Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Uzupełnij tabelę. Dla cząsteczki Q2 określ i napisz liczbę:
- wiązań σ
- wiązań π
- wolnych par elektronowych.
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| … | … | … |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal krotność wiązania w cząsteczce azotu.
Podpowiedź 2
Wiązanie wielokrotne ma tylko jeden składnik sigma.
Podpowiedź 3
Rozdziel dziesięć elektronów walencyjnych na pary wiążące i wolne.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 2 |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli odnoszące się do cząsteczki N2.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dwa atomy azotu tworzą wiązanie potrójne. Każde wiązanie wielokrotne zawiera dokładnie jedno wiązanie sigma, a pozostałe są wiązaniami pi. Stąd w cząsteczce azotu jest jedno wiązanie sigma i dwa pi.
Każdy azot wnosi pięć elektronów walencyjnych; trzy wykorzystuje we wspólnych parach wiążących, a dwa pozostają jego wolną parą. Łącznie cząsteczka ma więc dwie wolne pary, po jednej przy każdym atomie. Można to sprawdzić bilansem dziesięciu elektronów walencyjnych: sześć znajduje się w wiązaniach, cztery poza nimi. Nie liczymy trzech wiązań sigma w wiązaniu potrójnym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Liczba wiązań σ | Liczba wiązań π | Liczba wolnych par elektronowych |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 2 |
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 3
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:III.5 — określa typ wiązania (σ i π) w cząsteczkach związków nieorganicznych i organicznych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.