Baza zadań z języka polskiego
Matura · Formuła 2023 · zadania według wymagań podstawy programowej
Moje postępy
Zapis lokalny. Eksportuj kopię, aby przenieść odpowiedzi na inne urządzenie.
Zadania 321–323 z 323
Zadanie 14 · wrzesień 2022
Tekst A
Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.
kontrast
«ostra sprzeczność między zestawionymi przedmiotami, zjawiskami itp.»
Krzysztof Kamil Baczyński
Z głową na karabinie
Nocą słyszę, jak coraz bliżej
drżąc i grając krąg się zaciska.
A mnie przecież zdrój rzeźbił chyży1,
wyhuśtała mnie chmur kołyska.
A mnie przecież wody szerokie
na dźwigarach2 swych niosły płatki
bzu dzikiego; bujne obłoki
były dla mnie jak uśmiech matki.
[…]
I mnie przecież jak dymu laska
wytryskała gołębia młodość;
teraz na dnie śmierci wyrastam
ja – syn dziki mego narodu.
[…]
Przypisy i opis źródła
- Chyży – prędki, szybki.
- Dźwigar – poziomy element konstrukcyjny podtrzymujący stropy, mosty itp.
www.sjp.pwn.pl 4 XII 1943 r. Krzysztof Kamil Baczyński, Z głową na karabinie, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.
Wyjaśnij, na czym polega kontrast w zacytowanym fragmencie wiersza Z głową na karabinie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i jak zastosowanie tego zabiegu wpływa na rozumienie sensu tego fragmentu wiersza.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Wyjaśnij oba człony kontrastu i jego znaczenie dla doświadczenia pokolenia.
2. Gdzie szukać?
Zaznacz obrazy młodości oraz wojny i sprawdź, jak różni się ich nacechowanie.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Uzupełnij: zestawienie ___ z ___ podkreśla ___. Dopowiedz sens utraty lub zmiany, zamiast tylko wyliczyć odmienne obrazy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Kontrast polega na zestawieniu życia młodego człowieka z okrucieństwem wojny. Takie zestawienie podkreśla dramat pokolenia, którego młodość przypadła na czas wojny.
- Kontrast polega na zestawieniu chwil szczęśliwych z czasów pokoju z chwilami wojennej grozy. Takie zestawienie podkreśla, że wojna zmienia wszystko. Młodzi ludzie – zamiast cieszyć się młodością – musieli doświadczać okrucieństw wojny.
- Kontrast polega na używaniu słownictwa wartościującego pozytywnie w odniesieniu do czasów sprzed wojny oraz słownictwa wartościującego negatywnie w odniesieniu do wojny. Takie zestawienie podkreśla dramat młodych ludzi doświadczających okrucieństw wojny, ich obawę przed śmiercią i tęsknotę za czasami beztroski.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Kontrast przeciwstawia szczęśliwą, bezpieczną młodość i obrazy pokoju wojennej grozie oraz konieczności walki. Można go rozpoznać również po odmiennie wartościowanym słownictwie obu porządków.
Zestawienie podkreśla dramat pokolenia: zamiast rozwijać się w naturalnym rytmie, młodzi muszą mierzyć się z przemocą i śmiercią. Pełna odpowiedź obejmuje oba człony kontrastu oraz jego wpływ na sens fragmentu.
Na co uważać
Nie wystarczy wskazać dwóch różnych obrazów; wyjaśnij, jak ich zderzenie pokazuje utratę młodości.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.1.9
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.10 rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego ([…] bohaterów […]); interpretuje je i wartościuje.
Autorzy: Krzysztof Kamil Baczyński
Utwory: Z głową na karabinie
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich
Zadanie 15 · wrzesień 2022
Wyjaśnij, na czym polega podobieństwo między „Edkiem” z opowiadania Marka Nowakowskiego a Edkiem z Tanga Sławomira Mrożka.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Podobieństwo ma dotyczyć typu działania i relacji z innymi, nie tylko wspólnego imienia.
2. Gdzie szukać?
Przypomnij sobie, jak obaj Edkowie uzyskują przewagę i traktują słabszych.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Nazwij wspólną cechę, podaj jej przejaw w każdym utworze i wyjaśnij mechanizm dominacji. To uzasadni literackie nawiązanie.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Marek Nowakowski określił imieniem „Edek” postać, która nadużywa swojej siłowej przewagi. Edek z dramatu Mrożka też uosabia chamstwo, brutalność i bezczelność, które pomagają mu w przejęciu władzy w domu Stomila.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Obaj „Edkowie” wykorzystują przewagę siły i bezwzględność, lekceważąc kulturę oraz reguły współżycia. Imię sygnalizuje podobny typ społecznego zachowania, nie tożsamość postaci.
W opowiadaniu Nowakowskiego silniejszy kierowca narzuca swoją wolę w sporze o parking, a w Tangu Edek przejmuje władzę po zabiciu Artura. Konkretne działania potwierdzają wspólny mechanizm triumfu brutalności nad zasadami.
Na co uważać
Nie ograniczaj podobieństwa do wspólnego imienia lub wyglądu.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z15
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.5 | PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.1.9 | PP:I.1.12
Wymagania historyczne: I.1.5 interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […]; I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.10 rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego ([…] bohaterów […]); interpretuje je i wartościuje; I.1.13 porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne.
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Sławomir Mrożek | Marek Nowakowski
Utwory: Tango
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich
Zadanie 16 · wrzesień 2022
Tekst A
Zapoznaj się z plakatem Macieja Sroki do spektaklu według utworu Gustawa Herlinga-Grudzińskiego Inny świat.
Maciej Sroka
Materiał graficzny — powiększ po otwarciu
Inny świat www.kultura.tarnow.pl Zinterpretuj plakat Macieja Sroki w kontekście Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W odpowiedzi uwzględnij dwa elementy graficzne, które wyrażają przesłanie tej lektury.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Dwa elementy plakatu mają pokazywać doświadczenie człowieka w systemie łagrowym.
2. Gdzie szukać?
Przyjrzyj się gwieździe, dłoniom i ich ułożeniu. Powiąż znaki z warunkami oraz wartościami opisanymi w książce.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Każdemu szczegółowi przypisz znaczenie, a potem wyjaśnij napięcie między nimi. Nie utożsamiaj próby zachowania godności z brakiem cierpienia.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Gwiazda, która okala i rani ludzkie ręce, symbolizuje zniewolenie człowieka w sowieckim łagrze. Człowiek cierpi, jest bezradny, zmuszony do funkcjonowania w świecie, w którym normy etyczne zostały odwrócone. Jednak próbuje ocalić swoje człowieczeństwo – ręce są złożone jak do modlitwy.
Zasady oceniania
2 pkt – trafna interpretacja z uwzględnieniem dwóch elementów graficznych.
1 pkt – trafna interpretacja z uwzględnieniem jednego elementu graficznego.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Gwiazda otaczająca i raniąca ręce odsyła do sowieckiego systemu łagrowego. Oznacza zniewolenie, cierpienie i przemoc podporządkowującą człowieka odwróconym normom.
Złożenie rąk jak do modlitwy można odczytać jako próbę zachowania godności i wartości mimo opresji. Oba elementy razem wyrażają napięcie między niszczącym systemem a wysiłkiem ocalenia człowieczeństwa. Odnieś interpretację do doświadczenia opisanego w Innym świecie.
Na co uważać
Nie interpretuj modlitewnego gestu jako dowodu, że cierpienie w łagrze jest dobrowolne lub nieszkodliwe.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – trafna interpretacja z uwzględnieniem dwóch elementów graficznych. 1 pkt – trafna interpretacja z uwzględnieniem jednego elementu graficznego. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z16
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.5 | PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.1.14 | PP:I.2.5
Wymagania historyczne: I.1.5 interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […]; I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.15 wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […]. I.2.6 odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Gustaw Herling-Grudziński
Utwory: Inny świat
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury