Zadanie 1.2 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Źródło

Informacja do zadań 1.–3.

O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

  • pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
  • pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.

W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.

Napisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat klatkowy (graficzny) konfiguracji elektronowej. Uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykorzystaj rozpoznanie pierwiastka A.

Podpowiedź 2

Przypomnij wyjątek w konfiguracji chromu.

Podpowiedź 3

Rozdziel sześć elektronów między pięć orbitali 3d i jeden orbital 4s, zachowując zgodne spiny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Schemat klatkowy chromu: 4s — jeden orbital z jednym elektronem; 3d — pięć orbitali, każdy z jednym elektronem o zgodnym spinie.

Uwaga CKE: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie w formie klatkowej (graficznej) fragmentu konfiguracji elektronowej atomu chromu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie elektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, na podpowłokach z uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Atomem A jest chrom. W stanie podstawowym elektrony mogące uczestniczyć w wiązaniach zajmują podpowłoki 3d i 4s: pięć elektronów znajduje się w pięciu orbitalach d, a szósty w orbitalu s. Reguła Hunda wymaga najpierw pojedynczego obsadzenia równocennych orbitali ze zgodnymi spinami.

Dlatego rysujemy pięć klatek 3d z pojedynczymi strzałkami o tym samym zwrocie oraz jedną klatkę 4s z jedną strzałką. Nie zastępujemy tego konfiguracją 3d⁴ 4s². Numery powłok i symbole podpowłok stanowią część odpowiedzi, a sam zapis strzałek bez oznaczeń nie wystarcza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Schemat klatkowy chromu: 4s — jeden orbital z jednym elektronem; 3d — pięć orbitali, każdy z jednym elektronem o zgodnym spinie.

Uwaga CKE: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.

Wymagania podstawy programowej

Zadanie 1.2

W podstawie programowej

Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.

  • PR:II.2 — stosuje zasady rozmieszczania elektronów na orbitalach (zakaz Pauliego i regułę Hunda) w atomach pierwiastków wieloelektronowych;
  • PR:II.3 — pisze konfiguracje elektronowe atomów pierwiastków do Z=38 oraz ich jonów o podanym ładunku, uwzględniając przynależność elektronów do podpowłok (zapisy konfiguracji: pełne, skrócone i schematy klatkowe);

Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_01.2

Organizator: CKE

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania