Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
komórkowego – na bilans węgla, czyli wzrost lub spadek zawartości związków organicznych
w roślinach, przeprowadzono następujące doświadczenie.
Na trzech szalkach (patrz tabela poniżej) wyścielonych bibułą wysiano po 1,5 g nasion
rzodkiewki. Następnie nasiona poddano różnym warunkom nawodnienia oraz oświetlenia:
•
nasiona z grupy 1. umieszczono na suchym podłożu i ich nie podlewano, natomiast
nasiona z grup 2. i 3. umieszczono na wilgotnym podłożu i podlewano w miarę potrzeby
•
nasiona z grup 1. i 2. oświetlano, natomiast nasiona z grupy 3. trzymano w ciemności.
Nasiona wykiełkowały jedynie w grupach 2. i 3. Po 10 dniach materiał roślinny – nasiona lub
siewki – wysuszono i dla każdej z badanych grup określono zawartość suchej masy.
Warunki doświadczenia
Wyniki
Numer
Sucha masa materiału
grupy
Woda
Światło
Kiełkowanie
roślinnego
1.
nie
tak
nie
1,46 g
2.
tak
tak
tak
1,63 g
3.
tak
nie
tak
1,20 g
Na podstawie: D. Ebert-May i in., Disciplinary Research Strategies […], „BioScience” 53(12), 2003.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że w celu prawidłowego oszacowania bilansu węgla w roślinach należało
0–1
w ostatnim dniu trwania doświadczenia wykonać pomiar suchej, a nie – świeżej, masy
nasion lub siewek.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne uzasadnienie, odnoszące się do zmiennej lub do nieokreślonej ilości wody
w świeżej masie roślin.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Ponieważ świeże rośliny zawierają nieokreśloną ilość wody, zaburzającą wyniki
pomiarów.
•
Woda może stanowić >90 % świeżej masy siewek. Usunięcie jej przez suszenie sprawia,
że stwierdzone eksperymentalnie różnice masy wynikają głównie z akumulacji lub utraty
związków węgla.
•
Kiełkujące i rosnące rośliny pobierają różną ilość wody, przez co niemożliwe staje się
zmierzenie masy związków organicznych w świeżej masie materiału roślinnego.
•
Nasiona w spoczynku mają bardzo niską zawartość wody, a kiełkujące nasiona pobierają
jej dużo. Dlatego aby porównać ilość związków organicznych między grupami, należy
wysuszyć próbki.
•
Siewki pobierają wodę i dlatego nie wiadomo, czy przyrost ich masy wynika z asymilacji
węgla, czy – z większej zawartości wody, różnej w różnych próbach.
•
Świeża biomasa ≈ woda + związki organiczne, a więc, aby zmierzyć zawartość związków
organicznych, trzeba pozbyć się wody z materiału roślinnego, bo nie wiadomo, ile jej
w nim jest.
•
Etiolowane siewki mają większą zawartość wody niż te rosnące na świetle. Wodę trzeba
z nich usunąć, żeby móc ocenić różnice w zawartości innych związków.
•
Ponieważ wyniki oszacowania bilansu węgla w roślinach są wiarygodne jedynie wtedy,
gdy nasiona i siewki są w jednakowym stopniu pozbawione wody.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi tautologicznych, odnoszących się wyłącznie do braku wody
w suchej masie rośliny, np. „W suchej masie roślin nie ma wody”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.1.3 | PR:OG.II.1 | PR:OG.II.5
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza | oddychanie komórkowe | ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki nieorganiczne
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań