Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków A i Q:
- symbol chemiczny
- symbol bloku konfiguracyjnego
- maksymalny stopień utlenienia.
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | … | … | … |
| Q | … | … | … |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj główny składnik powietrza.
Podpowiedź 2
Oddziel liczbę elektronów walencyjnych od liczby niesparowanych.
Podpowiedź 3
Sprawdź konfigurację chromu 3d⁵ 4s¹ i przypisz obu pierwiastkom blok oraz maksymalny stopień utlenienia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | Cr lub chrom | d | VI albo +VI albo 6 albo +6 |
| Q | N lub azot | p | V albo +V albo 5 albo +5 |
Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie symboli chemicznych oraz dla każdego z pierwiastków symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu chemicznego, symbolu bloku konfiguracyjnego i maksymalnego stopnia utlenienia ALBO – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli chemicznych i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli chemicznych i maksymalnych stopni utlenienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Azot rozpoznajemy jako główny składnik powietrza. Ma pięć elektronów walencyjnych, ale tylko trzy niesparowane: tych pojęć nie wolno utożsamiać. Metal ma sześć elektronów niesparowanych, co odpowiada chromowi o konfiguracji [Ar] 3d⁵ 4s¹.
Obsadzanie orbitali można porównać do zajmowania osobnych miejsc przed tworzeniem par; rzeczywista konfiguracja chromu odbiega od prostego schematu 3d⁴ 4s². Chrom należy do bloku d i osiąga +VI, azot do p i osiąga +V. W tabeli wpisujemy symbole Cr i N, ponieważ pytanie dotyczy pierwiastków, nie cząsteczki azotu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Pierwiastek | Symbol chemiczny | Symbol bloku konfiguracyjnego | Maksymalny stopień utlenienia |
|---|---|---|---|
| A | Cr lub chrom | d | VI albo +VI albo 6 albo +6 |
| Q | N lub azot | p | V albo +V albo 5 albo +5 |
Uwaga CKE: Jeśli zdający w odniesieniu do pierwiastka Q zapisze „N2” w kolumnie Symbol chemiczny, to za uzupełnienie tego wiersza nie otrzymuje punktu.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 1.1
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:II.4 — określa przynależność pierwiastków do bloków konfiguracyjnych: s, p i d układu okresowego na podstawie konfiguracji elektronowej; wskazuje związek między budową elektronową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym i jego właściwościami fizycznymi (promieniem atomowym, energią jonizacji) i chemicznymi.
- PR:VIII.3 — na podstawie konfiguracji elektronowej atomów przewiduje typowe stopnie utlenienia pierwiastków;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.