Baza zadań z biologii
Matura · Formuły 2015 i 2023 · zadania według wymagań podstawy programowej
Moje postępy
Zapis lokalny. Eksportuj kopię, aby przenieść odpowiedzi na inne urządzenie.
Zadania 161–180 z 204
Zadanie 4.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
4.2.
Wyjaśnij, dlaczego w zestawie 1. – w przeciwieństwie do zestawu 2. – doszło do
0–1
uwolnienia wody z galaretki. W odpowiedzi uwzględnij strukturę galaretki.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Wyjaśnij, dlaczego w zestawie 1. – w przeciwieństwie do zestawu 2. – doszło do
0–1
uwolnienia wody z galaretki. W odpowiedzi uwzględnij strukturę galaretki.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające dostatecznie dużą aktywność aktynidazy
w temperaturze pokojowej (w porównaniu z niższą temperaturą) ORAZ zniszczenie
włókien kolagenowych żelu (w wyniku trawienia).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
W wyższej temperaturze aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną, przez
co powoduje rozpad włókien kolagenu, a w konsekwencji – uwolnienie wody z galaretki.
•
W temperaturze pokojowej aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną niż
w niskiej temperaturze, np. utrzymywanej w lodówce, i katalizuje reakcję hydrolizy wiązań
peptydowych w cząsteczkach kolagenu, co skutkuje zniszczeniem sieci tworzonej przez
włókienka kolagenu.
•
W temperaturze 20 °C enzymy wykazują wyższą aktywność niż w temperaturze 5 °C,
zatem w temperaturze pokojowej proteinaza z owocu kiwi szybciej pocięła włókna
kolagenu tworzące galaretkę.
•
Ponieważ w temperaturze 20 stopni aktynidaza jest aktywna i rozkłada kolagen, dochodzi
do upłynnienia galaretki. W temperaturze 5 stopni aktynidaza nie jest aktywna, czyli nie
rozkłada kolagenu – galaretka pozostaje w postaci żelu.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozplatania lub denaturacji włókien
kolagenowych przez enzym, który trawi wiązania peptydowe.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do temperatury 20 °C jako temperatury
optymalnej dla działania aktynidazy.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do struktury galaretki na zbyt ogólnym poziomie,
tj. upłynniania się lub rozpuszczania się galaretki bez odniesienia do włókien kolagenowych.
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające dostatecznie dużą aktywność aktynidazy
w temperaturze pokojowej (w porównaniu z niższą temperaturą) ORAZ zniszczenie
włókien kolagenowych żelu (w wyniku trawienia).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
W wyższej temperaturze aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną, przez
co powoduje rozpad włókien kolagenu, a w konsekwencji – uwolnienie wody z galaretki.
•
W temperaturze pokojowej aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną niż
w niskiej temperaturze, np. utrzymywanej w lodówce, i katalizuje reakcję hydrolizy wiązań
peptydowych w cząsteczkach kolagenu, co skutkuje zniszczeniem sieci tworzonej przez
włókienka kolagenu.
•
W temperaturze 20 °C enzymy wykazują wyższą aktywność niż w temperaturze 5 °C,
zatem w temperaturze pokojowej proteinaza z owocu kiwi szybciej pocięła włókna
kolagenu tworzące galaretkę.
•
Ponieważ w temperaturze 20 stopni aktynidaza jest aktywna i rozkłada kolagen, dochodzi
do upłynnienia galaretki. W temperaturze 5 stopni aktynidaza nie jest aktywna, czyli nie
rozkłada kolagenu – galaretka pozostaje w postaci żelu.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozplatania lub denaturacji włókien
kolagenowych przez enzym, który trawi wiązania peptydowe.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do temperatury 20 °C jako temperatury
optymalnej dla działania aktynidazy.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do struktury galaretki na zbyt ogólnym poziomie,
tj. upłynniania się lub rozpuszczania się galaretki bez odniesienia do włókien kolagenowych.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z4-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 4.3 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
4.3.
Przedstaw znaczenie zestawów kontrolnych 3. i 4. w interpretacji wyników
0–1
doświadczenia.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Przedstaw znaczenie zestawów kontrolnych 3. i 4. w interpretacji wyników
0–1
doświadczenia.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przedstawienie znaczenia zestawów kontrolnych 3. i 4. w interpretacji
wyników doświadczenia, odnoszące się do wykluczenia wpływu innych czynników niż
aktywność aktynidazy (np. temperatury lub składu galaretki) na wyniki doświadczenia
(stan galaretki).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dzięki próbom 3. i 4. wiadomo, że kolagen nie ulega spontanicznemu rozkładowi
w badanych temperaturach.
•
Te próby kontrolne upewniają nas, że upłynnienie galaretki jest spowodowane działaniem
aktynidazy, a nie – zachodzi spontanicznie w danych warunkach otoczenia.
•
Te próby miały na celu sprawdzenie, czy kolagen jest trwały w badanym zakresie
temperatur.
•
Te zestawy pozwalają sprawdzić, czy sama temperatura ma wpływ na wyniki
doświadczenia.
•
Gdyby galaretka upłynniła się w próbach kontrolnych 3. i 4., to wyniki uzyskane
w próbach 1. i 2. byłyby niewiarygodne, bo kolagen ulegałby rozkładowi z innego powodu
niż działanie aktynidazy.
•
Gdyby w próbach 3. i 4. doszło do upłynnienia galaretki, to mogłoby to oznaczać np. jej
wadliwy skład i wtedy nie można byłoby wyciągnąć wniosku z wyników otrzymanych
w próbach badawczych 1. i 2.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Porównanie wyników doświadczenia
z zestawów kontrolnych 3. i 4. z próbami badawczymi 1. i 2. pozwala na wyciągnięcie
wniosków z doświadczenia”.
1 pkt – za poprawne przedstawienie znaczenia zestawów kontrolnych 3. i 4. w interpretacji
wyników doświadczenia, odnoszące się do wykluczenia wpływu innych czynników niż
aktywność aktynidazy (np. temperatury lub składu galaretki) na wyniki doświadczenia
(stan galaretki).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dzięki próbom 3. i 4. wiadomo, że kolagen nie ulega spontanicznemu rozkładowi
w badanych temperaturach.
•
Te próby kontrolne upewniają nas, że upłynnienie galaretki jest spowodowane działaniem
aktynidazy, a nie – zachodzi spontanicznie w danych warunkach otoczenia.
•
Te próby miały na celu sprawdzenie, czy kolagen jest trwały w badanym zakresie
temperatur.
•
Te zestawy pozwalają sprawdzić, czy sama temperatura ma wpływ na wyniki
doświadczenia.
•
Gdyby galaretka upłynniła się w próbach kontrolnych 3. i 4., to wyniki uzyskane
w próbach 1. i 2. byłyby niewiarygodne, bo kolagen ulegałby rozkładowi z innego powodu
niż działanie aktynidazy.
•
Gdyby w próbach 3. i 4. doszło do upłynnienia galaretki, to mogłoby to oznaczać np. jej
wadliwy skład i wtedy nie można byłoby wyciągnąć wniosku z wyników otrzymanych
w próbach badawczych 1. i 2.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Porównanie wyników doświadczenia
z zestawów kontrolnych 3. i 4. z próbami badawczymi 1. i 2. pozwala na wyciągnięcie
wniosków z doświadczenia”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z4-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.2 | PR:OG.II.2
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 4.4 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
4.4.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aktinidii smakowitej są prawdziwe.
0–1–2
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1.
P
F
W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.
2.
P
F
Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.
3.
P
F
Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aktinidii smakowitej są prawdziwe.
0–1–2
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1.
P
F
W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.
2.
P
F
Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.
3.
P
F
Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – F, 2. – P, 3. – P.
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – F, 2. – P, 3. – P.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z4-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.5.1 | PR:IX.5.3 | PR:IX.5.5 | PR:OG.I.1
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 5.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.1.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące raków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
0–1
stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1.
P
F
W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok.
Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie
2.
P
F
ciała.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące raków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
0–1
stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1.
P
F
W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok.
Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie
2.
P
F
ciała.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – P, 2. – F.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – P, 2. – F.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.3 | PR:XI.2.3.m | PR:OG.I.1
Działy: Różnorodność zwierząt. Uczeń: | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 5.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.2.
Podaj nazwę polisacharydu będącego głównym składnikiem pancerza okrywającego
0–1
ciało raków.
................................................................................................................................................
Podaj nazwę polisacharydu będącego głównym składnikiem pancerza okrywającego
0–1
ciało raków.
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy polisacharydu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
chityna
•
polimer N-acetyloglukozaminy
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy polisacharydu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
chityna
•
polimer N-acetyloglukozaminy
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:XI.2.8.a | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.3
Działy: Chemizm życia | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne | Pokrycie ciała i termoregulacja
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 5.3 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.3.
Wykaż, że w trakcie życia raków musi dochodzić do ich linienia.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Wykaż, że w trakcie życia raków musi dochodzić do ich linienia.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że raki muszą linieć w trakcie życia, uwzględniające
ograniczenie – przez oskórek – wzrostu lub rozmnażania się.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Linienie, czyli zrzucanie zewnętrznej, nierozciągliwej części powłoki ciała, jest konieczne,
aby osobnik mógł zwiększyć wymiary ciała.
•
Pancerz raków ogranicza wzrost osobnika, a ponieważ w początkowym okresie życia raki
rosną najszybciej, to często przechodzą linienie.
•
W trakcie życia raków musi dochodzić do linienia, ponieważ pancerz sam w sobie nie
rośnie, a tym samym ogranicza dalszy wzrost.
•
Dzięki zrzuceniu chitynowego pancerza możliwy jest wzrost skokowy.
•
Dorosłe raki linieją raz w roku na jesieni, co umożliwia im wtedy rozmnażanie się.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, z których wynika, że linienie zachodzi w wyniku wzrostu, np.
„Nierozciągliwy pancerz podczas wzrostu staje się za mały, dlatego konieczne jest linienie”.
1 pkt – za poprawne wykazanie, że raki muszą linieć w trakcie życia, uwzględniające
ograniczenie – przez oskórek – wzrostu lub rozmnażania się.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Linienie, czyli zrzucanie zewnętrznej, nierozciągliwej części powłoki ciała, jest konieczne,
aby osobnik mógł zwiększyć wymiary ciała.
•
Pancerz raków ogranicza wzrost osobnika, a ponieważ w początkowym okresie życia raki
rosną najszybciej, to często przechodzą linienie.
•
W trakcie życia raków musi dochodzić do linienia, ponieważ pancerz sam w sobie nie
rośnie, a tym samym ogranicza dalszy wzrost.
•
Dzięki zrzuceniu chitynowego pancerza możliwy jest wzrost skokowy.
•
Dorosłe raki linieją raz w roku na jesieni, co umożliwia im wtedy rozmnażanie się.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, z których wynika, że linienie zachodzi w wyniku wzrostu, np.
„Nierozciągliwy pancerz podczas wzrostu staje się za mały, dlatego konieczne jest linienie”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.8.a | PR:OG.I.3
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Pokrycie ciała i termoregulacja
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 5.4 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.4.
Rozstrzygnij, czy obydwa opisane powyżej gatunki raków – rak szlachetny i rak
0–1
pręgowaty – mogą służyć jako gatunki wskaźnikowe (bioindykatory) czystości wód.
Odpowiedź uzasadnij. W uzasadnieniu uwzględnij środowisko życia obydwu
gatunków.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Rozstrzygnij, czy obydwa opisane powyżej gatunki raków – rak szlachetny i rak
0–1
pręgowaty – mogą służyć jako gatunki wskaźnikowe (bioindykatory) czystości wód.
Odpowiedź uzasadnij. W uzasadnieniu uwzględnij środowisko życia obydwu
gatunków.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że obydwa gatunki nie mogą służyć jako gatunki wskaźnikowe,
wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do środowiska życia raka
szlachetnego i raka pręgowatego pod względem czystości wód.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Nie mogą / Tylko rak szlachetny może być bioindykatorem.
Przykładowe uzasadnienia
•
Środowiskiem życia raka szlachetnego są tylko wody czyste. Rak pręgowaty żyje
zarówno w wodach czystych, jak i w zanieczyszczonych.
•
Rak szlachetny ma wąski zakres tolerancji i zamieszkuje tylko bardzo czyste wody, a rak
pręgowaty ma szeroki zakres tolerancji względem zawartości zanieczyszczeń
w środowisku wodnym.
•
Raki szlachetne nie występują w wodach zanieczyszczonych i wskazują na czystą wodę.
Raki pręgowate występują w wodach o różnej jakości – zarówno w tych czystych, jak
i w zanieczyszczonych. Dlatego ich obecność w zbiorniku wodnym nie wskazuje, jaki jest
stan tych wód pod względem zanieczyszczenia.
•
Tylko pierwszy występuje tylko w czystych wodach, a ten drugi ma szeroki zakres
tolerancji na jakość wody.
•
Ponieważ rak szlachetny jest stenobiontem w odniesieniu do czystości wody,
a pręgowaty – eurybiontem.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, w których opis nie jest przyporządkowany do odpowiedniego
gatunku, np. „Te gatunki raków się różnią – występują albo tylko w wodach czystych, albo we
wszystkich klasach czystości wód”.
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że obydwa gatunki nie mogą służyć jako gatunki wskaźnikowe,
wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do środowiska życia raka
szlachetnego i raka pręgowatego pod względem czystości wód.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Nie mogą / Tylko rak szlachetny może być bioindykatorem.
Przykładowe uzasadnienia
•
Środowiskiem życia raka szlachetnego są tylko wody czyste. Rak pręgowaty żyje
zarówno w wodach czystych, jak i w zanieczyszczonych.
•
Rak szlachetny ma wąski zakres tolerancji i zamieszkuje tylko bardzo czyste wody, a rak
pręgowaty ma szeroki zakres tolerancji względem zawartości zanieczyszczeń
w środowisku wodnym.
•
Raki szlachetne nie występują w wodach zanieczyszczonych i wskazują na czystą wodę.
Raki pręgowate występują w wodach o różnej jakości – zarówno w tych czystych, jak
i w zanieczyszczonych. Dlatego ich obecność w zbiorniku wodnym nie wskazuje, jaki jest
stan tych wód pod względem zanieczyszczenia.
•
Tylko pierwszy występuje tylko w czystych wodach, a ten drugi ma szeroki zakres
tolerancji na jakość wody.
•
Ponieważ rak szlachetny jest stenobiontem w odniesieniu do czystości wody,
a pręgowaty – eurybiontem.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, w których opis nie jest przyporządkowany do odpowiedniego
gatunku, np. „Te gatunki raków się różnią – występują albo tylko w wodach czystych, albo we
wszystkich klasach czystości wód”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.4 | PR:OG.IV.2
Działy: Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia organizmów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 5.5 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.5.
Rozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy –
0–1
w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Rozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy –
0–1
w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch
rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy
rodzajowe tych raków (po łacinie).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: W dwóch
Przykładowe uzasadnienia
•
Ich nazwy rodzajowe się różnią.
•
Ich nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.
•
Mają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.
•
Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty – do rodzaju Faxonius.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie
świadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch
rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy
rodzajowe tych raków (po łacinie).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: W dwóch
Przykładowe uzasadnienia
•
Ich nazwy rodzajowe się różnią.
•
Ich nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.
•
Mają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.
•
Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty – do rodzaju Faxonius.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie
świadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-5
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:V.3 | PR:OG.IV.2 | PR:OG.I.1
Działy: Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 6.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej fotografii przedstawiono zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix) – niejadowitego
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
6.1.
Wykaż związek między osuszaniem terenów a spadkiem liczebności płazów,
0–1
stanowiących pokarm zaskrońców zwyczajnych.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Wykaż związek między osuszaniem terenów a spadkiem liczebności płazów,
0–1
stanowiących pokarm zaskrońców zwyczajnych.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie wpływu osuszania terenów na zmniejszanie się liczebności
płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród,
rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Utrata siedlisk – płazom do rozrodu niezbędna jest woda.
•
Osuszanie terenów powoduje, że płazy tracą żerowiska.
•
Stadium larwalne płazów żyje wyłącznie w środowisku wodnym, bez którego płazy nie
mogą zamknąć cyklu życiowego.
•
Osuszanie prowadzi do fragmentacji siedlisk, co wymusza migracje płazów, które giną
na drogach.
•
Na osuszonych terenach wysycha skóra płazów, przez którą zachodzi u nich wymiana
gazowa.
•
Płazy nie piją wody, ale pobierają ją przez skórę, a jest to możliwe tylko w wilgotnym
środowisku.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnego przykładu
biologii płazów, np. „Wilgotne środowisko jest niezbędne płazom do życia”.
1 pkt – za poprawne wykazanie wpływu osuszania terenów na zmniejszanie się liczebności
płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród,
rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Utrata siedlisk – płazom do rozrodu niezbędna jest woda.
•
Osuszanie terenów powoduje, że płazy tracą żerowiska.
•
Stadium larwalne płazów żyje wyłącznie w środowisku wodnym, bez którego płazy nie
mogą zamknąć cyklu życiowego.
•
Osuszanie prowadzi do fragmentacji siedlisk, co wymusza migracje płazów, które giną
na drogach.
•
Na osuszonych terenach wysycha skóra płazów, przez którą zachodzi u nich wymiana
gazowa.
•
Płazy nie piją wody, ale pobierają ją przez skórę, a jest to możliwe tylko w wilgotnym
środowisku.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnego przykładu
biologii płazów, np. „Wilgotne środowisko jest niezbędne płazom do życia”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z6-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.4 | PR:XVII.1.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Różnorodność zwierząt. Uczeń: | Ekologia
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Ekologia organizmów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 6.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej fotografii przedstawiono zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix) – niejadowitego
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
6.2.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
0–1
Hipoteza 2. zakłada, że na populację zaskrońca zwyczajnego działa
dobór
1.
A.
najdłuższych i najkrótszych.
różnicujący,
który polega na eliminowaniu
dobór
B.
2.
najdłuższych.
z populacji osobników
stabilizujący,
dobór
o długości zbliżonej
C.
3.
kierunkowy,
do wartości średniej.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
0–1
Hipoteza 2. zakłada, że na populację zaskrońca zwyczajnego działa
dobór
1.
A.
najdłuższych i najkrótszych.
różnicujący,
który polega na eliminowaniu
dobór
B.
2.
najdłuższych.
z populacji osobników
stabilizujący,
dobór
o długości zbliżonej
C.
3.
kierunkowy,
do wartości średniej.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C2
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C2
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:OG.III.5
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 6.3 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej fotografii przedstawiono zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix) – niejadowitego
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
6.3.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące zaskrońca zwyczajnego są prawdziwe.
0–1–2
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Zaskroniec zwyczajny utrzymuje względnie stałą temperaturę ciała,
1.
P
F
niezależnie od temperatury otoczenia.
Podczas rozwoju zarodka zaskrońca zwyczajnego dochodzi do
2.
P
F
wykształcenia błon płodowych.
Zaskroniec zwyczajny przechodzi rozwój złożony, a rozwój jego postaci
3.
P
F
larwalnych zachodzi w środowisku wodnym.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące zaskrońca zwyczajnego są prawdziwe.
0–1–2
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Zaskroniec zwyczajny utrzymuje względnie stałą temperaturę ciała,
1.
P
F
niezależnie od temperatury otoczenia.
Podczas rozwoju zarodka zaskrońca zwyczajnego dochodzi do
2.
P
F
wykształcenia błon płodowych.
Zaskroniec zwyczajny przechodzi rozwój złożony, a rozwój jego postaci
3.
P
F
larwalnych zachodzi w środowisku wodnym.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – F, 2. – P, 3. – F.
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – F, 2. – P, 3. – F.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z6-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.1 | PR:X.4 | PR:OG.I.1
Działy: Różnorodność zwierząt. Uczeń:
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 7.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Tilapia nilowa (Oreochromis niloticus) to słodkowodna ryba z rodziny pielęgnicowatych.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
7.1.
Wyjaśnij, dlaczego tilapia nilowa musi pobierać jony Na+ i Cl− ze środowiska
0–1
zewnętrznego. W odpowiedzi uwzględnij różnice między środowiskiem wewnętrznym
ryby a środowiskiem zewnętrznym.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Wyjaśnij, dlaczego tilapia nilowa musi pobierać jony Na+ i Cl− ze środowiska
0–1
zewnętrznego. W odpowiedzi uwzględnij różnice między środowiskiem wewnętrznym
ryby a środowiskiem zewnętrznym.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie konieczności pobierania jonów Na+ i Cl− ze środowiska,
uwzględniające mniejsze stężenie tych jonów w środowisku (środowisko
hipotoniczne) życia względem płynów ustrojowych ryb, ORAZ wynikającą z tego
1) dyfuzję jonów Na+ i Cl− do otaczającej wody (przez skrzela)
LUB
2) utratę Na+ i Cl− wraz z moczem, którego duże objętości wynikają z pozbywania
się nadmiaru wody osmotycznie napływającej do ciała ryby,
co skutkuje potrzebą uzupełniania tych jonów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
W wodach słodkich, które stanowią środowisko życia tilapii nilowej, jest mniejsze
stężenie jonów Na+ i Cl− niż w płynach ustrojowych ryby, dlatego te jony dyfundują
z ciała ryby do wody i ryby muszą odzyskiwać te jony z wody.
W płynach ustrojowych ryb słodkowodnych jest większe stężenie jonów Na+ i Cl− niż
•
w środowisku, dlatego do ciała tych ryb osmotycznie napływa woda, której nadmiaru ryby
pozbywają się wraz z moczem. Ponieważ ryba wydala duże objętości moczu, traci ona
Na+ i Cl−, przez co musi uzupełniać niedobory tych jonów przez pobieranie ich ze
środowiska.
•
Tilapia żyje w środowisku dla niej hipotonicznym i dlatego nie pije wody zawierającej
jony, a woda dyfunduje do jej ciała. Ta ryba musi drogą transportu aktywnego przez
skrzela uzupełnić niedobór jonów traconych wraz z moczem.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do utraty jonów przez rybę na drodze osmozy,
która dotyczy wyłącznie dyfuzji wody – rozpuszczalnika.
Nie uznaje się określenia utraty jonów przez rybę mianem „wypłukiwania”.
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie konieczności pobierania jonów Na+ i Cl− ze środowiska,
uwzględniające mniejsze stężenie tych jonów w środowisku (środowisko
hipotoniczne) życia względem płynów ustrojowych ryb, ORAZ wynikającą z tego
1) dyfuzję jonów Na+ i Cl− do otaczającej wody (przez skrzela)
LUB
2) utratę Na+ i Cl− wraz z moczem, którego duże objętości wynikają z pozbywania
się nadmiaru wody osmotycznie napływającej do ciała ryby,
co skutkuje potrzebą uzupełniania tych jonów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
W wodach słodkich, które stanowią środowisko życia tilapii nilowej, jest mniejsze
stężenie jonów Na+ i Cl− niż w płynach ustrojowych ryby, dlatego te jony dyfundują
z ciała ryby do wody i ryby muszą odzyskiwać te jony z wody.
W płynach ustrojowych ryb słodkowodnych jest większe stężenie jonów Na+ i Cl− niż
•
w środowisku, dlatego do ciała tych ryb osmotycznie napływa woda, której nadmiaru ryby
pozbywają się wraz z moczem. Ponieważ ryba wydala duże objętości moczu, traci ona
Na+ i Cl−, przez co musi uzupełniać niedobory tych jonów przez pobieranie ich ze
środowiska.
•
Tilapia żyje w środowisku dla niej hipotonicznym i dlatego nie pije wody zawierającej
jony, a woda dyfunduje do jej ciała. Ta ryba musi drogą transportu aktywnego przez
skrzela uzupełnić niedobór jonów traconych wraz z moczem.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do utraty jonów przez rybę na drodze osmozy,
która dotyczy wyłącznie dyfuzji wody – rozpuszczalnika.
Nie uznaje się określenia utraty jonów przez rybę mianem „wypłukiwania”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z7-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.a | PR:OG.IV.1
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | transport przez błony | rozmnażanie
Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 7.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Tilapia nilowa (Oreochromis niloticus) to słodkowodna ryba z rodziny pielęgnicowatych.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
7.2.
Uzasadnij, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej zapłodnionych jaj, larw
0–1
i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szanse na przeżycie potomstwa.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Uzasadnij, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej zapłodnionych jaj, larw
0–1
i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szanse na przeżycie potomstwa.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej
zapłodnionych jaj, larw i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szansę na
przeżycie potomstwa, uwzględniające np. ochronę przed drapieżnikami, zapewnienie
odpowiedniej temperatury lub dostępności tlenu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Jaja, larwy i narybek ukryte w pysku samicy są narażone w mniejszym stopniu na ataki
drapieżników, a tym samym ich szanse na przeżycie znacznie rosną.
•
Przetrzymywanie jaj w jamie gębowej samicy zapewnia ikrze optymalną temperaturę
do rozwoju.
•
Zapewnia to ikrze odpowiedni poziom tlenu, dzięki czemu więcej jaj rozwija się
prawidłowo.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się jedynie do ochrony potomstwa,
bez określenia, na czym ta ochrona polega, np. „Dzięki temu narybek ma odpowiednie
warunki”.
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej
zapłodnionych jaj, larw i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szansę na
przeżycie potomstwa, uwzględniające np. ochronę przed drapieżnikami, zapewnienie
odpowiedniej temperatury lub dostępności tlenu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Jaja, larwy i narybek ukryte w pysku samicy są narażone w mniejszym stopniu na ataki
drapieżników, a tym samym ich szanse na przeżycie znacznie rosną.
•
Przetrzymywanie jaj w jamie gębowej samicy zapewnia ikrze optymalną temperaturę
do rozwoju.
•
Zapewnia to ikrze odpowiedni poziom tlenu, dzięki czemu więcej jaj rozwija się
prawidłowo.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się jedynie do ochrony potomstwa,
bez określenia, na czym ta ochrona polega, np. „Dzięki temu narybek ma odpowiednie
warunki”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z7-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.2 | PR:XVII.1.3 | PR:XVII.3.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | transport przez błony | rozmnażanie
Zagadnienia: Ekologia organizmów | Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 8.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono budowę serca oraz głównych naczyń krwionośnych
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
8.1.
Podaj nazwę gromady kręgowców, której budowę serca przedstawiono na schemacie.
0–1
................................................................................................................................................
Podaj nazwę gromady kręgowców, której budowę serca przedstawiono na schemacie.
0–1
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy gromady.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
płazy / Amphibia
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy gromady.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
płazy / Amphibia
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.o | PR:OG.I.1 | PR:OG.III.2
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia | Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 8.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono budowę serca oraz głównych naczyń krwionośnych
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
8.2.
Rozstrzygnij, czy naczynia krwionośne oznaczone na schemacie literą X to żyły, czy –
0–1
tętnice. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Rozstrzygnij, czy naczynia krwionośne oznaczone na schemacie literą X to żyły, czy –
0–1
tętnice. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że naczynia oznaczone literą X to tętnice, wraz z poprawnym
uzasadnieniem, odnoszącym się do kierunku przepływu krwi – z serca.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Tętnice
Przykładowe uzasadnienia
•
Te naczynia wyprowadzają krew z komory serca.
•
Naczyniami X płynie krew z serca do płuc.
Uwaga:
Nie uznaje się uzasadnień odnoszących się do stopnia natlenowania krwi lub do rodzaju
transportowanej krwi jako kryterium określającego tętnice, np. „Ponieważ przepływa nimi
krew odtlenowana”.
Nie uznaje się uzasadnień zawierających dwa argumenty, z których jeden z nich jest błędny,
np. „Ponieważ te naczynia wyprowadzają z serca krew odtlenowaną”.
Uznaje się uzasadnienia zawierające informację o stopniu natlenowania krwi w formie
dopowiedzenia, np. „Żyły doprowadzają krew do serca, a tętnice wyprowadzają krew z serca.
Naczyniami X jest wyprowadzana krew odtlenowana, a więc są to tętnice”.
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że naczynia oznaczone literą X to tętnice, wraz z poprawnym
uzasadnieniem, odnoszącym się do kierunku przepływu krwi – z serca.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Tętnice
Przykładowe uzasadnienia
•
Te naczynia wyprowadzają krew z komory serca.
•
Naczyniami X płynie krew z serca do płuc.
Uwaga:
Nie uznaje się uzasadnień odnoszących się do stopnia natlenowania krwi lub do rodzaju
transportowanej krwi jako kryterium określającego tętnice, np. „Ponieważ przepływa nimi
krew odtlenowana”.
Nie uznaje się uzasadnień zawierających dwa argumenty, z których jeden z nich jest błędny,
np. „Ponieważ te naczynia wyprowadzają z serca krew odtlenowaną”.
Uznaje się uzasadnienia zawierające informację o stopniu natlenowania krwi w formie
dopowiedzenia, np. „Żyły doprowadzają krew do serca, a tętnice wyprowadzają krew z serca.
Naczyniami X jest wyprowadzana krew odtlenowana, a więc są to tętnice”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.m | PR:OG.IV.2 | PR:OG.III.2
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 8.3 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono budowę serca oraz głównych naczyń krwionośnych
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
typową dla pewnej gromady kręgowców.
X
prawy przedsionek
lewy przedsionek
zastawka spiralna
stożek tętniczy
zastawki
przedsionkowo-komorowe
komora
kierunek przepływu
kierunek przepływu
krwi odtlenowanej
krwi natlenowanej
Na podstawie: C.P. Hickman Jr. i in., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
8.3.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.
0–1
Zastawka spiralna występuje w sercu
wszystkich dorosłych
rozdzielenie strumienia krwi
A.
1.
kręgowców,
płynącego w stożku tętniczym.
a jej funkcją jest
niektórych dorosłych
zapobieganie cofaniu się krwi
B.
2.
kręgowców,
do komory serca.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.
0–1
Zastawka spiralna występuje w sercu
wszystkich dorosłych
rozdzielenie strumienia krwi
A.
1.
kręgowców,
płynącego w stożku tętniczym.
a jej funkcją jest
niektórych dorosłych
zapobieganie cofaniu się krwi
B.
2.
kręgowców,
do komory serca.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B1
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B1
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z8-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.m | PR:XI.2.3.o | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.3
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 9.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
9.1.
Uzupełnij tabelę – dla każdej tkanki łącznej oznaczonej na przekroju stawu
0–1–2
kolanowego (1.–4.) podaj jej nazwę oraz dopasuj właściwą mikrofotografię (A–D).
Wpisz nazwy oraz litery w odpowiednie komórki tabeli.
Nr na
Nazwa tkanki łącznej
Mikrofotografia
schemacie
1.
2.
3.
4.
Uzupełnij tabelę – dla każdej tkanki łącznej oznaczonej na przekroju stawu
0–1–2
kolanowego (1.–4.) podaj jej nazwę oraz dopasuj właściwą mikrofotografię (A–D).
Wpisz nazwy oraz litery w odpowiednie komórki tabeli.
Nr na
Nazwa tkanki łącznej
Mikrofotografia
schemacie
1.
2.
3.
4.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli LUB dwóch wierszy tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nr na
Nazwa tkanki łącznej
Mikrofotografia
schemacie
kostna
B
1.
chrzęstna (szklista)
C
2.
właściwa (zbita / włóknista / zwarta)
A
3.
tłuszczowa (żółta)
D
4.
Uwaga:
Uznaje się w wierszu 1. odpowiedzi „kostna drobnowłóknista”, „kostna beleczkowa”, „kostna
gąbczasta”, „kostna zbita”.
Nie uznaje się w wierszach 1. i 2. odpowiedzi zbyt ogólnych – „oporowa”, „szkieletowa”.
Nie uznaje się w wierszu 3. wyłącznie odpowiedzi „włóknista”, „zbita”, ponieważ te określenia
pasują zarówno do tkanek łącznych oporowych (tkanka chrzęstna włóknista, tkanka kostna
zbita), jak i do tkanki łącznej właściwej.
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli LUB dwóch wierszy tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nr na
Nazwa tkanki łącznej
Mikrofotografia
schemacie
kostna
B
1.
chrzęstna (szklista)
C
2.
właściwa (zbita / włóknista / zwarta)
A
3.
tłuszczowa (żółta)
D
4.
Uwaga:
Uznaje się w wierszu 1. odpowiedzi „kostna drobnowłóknista”, „kostna beleczkowa”, „kostna
gąbczasta”, „kostna zbita”.
Nie uznaje się w wierszach 1. i 2. odpowiedzi zbyt ogólnych – „oporowa”, „szkieletowa”.
Nie uznaje się w wierszu 3. wyłącznie odpowiedzi „włóknista”, „zbita”, ponieważ te określenia
pasują zarówno do tkanek łącznych oporowych (tkanka chrzęstna włóknista, tkanka kostna
zbita), jak i do tkanki łącznej właściwej.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z9-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.1.1 | PR:OG.III.2
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych
Zadanie 9.2 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
9.2.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
0–1
Staw kolanowy to
1.
umożliwia ruch w jednej osi.
A.
staw prosty,
2.
umożliwia ruch w kilku osiach.
ponieważ
B.
staw złożony,
3.
stanowi połączenie więcej niż dwóch kości.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
0–1
Staw kolanowy to
1.
umożliwia ruch w jednej osi.
A.
staw prosty,
2.
umożliwia ruch w kilku osiach.
ponieważ
B.
staw złożony,
3.
stanowi połączenie więcej niż dwóch kości.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B3
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B3
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z9-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.j | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Poruszanie się
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 9.3 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
1
2
3
4
A
C
B
D
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
9.3.
Przedstaw rolę mazi stawowej w czasie ruchu stawu.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Przedstaw rolę mazi stawowej w czasie ruchu stawu.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia
w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Maź stawowa zmniejsza tarcie chrząstek o siebie w czasie zginania stawu, dzięki czemu
zapobiega ich ścieraniu.
•
Redukuje tarcie, co zapobiega uszkodzeniom powierzchni stawowych.
•
Zapewnia poślizg powierzchni stawowych.
•
Dzięki mazi stawowej kości nie ścierają się podczas ruchu.
•
Ma działanie amortyzujące.
•
Maź stawowa tworzy poduszkę hydrauliczną absorbującą wstrząsy.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych dotyczących ochrony mechanicznej bez wskazania,
na czym ta ochrona polega, np. „Maź stawowa chroni powierzchnie stawowe”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania powierzchni
stawowych.
1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia
w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Maź stawowa zmniejsza tarcie chrząstek o siebie w czasie zginania stawu, dzięki czemu
zapobiega ich ścieraniu.
•
Redukuje tarcie, co zapobiega uszkodzeniom powierzchni stawowych.
•
Zapewnia poślizg powierzchni stawowych.
•
Dzięki mazi stawowej kości nie ścierają się podczas ruchu.
•
Ma działanie amortyzujące.
•
Maź stawowa tworzy poduszkę hydrauliczną absorbującą wstrząsy.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych dotyczących ochrony mechanicznej bez wskazania,
na czym ta ochrona polega, np. „Maź stawowa chroni powierzchnie stawowe”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania powierzchni
stawowych.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z9-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.e | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Poruszanie się
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 10.1 · maj 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono synapsę między neuronem ruchowym a włóknem
mięśnia szkieletowego człowieka. W szczelinie synaptycznej znajduje się enzym –
acetylocholinesteraza, który rozkłada acetylocholinę do octanu i choliny.
neuron
acetylocholina
A
A
Ch
Ch
cholina
Ch
A
receptor dla
octan
Ch
acetylocholiny
A
acetylocholinesteraza
włókno mięśniowe
Wytwarzane przez sinice toksyny: anatoksyna-a i guanitoksyna, zaburzają działanie synapsy
nerwowo-mięśniowej. Anatoksyna-a naśladuje działanie acetylocholiny – łączy się
z receptorami w błonie postsynaptycznej i je aktywuje, jednak w przeciwieństwie do
acetylocholiny nie jest degradowana przez acetylocholinesterazę, chociaż wiąże się
odwracalnie z jej miejscem aktywnym. Guanitoksyna trwale wiąże się z miejscem aktywnym
acetylocholinesterazy i blokuje działanie cząsteczki enzymu.
Aksony neuronów ruchowych docierających do mięśni szkieletowych człowieka są okryte
osłonką mielinową.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018;
A. Sierosławska, Anatoksyna-a – chemizm, występowanie, efekty działania, „Kosmos” 61(3), 2012.
Schemat: Lecturio GmbH (www.lecturio.com).
mięśnia szkieletowego człowieka. W szczelinie synaptycznej znajduje się enzym –
acetylocholinesteraza, który rozkłada acetylocholinę do octanu i choliny.
neuron
acetylocholina
A
A
Ch
Ch
cholina
Ch
A
receptor dla
octan
Ch
acetylocholiny
A
acetylocholinesteraza
włókno mięśniowe
Wytwarzane przez sinice toksyny: anatoksyna-a i guanitoksyna, zaburzają działanie synapsy
nerwowo-mięśniowej. Anatoksyna-a naśladuje działanie acetylocholiny – łączy się
z receptorami w błonie postsynaptycznej i je aktywuje, jednak w przeciwieństwie do
acetylocholiny nie jest degradowana przez acetylocholinesterazę, chociaż wiąże się
odwracalnie z jej miejscem aktywnym. Guanitoksyna trwale wiąże się z miejscem aktywnym
acetylocholinesterazy i blokuje działanie cząsteczki enzymu.
Aksony neuronów ruchowych docierających do mięśni szkieletowych człowieka są okryte
osłonką mielinową.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018;
A. Sierosławska, Anatoksyna-a – chemizm, występowanie, efekty działania, „Kosmos” 61(3), 2012.
Schemat: Lecturio GmbH (www.lecturio.com).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
10.1.
Uzupełnij tabelę – określ efekty działania anatoksyny-a i guanitoksyny. W odpowiednie
komórki tabeli wpisz literę T (tak), jeśli dany efekt występuje, albo N (nie) – jeśli nie
występuje.
Efekt działania
Anatoksyna-a
Guanitoksyna
spowolnienie rozkładu acetylocholiny w szczelinie
synaptycznej
rozluźnienie włókien mięśniowych i zwiotczenie
mięśni
Uzupełnij tabelę – określ efekty działania anatoksyny-a i guanitoksyny. W odpowiednie
komórki tabeli wpisz literę T (tak), jeśli dany efekt występuje, albo N (nie) – jeśli nie
występuje.
Efekt działania
Anatoksyna-a
Guanitoksyna
spowolnienie rozkładu acetylocholiny w szczelinie
synaptycznej
rozluźnienie włókien mięśniowych i zwiotczenie
mięśni
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli LUB jednej kolumny tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Efekt działania
Anatoksyna-a
Guanitoksyna
spowolnienie rozkładu acetylocholiny
T
T
w szczelinie synaptycznej
rozluźnienie włókien mięśniowych
N
N
i zwiotczenie mięśni
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli LUB jednej kolumny tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Efekt działania
Anatoksyna-a
Guanitoksyna
spowolnienie rozkładu acetylocholiny
T
T
w szczelinie synaptycznej
rozluźnienie włókien mięśniowych
N
N
i zwiotczenie mięśni
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.b | PR:OG.IV.1
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Regulacja nerwowa
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych