Zadanie 1.1 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pkt
Źródło

Informacja do zadań 1.–3.

O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

  • pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
  • pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.

W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.

Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:

  • symbol chemiczny
  • symbol bloku konfiguracyjnego
  • maksymalny stopień utlenienia.
PierwiastekSymbol chemicznySymbol bloku konfiguracyjnegoMaksymalny stopień utlenienia
A………
Q………
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj główny składnik powietrza.

Podpowiedź 2

Oddziel liczbę elektronów walencyjnych od liczby niesparowanych.

Podpowiedź 3

Sprawdź konfigurację chromu 3d⁵ 4s¹ i przypisz obu pierwiastkom blok oraz maksymalny stopień utlenienia.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

PierwiastekSymbol chemicznySymbol bloku konfiguracyjnegoMaksymalny stopień utlenienia
ACr lub chromdVI albo +VI albo 6 albo +6
QN lub azotpV albo +V albo 5 albo +5

Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie symboli chemicznych oraz dla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia.

1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu chemicznego, symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia ALBO – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli chemicznych i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni utlenienia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Azot rozpoznajemy jako główny składnik powietrza. Ma pięć elektronów walencyjnych, ale tylko trzy niesparowane: tych pojęć nie wolno utożsamiać. Metal ma sześć elektronów niesparowanych, co odpowiada chromowi o konfiguracji [Ar] 3d⁵ 4s¹.

Obsadzanie orbitali można porównać do zajmowania osobnych miejsc przed tworzeniem par; rzeczywista konfiguracja chromu odbiega od prostego schematu 3d⁴ 4s². Chrom należy do bloku d i osiąga +VI, azot do p i osiąga +V. W tabeli wpisujemy symbole Cr i N, ponieważ pytanie dotyczy pierwiastków, nie cząsteczki azotu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

PierwiastekSymbol chemicznySymbol bloku konfiguracyjnegoMaksymalny stopień utlenienia
ACr lub chromdVI albo +VI albo 6 albo +6
QN lub azotpV albo +V albo 5 albo +5

Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.

Wymagania podstawy programowej

Zadanie 1.1

W podstawie programowej

Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.

  • PR:II.4 — określa przynależność pierwiastków do bloków konfiguracyjnych: s, p i d układu okresowego na podstawie konfiguracji elektronowej; wskazuje związek między budową elektronową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym i jego właściwościami fizycznymi (promieniem atomowym, energią jonizacji) i chemicznymi.
  • PR:VIII.3 — na podstawie konfiguracji elektronowej atomów przewiduje typowe stopnie utlenienia pierwiastków;

Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_01.1

Organizator: CKE

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania