Tekst A
Krzysztofa Kamila Baczyńskiego.
kontrast
«ostra sprzeczność między zestawionymi przedmiotami, zjawiskami itp.»
Krzysztof Kamil Baczyński
Z głową na karabinie
Nocą słyszę, jak coraz bliżej
drżąc i grając krąg się zaciska.
A mnie przecież zdrój rzeźbił chyży1,
wyhuśtała mnie chmur kołyska.
A mnie przecież wody szerokie
na dźwigarach2 swych niosły płatki
bzu dzikiego; bujne obłoki
były dla mnie jak uśmiech matki.
[…]
I mnie przecież jak dymu laska
wytryskała gołębia młodość;
teraz na dnie śmierci wyrastam
ja – syn dziki mego narodu.
[…]
Przypisy i opis źródła
- Chyży – prędki, szybki.
- Dźwigar – poziomy element konstrukcyjny podtrzymujący stropy, mosty itp.
www.sjp.pwn.pl 4 XII 1943 r. Krzysztof Kamil Baczyński, Z głową na karabinie, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.
Wyjaśnij, na czym polega kontrast w zacytowanym fragmencie wiersza Z głową na karabinie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i jak zastosowanie tego zabiegu wpływa na rozumienie sensu tego fragmentu wiersza.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Wyjaśnij oba człony kontrastu i jego znaczenie dla doświadczenia pokolenia.
2. Gdzie szukać?
Zaznacz obrazy młodości oraz wojny i sprawdź, jak różni się ich nacechowanie.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Uzupełnij: zestawienie ___ z ___ podkreśla ___. Dopowiedz sens utraty lub zmiany, zamiast tylko wyliczyć odmienne obrazy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Kontrast polega na zestawieniu życia młodego człowieka z okrucieństwem wojny. Takie zestawienie podkreśla dramat pokolenia, którego młodość przypadła na czas wojny.
- Kontrast polega na zestawieniu chwil szczęśliwych z czasów pokoju z chwilami wojennej grozy. Takie zestawienie podkreśla, że wojna zmienia wszystko. Młodzi ludzie – zamiast cieszyć się młodością – musieli doświadczać okrucieństw wojny.
- Kontrast polega na używaniu słownictwa wartościującego pozytywnie w odniesieniu do czasów sprzed wojny oraz słownictwa wartościującego negatywnie w odniesieniu do wojny. Takie zestawienie podkreśla dramat młodych ludzi doświadczających okrucieństw wojny, ich obawę przed śmiercią i tęsknotę za czasami beztroski.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Kontrast przeciwstawia szczęśliwą, bezpieczną młodość i obrazy pokoju wojennej grozie oraz konieczności walki. Można go rozpoznać również po odmiennie wartościowanym słownictwie obu porządków.
Zestawienie podkreśla dramat pokolenia: zamiast rozwijać się w naturalnym rytmie, młodzi muszą mierzyć się z przemocą i śmiercią. Pełna odpowiedź obejmuje oba człony kontrastu oraz jego wpływ na sens fragmentu.
Na co uważać
Nie wystarczy wskazać dwóch różnych obrazów; wyjaśnij, jak ich zderzenie pokazuje utratę młodości.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.1.9
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.10 rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego ([…] bohaterów […]); interpretuje je i wartościuje.
Autorzy: Krzysztof Kamil Baczyński
Utwory: Z głową na karabinie
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich