Zadanie 2 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pkt
Źródło

Informacja do zadań 1.–3.

O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

  • pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
  • pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.

W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.

Na zdjęciu jest pokazana probówka z wodnym roztworem zawierającym jony AO42− pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.

Probówka z żółtym wodnym roztworem soli K2AO4 przed doświadczeniem.

Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej — wodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.

Schemat doświadczenia: probówka I K2AO4(aq) + H2SO4(aq); probówka II K2AO4(aq) + KOH(aq)

Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.

Rozstrzygnij, w której probówce — I czy II — zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO42− w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.

Rozstrzygnięcie: …
Obserwacje: …
Wniosek: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj barwę jonów chromianowych.

Podpowiedź 2

Sprawdź, do której probówki dodano kwas.

Podpowiedź 3

Oddziel pomarańczową barwę jako obserwację od wniosku o trwałości jonów przy różnych odczynach.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.

Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).

Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.

Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym albo brak wniosku

ALBO

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Żółte jony chromianowe(VI) w środowisku kwasowym przechodzą w pomarańczowe jony dichromianowe(VI). Zmiana wynika z przesunięcia równowagi po dodaniu jonów wodoru, a nie ze zmiany stopnia utlenienia chromu: pozostaje on na +VI. Reakcja zachodzi zatem w probówce I.

Obserwacją jest pojawienie się pomarańczowego zabarwienia, natomiast wnioskiem — trwałość chromianów w środowisku zasadowym i ich nietrwałość w kwasowym. To dwa różne poziomy opisu: obserwacja mówi, co widzimy, wniosek wyjaśnia znaczenie wyniku. Samo hasło „zmiana barwy” nie wskazuje, jaki efekt wystąpił.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.

Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).

Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.

Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.

Wymagania podstawy programowej

Zadanie 2

W podstawie programowej

Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.

  • PR:VII.11 — przewiduje przebieg reakcji soli z mocnymi kwasami (wypieranie kwasów słabszych, nietrwałych, lotnych) oraz soli z zasadami; pisze odpowiednie równania reakcji.

Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_02

Organizator: CKE

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania