Zadanie 8 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony3 pkt

Zdjęcie A ilustruje wygląd probówki z wodnym roztworem pewnej soli potasu zawierającej mangan. Do tej probówki dodano wodny roztwór siarczanu(IV) potasu, a następnie jej zawartość wymieszano. Wygląd probówki po reakcji przedstawiono na zdjęciu B.

Zdjęcie A: zielony roztwór; zdjęcie B: brunatny osad po dodaniu roztworu siarczanu(IV) potasu.

Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania reakcji redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Uwzględnij, że reakcja zachodzi w środowisku obojętnym. Uzupełnij wzory reagentów i współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.

Równanie reakcji redukcji: …
Równanie reakcji utleniania: …

… + … K2SO3 + … H2O → … + … K2SO4 + … KOH
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj początkowy stopień utlenienia manganu.

Podpowiedź 2

Porównaj zmiany stopni utlenienia manganu i siarki.

Podpowiedź 3

Zrównaj po dwa elektrony, dodaj półreakcje i sprawdź bilans w środowisku obojętnym.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązanie CKE:

Równanie reakcji redukcji:

MnO42− + 2H2O + 2e− → MnO2 + 4OH−

Równanie reakcji utleniania:

SO32− + 2OH− → SO42− + H2O + 2e−

Równanie cząsteczkowe:

K2MnO4 + K2SO3 + H2O → MnO2 + K2SO4 + 2KOH

CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:

SO32− + 3H2O → SO42− + 2H3O+ + 2e−

albo

SO32− + H2O → SO42− + 2H+ + 2e−

Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.

Zasady oceniania

3 pkt – poprawne wykonanie trzech czynności spośród wymienionych: • napisanie we właściwej formie równania reakcji redukcji • napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania • uzupełnienie wzorów reagentów i współczynników stechiometrycznych w schemacie reakcji.

2 pkt – poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.

1 pkt – poprawne wykonanie jednej dowolnej czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Na początku mangan występuje w zielonym jonie manganianowym(VI), a nie w fioletowym manganianie(VII). W produkcie tworzy tlenek manganu(IV), więc pobiera dwa elektrony. Siarka zmienia stopień utlenienia z +IV w siarczanie(IV) na +VI w siarczanie(VI), oddając dwa elektrony. Bilans elektronów daje stosunek reagentów 1:1.

W półreakcji redukcji wodę umieszczamy po stronie substratów, a jony wodorotlenkowe po stronie produktów, uwzględniając obojętne środowisko. Po dodaniu półreakcji skracamy wspólne składniki. W zapisie cząsteczkowym powstają tlenek manganu(IV), siarczan(VI) potasu i dwa mole KOH na mol manganianu. Sprawdzenie atomów i ładunku chroni przed użyciem bilansu dla innego stopnia utlenienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązanie CKE:

Równanie reakcji redukcji:

MnO42− + 2H2O + 2e− → MnO2 + 4OH−

Równanie reakcji utleniania:

SO32− + 2OH− → SO42− + H2O + 2e−

Równanie cząsteczkowe:

K2MnO4 + K2SO3 + H2O → MnO2 + K2SO4 + 2KOH

CKE dopuszcza także dla utleniania zapis:

SO32− + 3H2O → SO42− + 2H3O+ + 2e−

albo

SO32− + H2O → SO42− + 2H+ + 2e−

Uwaga CKE: Jeżeli w równaniu reakcji redukcji zdający nie uwzględni warunku zadania — środowiska obojętnego — to nie przyznaje się punktu.

Wymagania podstawy programowej

Zadanie 8

W podstawie programowej

Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.

  • PR:VIII.4 — oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w jonie i cząsteczce związku nieorganicznego i organicznego;
  • PR:VIII.5 — stosuje zasady bilansu elektronowo-jonowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w schematach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej);

Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_08

Organizator: CKE

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania