Zdjęcie A ilustruje wygląd probówki z wodnym roztworem pewnej soli potasu zawierającej mangan. Do tej probówki dodano wodny roztwór siarczanu(IV) potasu, a następnie jej zawartość wymieszano. Wygląd probówki po reakcji przedstawiono na zdjęciu B.

Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania reakcji redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Uwzględnij, że reakcja zachodzi w środowisku obojętnym. Uzupełnij wzory reagentów i współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Równanie reakcji redukcji: …
Równanie reakcji utleniania: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj początkowy stopień utlenienia manganu.
Podpowiedź 2
Porównaj zmiany stopni utlenienia manganu i siarki.
Podpowiedź 3
Zrównaj po dwa elektrony, dodaj półreakcje i sprawdź bilans w środowisku obojętnym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Równanie cząsteczkowe:
CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:
albo
Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.
Zasady oceniania
3 pkt – poprawne wykonanie trzech czynności spośród wymienionych: • napisanie we właściwej formie równania reakcji redukcji • napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania • uzupełnienie wzorów reagentów i współczynników stechiometrycznych w schemacie reakcji.
2 pkt – poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
1 pkt – poprawne wykonanie jednej dowolnej czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na początku mangan występuje w zielonym jonie manganianowym(VI), a nie w fioletowym manganianie(VII). W produkcie tworzy tlenek manganu(IV), więc pobiera dwa elektrony. Siarka zmienia stopień utlenienia z +IV w siarczanie(IV) na +VI w siarczanie(VI), oddając dwa elektrony. Bilans elektronów daje stosunek reagentów 1:1.
W półreakcji redukcji wodę umieszczamy po stronie substratów, a jony wodorotlenkowe po stronie produktów, uwzględniając obojętne środowisko. Po dodaniu półreakcji skracamy wspólne składniki. W zapisie cząsteczkowym powstają tlenek manganu(IV), siarczan(VI) potasu i dwa mole KOH na mol manganianu. Sprawdzenie atomów i ładunku chroni przed użyciem bilansu dla innego stopnia utlenienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Równanie cząsteczkowe:
CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:
albo
Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 8
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:VIII.4 — oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w jonie i cząsteczce związku nieorganicznego i organicznego;
- PR:VIII.5 — stosuje zasady bilansu elektronowo-jonowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w schematach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej);
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.