Baza zadań z biologii
Matura · Formuły 2015 i 2023 · zadania według wymagań podstawy programowej
Moje postępy
Zapis lokalny. Eksportuj kopię, aby przenieść odpowiedzi na inne urządzenie.
Zadania 121–140 z 204
Zadanie 7.3 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
w Izraelu. Ten krzew toleruje suszę i wysokie zasolenie – warunki, które powszechnie panują
w ekosystemie pustynnym. Parolist jest bardzo aktywny w okresie deszczowym, kiedy
wytwarza nowe liście i kwiaty. Liście parolistu składają się z pary mięsistych blaszek
liściowych, które są umieszczone na grubym ogonku, pokrytym woskiem. Podczas okresu
suchego blaszki liściowe są zrzucane, ale na krzewie pozostają uśpione, ale żywe, mięsiste
ogonki liściowe. Na początku pory deszczowej wzrasta tempo metabolizmu w ogonkach
liściowych, które utraciły w czasie pory suchej tylko część zgromadzonej wody. Ogonki
liściowe są zrzucane dopiero po dwóch latach wegetacji. Z pąków znajdujących się w kątach
ogonków liściowych rozwijają się nowe łodygi, wraz z nowymi liśćmi.
Na poniższych zdjęciach przedstawiono parolista krzaczastego w okresie deszczowym
(zdjęcie 1.) oraz w okresie suchym (zdjęcie 2.). Oznaczenia: CL – cały liść złożony; BL –
blaszka liściowa; OL – ogonek liściowy; SZ – szypułka kwiatowa.
BL
1
2
CL
OL
OL
SZ
Badacze zmierzyli zawartość wybranych pierwiastków w ogonkach liściowych parolista
krzaczastego w okresie deszczowym i w okresie suchym. Na poniższym wykresie
przedstawiono uśrednione pomiary z czterech prób wraz z odchyleniem standardowym.
2500
zawartość w świeżej masie, μg/g
2000
1500
okres deszczowy
okres suchy
1000
500
0
wapń
sód
siarka
Na podstawie: J. Srinivasan i in., Endophytic Bacteria Colonizing the Petiole of the Desert Plant Zygophyllum
dumosum Boiss: Possible Role in Mitigating Stress, „Plants” 11(4), 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Transport jonów z roztworu glebowego do komórek korzenia odbywa się
jony muszą przejść przez błony komórkowe,
na zasadzie
A.
1.
a we wnętrzu komórek jest niższy potencjał
osmozy,
wody niż w roztworze glebowym.
ponieważ
sole mineralne rozpuszczają się w roztworze
z udziałem białek
B.
2.
glebowym i przemieszczają się przez błony
przenośnikowych,
komórkowe tak, jak się przemieszcza woda.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B1
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z7-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.3.1 | PR:OG.IV.1
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: ekspresja genów | transport przez błony
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 8.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
-mięśniowego są rozmieszczone narządy wewnętrzne, a przestrzeń między nimi –
pseudoceloma – jest wypełniona płynem.
Na poniższym zdjęciu przedstawiono przykładowego nicienia z gatunku Caenorhabditis
elegans.
Nicienie rozmnażają się wyłącznie płciowo, ale u poszczególnych gatunków rozmnażanie
płciowe przebiega w odmienny sposób.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, t. 1, cz. 1, Warszawa 2014.
Fotografia: B. Goldstein.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
pseudocelomę podczas ruchu nicieni.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie współdziałania, uwzględniające przenoszenie przez płyn
pseudocelomatyczny siły generowanej przez mięśnie.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Skurcz mięśni powoduje zmiany ciśnienia płynu wypełniającego pseudocelomę,
co skutkuje ruchem wygięcia ciała.
•
Płyn wypełniający pseudocelomę stanowi opór dla pracujących mięśni i pełni funkcję
szkieletu przenoszącego siły wytwarzane przez mięśnie.
•
Nicienie poruszają się ruchem wijącym, ponieważ na zmianę kurczą się mięśnie po
przeciwległych stronach ciała. Aby te skurcze prowadziły do wygięcia ciała, musi być ono
odpowiednio sprężyste, a tę cechę zapewnia wysokie ciśnienie płynu w jamie ciała.
•
Płyn wypełniający pseudocelomę zapewnia znaczną sprężystość ciała, co ułatwia ruch
podczas naprzemiennego skurczu mięśni podłużnych.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.c | PR:OG.IV.1
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Poruszanie się
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 8.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
-mięśniowego są rozmieszczone narządy wewnętrzne, a przestrzeń między nimi –
pseudoceloma – jest wypełniona płynem.
Na poniższym zdjęciu przedstawiono przykładowego nicienia z gatunku Caenorhabditis
elegans.
Nicienie rozmnażają się wyłącznie płciowo, ale u poszczególnych gatunków rozmnażanie
płciowe przebiega w odmienny sposób.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, t. 1, cz. 1, Warszawa 2014.
Fotografia: B. Goldstein.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zróżnicowanego genetycznie. Zaznacz T (tak), jeśli jest możliwe otrzymanie
zróżnicowanego genetycznie potomstwa, albo N (nie) – jeśli takiej możliwości nie ma.
Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają
1.
T
N
haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika.
U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze
2.
T
N
podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek.
U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka
3.
T
N
jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – za poprawną ocenę trzech przypadków.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch przypadków.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – T, 2. – N, 3. – T.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.9.a | PR:OG.I.3
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozwój
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 9.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zarodek
A
skorupka
B
woreczek
żółtkowy
Na podstawie: C.P. Hickman Jr., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
schemacie literami A i B.
Nazwa błony płodowej
Oznaczenie
Funkcja błony płodowej
(kosmówka / omocznia / owodnia)
A
B
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli LUB za poprawne podanie dwóch
nazw błon płodowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nazwa błony płodowej
Oznaczenie
Funkcja błony płodowej
(kosmówka / omocznia / owodnia)
gromadzenie zbędnych produktów
omocznia
A
przemiany materii / udział w wymianie
gazowej / odzyskiwanie wody
ochrona zarodka przed czynnikami
kosmówka
B
zewnętrznymi lub pośrednictwo
w wymianie gazowej ze środowiskiem
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z9-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.9.i | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.3
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozwój
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 9.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zarodek
A
skorupka
B
woreczek
żółtkowy
Na podstawie: C.P. Hickman Jr., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
w środowisku lądowym.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wykazanie, że obecność owodni w jajach owodniowców jest adaptacją
do składania jaj w środowisku lądowym, uwzględniające rolę owodni w tworzeniu
mikrośrodowiska wewnątrz jaja, w którym może rozwijać się zarodek,
i uniezależnienie tego rozwoju od środowiska wodnego.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Zarodek, rozwijający się w takim jaju, jest umieszczony w jamie owodni wypełnionej
przez płyn owodniowy, dzięki czemu ma zapewnione dogodne mikrośrodowisko do
rozwoju, co uniezależnia rozwój tych zwierząt od środowiska wodnego.
•
Jama owodni jest wypełniona płynem, który zapewnia zarodkowi środowisko wodne na
lądzie.
•
Błona owodni zamyka środowisko wodne wokół zarodka, dzięki czemu jajo może zostać
złożone na lądzie.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do funkcji samego środowiska wodnego,
np.: „Wykonywanie swobodnych ruchów”, „Łagodzenie wstrząsów”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z9-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.9.e | PR:OG.I.3 | PR:OG.I.5
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozwój
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 10.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
3
X
4
1
5
2
6
Na podstawie: NATOM Collection, Callimedia 2012.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
i zapisz numery tych dwóch, które wchodzą w skład obręczy barkowej, oraz podaj
nazwy tych kości.
Nr z ilustracji
Nazwa
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nr z ilustracji
Nazwa
3
obojczyk
4
łopatka
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.k | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Poruszanie się
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 10.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
3
X
4
1
5
2
6
Na podstawie: NATOM Collection, Callimedia 2012.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na rysunku literą X oznaczono
jest przedłużeniem mięśnia i stanowi jego przyczep
A.
1.
ścięgno,
do kości.
które
B.
2.
więzadło,
łączy kości i stabilizuje ich układ.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B2
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z10-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.e | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Poruszanie się
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 11.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 11 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
poprzecznym, na poziomie przegród przedsionkowo-komorowych, po usunięciu
przedsionków i dużych naczyń. Widoczne są wszystkie zastawki obecne w sercu, które
oznaczono cyframi 1–4.
Strzałki oznaczają kierunek przepływu krwi:
natlenowanej
odtlenowanej
1
2
3
4
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
z powyższego rysunku (1.–4.).
zastawka trójdzielna – .............
zastawka, przez którą krew się dostaje z serca do obiegu małego – ..............
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie po jednym numerze do każdej zastawki.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
zastawka trójdzielna – 1.
zastawka, przez którą krew się dostaje z serca do obiegu małego – 4.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z11-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.p | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 11.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 11 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
poprzecznym, na poziomie przegród przedsionkowo-komorowych, po usunięciu
przedsionków i dużych naczyń. Widoczne są wszystkie zastawki obecne w sercu, które
oznaczono cyframi 1–4.
Strzałki oznaczają kierunek przepływu krwi:
natlenowanej
odtlenowanej
1
2
3
4
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
komór, czy – ich napełniania, oraz podaj nazwę tętnicy bezpośrednio połączonej
z lewą komorą serca i tętnicy bezpośrednio połączonej z prawą komorą serca.
Stan serca (skurcz komór / napełnianie komór): .....................................................................
Tętnica połączona z lewą komorą serca: ................................................................................
Tętnica połączona z prawą komorą serca: ..............................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że zilustrowane serce jest w stanie skurczu komór, ORAZ za
podanie poprawnych nazw obu tętnic.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Stan serca (skurcz komór / napełnianie komór): skurcz komór
Tętnica połączona z lewą komorą serca: aorta
Tętnica połączona z prawą komorą serca: pień płucny / tętnice płucne
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z11-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.p | PR:OG.I.3 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 12.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od
potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia
wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego
między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia
zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych,
stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo
zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik
– błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych
mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano
dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej
oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz
mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.
grupa
grupa badawcza
kontrolna
48 godz.
72 godz.
72 godz.
0 godz.
24 godz.
Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally
Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
infekcji ChPV na szczelność naczyń włosowatych mózgu myszy.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery
krew – mózg.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Wirus Chandipura zaburza integralność bariery krew – mózg u myszy.
•
Obecność wirusa ChPV we krwi niszczy barierę krew – mózg u myszy.
•
ChPV szybko rozszczelnia barierę krew – mózg u myszy.
•
Infekcja prowadzi do zaniku bariery krew – mózg.
•
Naczynia włosowate mózgu myszy uległy rozszczelnieniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z12-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XII.7 | PR:OG.II.5
Działy: Wirusy. Uczeń:
Organizmy: wirusy | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 12.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od
potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia
wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego
między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia
zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych,
stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo
zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik
– błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych
mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano
dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej
oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz
mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.
grupa
grupa badawcza
kontrolna
48 godz.
72 godz.
72 godz.
0 godz.
24 godz.
Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally
Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
gruczołami wewnątrzwydzielniczymi.
A. szyszynka
B. wzgórze
C. przysadka mózgowa
D. móżdżek
E. hipokamp
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.
1 pkt – za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A, C
Uwaga:
Jeżeli zdający zaznaczy więcej niż dwie odpowiedzi, to za rozwiązanie całego zadania
otrzymuje 0 pkt.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z12-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.b | PR:XI.2.6.e | PR:OG.I.1 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Regulacja hormonalna | Regulacja nerwowa
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 12.3 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od
potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia
wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego
między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia
zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych,
stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo
zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik
– błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych
mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano
dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej
oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz
mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.
grupa
grupa badawcza
kontrolna
48 godz.
72 godz.
72 godz.
0 godz.
24 godz.
Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally
Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
rozszczelnienia bariery krew – mózg w obrębie podwzgórza.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wykazanie, że prawidłowe wydzielanie wazopresyny wymaga
miejscowego rozszczelnienia bariery krew – mózg w obrębie podwzgórza, odnoszące
się do osmorecepcji w podwzgórzu ORAZ do regulacji wydzielania wazopresyny
w odpowiedzi na zmiany osmolarności osocza krwi.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Bariera krew – mózg utrudniałaby odebranie przez podwzgórze informacji o osmolarności
osocza, niezbędnej do prawidłowego wydzielania wazopresyny.
•
W podwzgórzu jest wytwarzana wazopresyna w odpowiedzi na wzrost osmolarności krwi.
Gdyby była zachowana bariera krew – mózg, to receptory podwzgórza nie mogłyby
odebrać informacji o osmolarności osocza.
•
Podwzgórze musi mieć możliwość odebrania informacji o osmolarności osocza, co jest
niezbędne do wydzielania prawidłowej ilości wazopresyny.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z12-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.f | PR:XI.2.5.c | PR:OG.I.3 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja | Regulacja hormonalna
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia
Zadanie 13 · czerwiec 2025
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
układu kostnego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do 1) roli witaminy D w zwiększeniu
dostępności wapnia oraz 2) w konsekwencji – do pozytywnego wpływu na
mineralizację kości u dzieci LUB do 1) ograniczenia wchłaniania wapnia z jelit
w przypadku niedoboru witaminy D oraz 2) w konsekwencji – do resorpcji wapnia
z kości.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Witamina D pobudza wchłanianie wapnia i fosforu z jelit, co warunkuje prawidłową
mineralizację kości u szybko rosnących dzieci.
•
Witamina D zwiększa wchłanianie wapnia z jelita do krwi i w ten sposób wapń staje się
dostępny dla rosnących kości.
•
Przy niedoborze witaminy D dochodzi do ograniczenia wchłaniania wapnia z jelita do
krwi. Aby nie doszło do obniżenia poziomu wapnia we krwi, jest on uwalniany z kości, co
prowadzi do ich osłabienia i wykrzywienia.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z13
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.1.c | PR:XI.2.7.l | PR:OG.V.5
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Zagadnienia: Odżywianie się | Poruszanie się
Umiejętności: Pogłębianie znajomości uwarunkowań zdrowia człowieka
Zadanie 14.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 14 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
prątkami gruźlicy najczęściej dochodzi drogą kropelkową. Jedna czwarta ludzkości – około
dwóch miliardów osób – jest zakażona prątkiem gruźlicy. U większości z tych osób mamy do
czynienia z zakażeniem uśpionym – nie ma objawów choroby i nie dochodzi do zakażenia
kolejnych osób. U 5%–15% osób z zakażeniem uśpionym dojdzie jednak w przyszłości do
rozwoju choroby. Prawdopodobieństwo rozwoju gruźlicy u osób chorych na AIDS znacznie
wzrasta. Rocznie na gruźlicę umiera 1,5 miliona osób na świecie.
Leczenie gruźlicy polega na podawaniu co najmniej dwóch leków jednocześnie: rifampicyny
i izoniazydu. Podawanie tylko jednego leku prowadzi początkowo do prawie całkowitego
wyleczenia choroby, ale po pewnym czasie dochodzi do jej nawrotu, mimo ciągłego
podawania leku.
Na podstawie: www.igichp.edu.pl;
K. Kruczak i E. Niżankowska-Mogilnicka, Gruźlica wielolekooporna – współczesne problemy,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 77(3), 2009;
E. Rowińska-Zakrzewska, Gruźlica i HIV na świecie, w Europie i w Polsce,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 81(6), 2013.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
w przypadku dotychczas uśpionego zakażenia prątkiem gruźlicy.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zaburzenie funkcjonowania układu
odpornościowego na skutek rozwinięcia się AIDS, co sprzyja rozwojowi gruźlicy
u osób, które jednocześnie są zakażone prątkami gruźlicy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
AIDS to choroba doprowadzająca organizm człowieka do głębokiego deficytu odporności,
stąd organizm takiego człowieka ma trudności w zwalczaniu prątków gruźlicy, które
wywołują groźną infekcję.
•
Zespół niedoboru odporności to choroba upośledzająca komórki układu
odpornościowego (limfocyty Th, makrofagi, monocyty, komórki dendrytyczne), które są
niezbędne do walki z bakteriami powodującymi gruźlicę.
•
Osoby chore na AIDS mają znacznie osłabiony układ odpornościowy, który staje się
nieskuteczny w zwalczaniu prątków gruźlicy.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z14-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.2.g | PR:OG.IV.1
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | bakterie | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Odporność
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 14.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 14 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
prątkami gruźlicy najczęściej dochodzi drogą kropelkową. Jedna czwarta ludzkości – około
dwóch miliardów osób – jest zakażona prątkiem gruźlicy. U większości z tych osób mamy do
czynienia z zakażeniem uśpionym – nie ma objawów choroby i nie dochodzi do zakażenia
kolejnych osób. U 5%–15% osób z zakażeniem uśpionym dojdzie jednak w przyszłości do
rozwoju choroby. Prawdopodobieństwo rozwoju gruźlicy u osób chorych na AIDS znacznie
wzrasta. Rocznie na gruźlicę umiera 1,5 miliona osób na świecie.
Leczenie gruźlicy polega na podawaniu co najmniej dwóch leków jednocześnie: rifampicyny
i izoniazydu. Podawanie tylko jednego leku prowadzi początkowo do prawie całkowitego
wyleczenia choroby, ale po pewnym czasie dochodzi do jej nawrotu, mimo ciągłego
podawania leku.
Na podstawie: www.igichp.edu.pl;
K. Kruczak i E. Niżankowska-Mogilnicka, Gruźlica wielolekooporna – współczesne problemy,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 77(3), 2009;
E. Rowińska-Zakrzewska, Gruźlica i HIV na świecie, w Europie i w Polsce,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 81(6), 2013.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
całkowitego wyleczenia gruźlicy, a następnie – do jej nawrotu. W odpowiedzi
uwzględnij mechanizm działania doboru naturalnego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie w populacji bakterii
nielicznych komórek opornych na lek ORAZ mechanizm działania doboru naturalnego
– przeżycie i namnażanie się prątków opornych na lek, prowadzący do nawrotu
choroby.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dobór naturalny prowadzi do przeżycia i namnażania się tylko tych komórek, które są
oporne na stosowany lek. Część komórek jest naturalnie oporna i to właśnie te nieliczne
komórki przeżywają i dają początek nowej opornej populacji powodującej nawrót
choroby.
•
Populacja prątków składa się w większości z komórek wrażliwych na lek, ale nieliczne
bakterie są dzięki posiadanym mutacjom na niego oporne. Po podaniu leku te wrażliwe
obumierają, ale te oporne przeżywają i się namnażają. Jest znikoma szansa, by jakaś
komórka okazała się oporna na dwa leki jednocześnie, dlatego podaje się rutynowo
więcej niż jeden lek.
•
U prątków występuje naturalnie oporność na leki, ale jest ona rzadka. Jeżeli podamy lek,
to większość komórek zginie, a przeżyje tylko niewielki odsetek, który da początek nowej
populacji. W przypadku tej nowej, niewielkiej populacji zastosowanie drugiego leku
przeważnie prowadzi do wyeliminowania wszystkich bakterii.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z14-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:XVI.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek | bakterie | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
Zadanie 15.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 15 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na płytkę nanosi się próbkę badanej krwi, a potem dodaje się odpowiednie przeciwciała.
Na pierwszej fotografii przedstawiono wynik testu dla grupy A Rh+, a na kolejnych dwóch –
dla nieznanych grup krwi.
A Rh+
I
II
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
w układach ABO i Rh.
Nr testu
Układ ABO
Układ Rh
I
II
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za podanie dwóch właściwych grup krwi w układzie ABO ORAZ dwóch właściwych
grup krwi w układzie Rh.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nr testu
Układ ABO
Układ Rh
B
− (minus)
I
AB
+ (plus)
II
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z15-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.r | PR:OG.II.5
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 15.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 15 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
na płytkę nanosi się próbkę badanej krwi, a potem dodaje się odpowiednie przeciwciała.
Na pierwszej fotografii przedstawiono wynik testu dla grupy A Rh+, a na kolejnych dwóch –
dla nieznanych grup krwi.
A Rh+
I
II
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1.
P
F
Osoby z grupą krwi O są uniwersalnymi biorcami krwi.
Grupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez antygeny
2.
P
F
występujące na krwinkach białych.
3.
P
F
W osoczu krwi osoby z grupą krwi A znajdują się przeciwciała anty-A.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – F, 2. – F, 3. – F.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z15-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.2.e | PR:OG.V.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Odporność
Umiejętności: Pogłębianie znajomości uwarunkowań zdrowia człowieka
Zadanie 16.1 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zagłębień w żelu agarozowym – naniesiono próby zawierające mieszaninę fragmentów DNA
o różnej wielkości. Wykonano elektroforezę z użyciem dwóch prób:
•
próba A (kontrolna) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o znanych wielkościach
•
próba B (badawcza) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o nieznanych rozmiarach,
którą otrzymano w wyniku trawienia DNA enzymami restrykcyjnymi.
Podczas elektroforezy żel umieszczono w roztworze zawierającym jony, a następnie
przyłożono napięcie elektryczne, które spowodowało przesuwanie się fragmentów DNA
w żelu. Po zakończeniu migracji fragmentów DNA w żelu dodano barwnik wiążący się
z DNA, co uwidoczniło na żelu prążki odpowiadające fragmentom DNA o różnej wielkości.
próba:
A
B
elektroda
−
ujemna
studzienka
X
żel
prążki
Y
Z
elektroda
+
dodatnia
1. nałożenie prób
2. migracja DNA
3. analiza wzoru
w żelu
do studzienek żelu
prążków
Na podstawie: E. Bártová, Molekulární biologie. Gelová elektroforeza, 2011 (cit.vfu.cz).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
próbę kontrolną – mieszaninę fragmentów DNA o znanych rozmiarach.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne określenie znaczenia próby kontrolnej, odnoszące się do wzorca
wielkości badanych cząsteczek DNA LUB do kontroli jakości elektroforezy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Do jednej ze studzienek wprowadza się mieszaninę fragmentów DNA o znanych
rozmiarach, aby móc oszacować wielkość badanych fragmentów DNA.
•
Próba A stanowi marker wielkości, czyli tzw. wzorzec masy, który pozwala określić, jaką
wielkość mają fragmenty DNA w badanej próbce.
•
Próbka A stanowi próbę kontrolną pozytywną – dzięki tej próbie wiadomo, czy
elektroforeza trwała odpowiednio długo.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z16-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XV.4 | PR:OG.II.2
Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 16.2 · czerwiec 2025
Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zagłębień w żelu agarozowym – naniesiono próby zawierające mieszaninę fragmentów DNA
o różnej wielkości. Wykonano elektroforezę z użyciem dwóch prób:
•
próba A (kontrolna) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o znanych wielkościach
•
próba B (badawcza) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o nieznanych rozmiarach,
którą otrzymano w wyniku trawienia DNA enzymami restrykcyjnymi.
Podczas elektroforezy żel umieszczono w roztworze zawierającym jony, a następnie
przyłożono napięcie elektryczne, które spowodowało przesuwanie się fragmentów DNA
w żelu. Po zakończeniu migracji fragmentów DNA w żelu dodano barwnik wiążący się
z DNA, co uwidoczniło na żelu prążki odpowiadające fragmentom DNA o różnej wielkości.
próba:
A
B
elektroda
−
ujemna
studzienka
X
żel
prążki
Y
Z
elektroda
+
dodatnia
1. nałożenie prób
2. migracja DNA
3. analiza wzoru
w żelu
do studzienek żelu
prążków
Na podstawie: E. Bártová, Molekulární biologie. Gelová elektroforeza, 2011 (cit.vfu.cz).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
fragmenty DNA. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za wybór prążka Z, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do
najwyższego tempa migracji w żelu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Prążek Z
Przykładowe uzasadnienia
•
Ten prążek najszybciej migrował w żelu.
•
Ten prążek przebył najdłuższą drogę ze wszystkich prążków.
•
Uległ największemu przesunięciu w żelu.
•
Znalazł się on najdalej od studzienek, a inne prążki były wyżej.
•
Fragmenty DNA w tym prążku mają najmniejszą masę, dlatego najszybciej przesuwały
się w porowatym żelu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z16-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XV.4 | PR:OG.II.5
Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań
Zadanie 17 · czerwiec 2025
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
oraz zależność ich umieralności od masy urodzeniowej.
20
100
odsetek zmarłych noworodków, %
odsetek populacji noworodków, %
30
15
skala logarytmiczna
(krzywa czerwona)
(krzywa niebieska)
10
10
5
5
2
0
0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
masa urodzeniowa noworodków człowieka, kg
Na podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały ewolucję masy
urodzeniowej noworodków człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe
określenie.
Rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest
kształtowany przez dobór naturalny (stabilizujący / kierunkowy). Ten rodzaj doboru
faworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (przeciętnych / skrajnych) wartości ich masy
urodzeniowej.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest
kształtowany przez dobór naturalny (stabilizujący / kierunkowy). Ten rodzaj doboru
faworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (przeciętnych / skrajnych) wartości ich masy
urodzeniowej.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z17
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:OG.III.2
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek
Procesy: ewolucja
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych