jeden. Rozdzielenie etapów jest istotne, bo powstają różne gazy i różne pozostałości stałe. Nie zapisujemy od razu całkowitego rozkładu szczawianu do CaO, gdy pytanie żąda dwóch osobnych reakcji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacje i źródła zadania
Zadanie 17.2 · maj 2023
Źródło
Informacja do zadania 17.
Czysty tlenek wapnia można otrzymać w laboratorium w wyniku prażenia szczawianu wapnia
o wzorze CaC2O4. Podczas ogrzewania szczawian wapnia najpierw rozkłada się na węglan
wapnia i tlenek węgla(II) (reakcja 1.). Dalsze ogrzewanie, w wyższej temperaturze, prowadzi
do rozkładu węglanu wapnia na tlenek wapnia i tlenek węgla(IV) (reakcja 2.). Tlenek wapnia
jest ciałem stałym o temperaturze topnienia równej 2858 K. Energicznie reaguje z wodą,
a przemianie tej towarzyszy wydzielanie się znacznej ilości ciepła.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F –
jeśli jest fałszywe.
1. | Tlenek wapnia jest związkiem jonowym. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Entalpia reakcji tlenku wapnia z wodą Δ𝐻 < 0. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj rodzaj drobin w tlenku wapnia.
Podpowiedź 2
Wydzielanie ciepła oznacza spadek entalpii układu reagującego.
Podpowiedź 3
Zaznacz P, P: związek jonowy i reakcja egzotermiczna.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P; 2. – P
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
CaO składa się z jonów Ca2+ i O2− związanych w sieci jonowej, więc pierwsze zdanie jest prawdziwe. Reakcja z wodą uwalnia znaczną ilość ciepła, co oznacza proces egzotermiczny i ΔH < 0.
Drugie zdanie także jest prawdziwe. Wysoka temperatura topnienia wspiera opis silnej sieci, ale o znaku entalpii reakcji z wodą rozstrzyga informacja o wydzielaniu ciepła, a nie temperatura topnienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. – P; 2. – P
Informacje i źródła zadania
Zadanie 18 · maj 2023
W celu określenia zawartości węglanu wapnia w mieszaninie dwóch soli zawierającej
również węglan magnezu próbkę tej mieszaniny o masie 2,84 g roztworzono w kwasie.
Podczas analizy przebiegły reakcje chemiczne:
W wyniku zachodzących reakcji otrzymano 672 cm3 tlenku węgla(IV) w przeliczeniu na
warunki normalne.
Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość CaCO3 w badanej próbce mieszaniny.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zamień objętość CO2 na łączną liczbę moli węglanów.
Podpowiedź 2
Ułóż niezależny bilans masy próbki 2,84 g.
Podpowiedź 3
Rozwiąż x + y = 0,030 i 100x + 84y = 2,84; zawartość CaCO3 wynosi około 70,4%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia zawartości
CaCO3 w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• niepodanie wyniku w procentach (z błędną jednostką).
ALBO
– poprawne obliczenie wartości masy albo liczby moli węglanu wapnia w mieszaninie.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Objętość 0,672 dm3 CO2 w warunkach normalnych odpowiada 0,030 mol gazu. Każdy mol dowolnego z dwóch węglanów daje jeden mol CO2, więc x + y = 0,030. Bilans masy: 100x + 84y = 2,84.
Otrzymujemy x = 0,020 mol CaCO3, czyli 2,00 g. Jego udział wynosi 2,00/2,84·100 ≈ 70,4%. Nie zakładamy równych mas lub moli obu składników bez rozwiązania bilansów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


Informacje i źródła zadania
Zadanie 19 · maj 2023
Dane w poniższej tabeli pokazują zależność rozpuszczalności amoniaku w wodzie od
temperatury.
Temperatura, °C | 20 | 40 | 60 | 80 |
|---|---|---|---|---|
Rozpuszczalność, g w 100 g wody | 51 | 34 | 23 | 16 |
Narysuj krzywą rozpuszczalności amoniaku w wodzie w zakresie temperatury od 20 °C

Rozpuszczalność amoniaku w temperaturze 68 °C: … g w 100 g wody.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw nanieś wszystkie cztery punkty w jednostkach tabeli.
Podpowiedź 2
68 °C leży między 60 i 80 °C, bliżej 60 °C.
Podpowiedź 3
Połącz punkty i odczytaj około 20 g NH3 na 100 g wody.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Wykres musi zawierać 4 punkty połączone krzywą albo odcinkami (tworzy łamaną).
Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana
wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wykonanie wykresu oraz odczytanie i napisanie rozpuszczalności
amoniaku w temperaturze 68 °C w zaokrągleniu do jedności.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na wykres nanosimy temperatury 20, 40, 60 i 80 °C oraz odpowiadające im rozpuszczalności 51, 34, 23 i 16 g na 100 g wody. Łączymy cztery punkty malejącą krzywą lub dopuszczoną łamaną.
Dla 68 °C odczyt wynosi około 20 g na 100 g wody; interpolacja liniowa między 60 i 80 °C daje 20,2 g. Odczyt musi zgadzać się z własnym poprawnym wykresem. Nie zamieniamy danych na procent masowy roztworu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Wykres musi zawierać 4 punkty połączone krzywą albo odcinkami (tworzy łamaną).
Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana
wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 20 · maj 2023
Chlorek wapnia tworzy rozpuszczalne hydraty o wzorze ogólnym CaCl2 ∙ 𝑛H2O.
W zależności od temperatury w równowadze z roztworem nasyconym pozostają hydraty
o różnych wartościach współczynnika 𝑛.
W temperaturze 40 °C jeden z hydratów chlorku wapnia rozpuszcza się w ilości 767,4 g na
100 g wody, a stężenie nasyconego roztworu chlorku wapnia wynosi 53,66 % masowych.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Wykonaj obliczenia i napisz wzór opisanego hydratu chlorku wapnia.
Obliczenia:
Wzór hydratu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z masy końcowego roztworu i procentu wyznacz masę bezwodnego CaCl2.
Podpowiedź 2
Odejmij tę masę od masy samego hydratu.
Podpowiedź 3
Porównaj mole wody krystalizacyjnej i soli; otrzymasz CaCl2·4H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
𝑀CaCl2 = 111 g ∙ mol−1 𝑀H2O = 18 g ∙ mol−1

Wzór hydratu: CaCl2 · 4H2O
Uwaga1.: Zdający może przyjąć 𝑀CaCl2 = 110 g ∙ mol−1 ALBO 112 g ∙ mol−1 .
Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia współczynnika 𝑛,
poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie poprawnego wzoru hydratu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• napisanie niepoprawnego wzoru lub brak wzoru hydratu.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Masa roztworu powstałego z 767,4 g hydratu i 100 g wody to 867,4 g. Bezwodny CaCl2 stanowi 53,66%, czyli około 465,45 g; pozostałe około 301,95 g masy hydratu jest wodą krystalizacyjną.
Stosunek moli tej wody do moli soli wynosi (301,95/18)/(465,45/111) ≈ 4. Hydrat to CaCl2·4H2O. Do wody krystalizacyjnej nie zaliczamy początkowych 100 g wody dodanej z zewnątrz.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
𝑀CaCl2 = 111 g ∙ mol−1 𝑀H2O = 18 g ∙ mol−1

Wzór hydratu: CaCl2 · 4H2O
Uwaga1.: Zdający może przyjąć 𝑀CaCl2 = 110 g ∙ mol−1 ALBO 112 g ∙ mol−1 .
Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 21 · maj 2023
W środowisku wodnym aniony tiosiarczanowe reagują z chlorem zgodnie ze schematem:
Podczas tej reakcji aniony tiosiarczanowe ulegają utlenieniu, które przebiega według
schematu:
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie reakcji.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wyznacz x z bilansu ładunku półreakcji.
Podpowiedź 2
Do przyjęcia ośmiu elektronów potrzeba czterech Cl2.
Podpowiedź 3
Wstaw współczynniki 1, 4, 15, 2, 8, 10 i sprawdź atomy oraz ładunek.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich współczynników stechiometrycznych w schemacie
reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Bilans ładunku podanej półreakcji utleniania wymaga ośmiu elektronów po stronie produktów. Każda cząsteczka Cl2 pobiera dwa elektrony, więc trzeba czterech Cl2.
Po połączeniu półreakcji otrzymujemy S2O32− + 4Cl2 + 15H2O → 2SO42− + 8Cl− + 10H3O+. Sprawdzamy dwa atomy S, osiem Cl oraz ładunek −2 po obu stronach. Współczynniki wody i hydronium odpowiadają żądanej postaci, nie równaniu z samymi H+.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacje i źródła zadania
Zadanie 22 · maj 2023
Technet, podobnie jak mangan, jest pierwiastkiem, który w związkach chemicznych może
występować na VI stopniu utlenienia. Jony TcO42− są trwałe jedynie w środowisku silnie
zasadowym, natomiast w roztworach obojętnych ulegają dysproporcjonowaniu, zgodnie
ze schematem:
Na podstawie: L. Kolditz, Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.
Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby wymienianych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równanie reakcji redukcji zachodzącej podczas opisanej przemiany. Uwzględnij środowisko reakcji.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz stopień utlenienia Tc w substracie i tlenku.
Podpowiedź 2
Przy przejściu +VI → +IV potrzebne są dwa elektrony.
Podpowiedź 3
Zapisz redukcję z 2H2O po lewej i 4OH− po prawej.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji redukcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W TcO42− technet ma +VI, a w TcO2 +IV, więc redukcja wymaga dwóch elektronów. Po bilansie tlenu i wodoru w ujęciu wodnym otrzymujemy TcO42− + 2e− + 2H2O → TcO2 + 4OH−.
To tylko półreakcja redukcji; nie trzeba dopisywać utleniania do Tc(VII). Ładunek −4 po obu stronach potwierdza zapis. Nie mylimy wejściowego dianionu z jednoujemnym TcO4− będącym innym produktem dysproporcjonowania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacje i źródła zadania
Zadanie 23 · maj 2023
Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do probówek I i II z wodnymi roztworami
pewnych substancji dodano jeden, taki sam odczynnik. W obu probówkach zaszły reakcje
utleniania i redukcji. Po zakończeniu doświadczenia w obu probówkach widoczny był
brunatny osad.
Uzupełnij schemat przeprowadzonego doświadczenia. Zaznacz wzory substancji, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach I i II, oraz wzór odczynnika dodanego do obu probówek.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj brunatny produkt manganu.
Podpowiedź 2
Dobierz dwa różne reduktory prowadzące do MnO2.
Podpowiedź 3
Zaznacz KMnO4 jako odczynnik, K2SO3 w I i MnSO4 w II.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów substancji i wzoru odczynnika.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Brunatny osad w obu próbach wskazuje MnO2, dlatego wspólnym odczynnikiem jest KMnO4. W I redukuje go K2SO3, a w II MnSO4, którego Mn(II) sam także przechodzi do Mn(IV).
K2Cr2O7 nie wyjaśnia tego wspólnego manganowego produktu, a same obojętne sole lub kwas nie zapewniają wskazanych przemian. Wybór opieramy na obu równocześnie wymaganych reakcjach redoks, nie tylko kolorze wyjściowego odczynnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 24 · maj 2023
Pewien alkan, którego achiralne cząsteczki mają rozgałęziony łańcuch węglowy,
w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝 jest gazem i ma gęstość 50 razy większą od gęstości
wodoru wyznaczonej w tych samych warunkach. W reakcji chlorowania tego alkanu może
powstać 6 różnych monochloropochodnych, będących izomerami konstytucyjnymi (bez
uwzględniania stereoizomerów).
Oblicz liczbę atomów węgla w cząsteczce opisanego alkanu oraz napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).
Obliczenia:
Wzór alkanu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz masę molową z porównania z wodorem H2.
Podpowiedź 2
Po otrzymaniu C7H16 porównaj symetrię i liczbę nierównocennych miejsc z H.
Podpowiedź 3
Wybierz 2-metyloheksan, mający sześć konstytucyjnie różnych pozycji podstawienia i achiralną cząsteczkę wyjściową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

⇒

⇒ 𝑀alkanu = 50 ⋅2 g ⋅mol−1 = 100 g ⋅mol−1 ⇒
Ogólny wzór alkanu : CnH2n + 2 ⇒ 12n + 2n + 2 = 100 ⇒ 𝐧= 𝟕
Wzór alkanu:

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu oraz poprawne
napisanie jego wzoru półstrukturalnego (grupowego).
1 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu, ale napisanie
błędnego wzoru półstrukturalnego lub brak wzoru alkanu.
ALBO
– brak obliczeń i napisanie poprawnego wzoru alkanu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przy jednakowych p i T stosunek gęstości gazów jest stosunkiem ich mas molowych. M alkanu = 50·2 = 100 g·mol−1, więc 14n + 2 = 100 i n = 7.
Sześć nierównocennych miejsc monochlorowania oraz achiralność spełnia 2-metyloheksan: dwie grupy metylowe przy C2 są równocenne, a pozostałe pozycje różne. Nie wliczamy enancjomerów produktów jako osobnych izomerów konstytucyjnych. Wzór półstrukturalny odtwarzamy zgodnie z grafiką.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

⇒

⇒ 𝑀alkanu = 50 ⋅2 g ⋅mol−1 = 100 g ⋅mol−1 ⇒
Ogólny wzór alkanu : CnH2n + 2 ⇒ 12n + 2n + 2 = 100 ⇒ 𝐧= 𝟕
Wzór alkanu:
