Zadanie 3 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Źródło

Informacja do zadań 1.–3.

O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

  • pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
  • pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.

W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.

Uzupełnij tabelę. Dla cząsteczki Q2 określ i napisz liczbę:

  • wiązań σ
  • wiązań π
  • wolnych par elektronowych.
Liczba wiązań σLiczba wiązań πLiczba wolnych par elektronowych
………
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal krotność wiązania w cząsteczce azotu.

Podpowiedź 2

Wiązanie wielokrotne ma tylko jeden składnik sigma.

Podpowiedź 3

Rozdziel dziesięć elektronów walencyjnych na pary wiążące i wolne.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Liczba wiązań σLiczba wiązań πLiczba wolnych par elektronowych
122

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli odnoszące się do cząsteczki N2.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dwa atomy azotu tworzą wiązanie potrójne. Każde wiązanie wielokrotne zawiera dokładnie jedno wiązanie sigma, a pozostałe są wiązaniami pi. Stąd w cząsteczce azotu jest jedno wiązanie sigma i dwa pi.

Każdy azot wnosi pięć elektronów walencyjnych; trzy wykorzystuje we wspólnych parach wiążących, a dwa pozostają jego wolną parą. Łącznie cząsteczka ma więc dwie wolne pary, po jednej przy każdym atomie. Można to sprawdzić bilansem dziesięciu elektronów walencyjnych: sześć znajduje się w wiązaniach, cztery poza nimi. Nie liczymy trzech wiązań sigma w wiązaniu potrójnym.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Liczba wiązań σLiczba wiązań πLiczba wolnych par elektronowych
122
Wymagania podstawy programowej

Zadanie 3

W podstawie programowej

Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.

  • PR:III.5 — określa typ wiązania (σ i π) w cząsteczkach związków nieorganicznych i organicznych;

Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_03

Organizator: CKE

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania