Baza zadań z chemii
Moje postępy
Zadania 21–40 z 1481
Zadanie 14 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 14–17.
Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.
Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:
Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.
Jeden z anionów kwasu tiosiarkowego ulega dysocjacji zasadowej. Stała 𝐾b tego procesu jest równa 5,49 ∙10−13.
Uzupełnij schemat tak, aby powstało równanie procesu dysocjacji zasadowej opisanego anionu kwasu tiosiarkowego. Zastosuj definicję kwasu i zasady Brønsteda.
| kwas 1 | zasada 2 | zasada 1 | kwas 2 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| …… | + | …… | ⇌ | …… | + | …… |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz Kₐ kwasu sprzężonego z podanej Kb. Dopasuj ją do pierwszej lub drugiej dysocjacji H2S2O3.
Podpowiedź 2
Otrzymasz Kₐ2, więc zasadą jest S2O32− przyjmujący H+ do HS2O3−.
Podpowiedź 3
Wpisz H2O + S2O32− ⇌ OH− + HS2O3− zgodnie z kolejnością ról w tabeli.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| kwas 1 | + | zasada 2 | ⇌ | zasada 1 | + | kwas 2 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| H2O | + | S2O32− | ⇌ | OH− | + | HS2O3− |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z podanej Kb obliczamy Kₐ kwasu sprzężonego: 10−14/(5,49·10−13) ≈ 1,82·10−2. Jest to druga stała kwasu tiosiarkowego, więc kwasem sprzężonym jest HS2O3−, a zasadą S2O32−.
Jon tiosiarczanowy przyjmuje proton od wody: H2O + S2O32− ⇌ OH− + HS2O3−. W tej kolejności woda jest kwasem 1, tiosiarczan zasadą 2, OH− zasadą 1, a HS2O3− kwasem 2. Nie dobieramy anionu tylko na podstawie ogólnego określenia „sól słabego kwasu”, bo podano rozstrzygającą Kb.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| kwas 1 | + | zasada 2 | ⇌ | zasada 1 | + | kwas 2 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| H2O | + | S2O32− | ⇌ | OH− | + | HS2O3− |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 15 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 14–17.
Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.
Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:
Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.
Zmieszano 100 cm3 roztworu AgNO3 o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 i 50 cm3 roztworu
Na2S2O3 o takim samym stężeniu. Strącił się biały osad tiosiarczanu srebra(I), który szybko
zaczął żółknąć, a następnie zmienił barwę na czarną. Powstały osad odsączono.
Po dodaniu roztworu wodorotlenku baru do przesączu pojawił się biały osad. Stwierdzono,
że otrzymane stałe substancje to Ag2S (czarny osad) i BaSO4 (biały osad).
Napisz w formie jonowej równanie reakcji rozkładu tiosiarczanu srebra(I). Uwzględnij udział wody w tym procesie.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel dwie siarki substratu między Ag2S i siarczan(VI). Uwzględnij wodę jako źródło brakującego O.
Podpowiedź 2
Jedna H2O pozwala uzupełnić SO42−, pozostawiając dwa H+.
Podpowiedź 3
Napisz Ag2S2O3 + H2O → Ag2S + SO42− + 2H+ albo równoważną wersję z H3O+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
ALBO
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Czarny Ag2S zachowuje dwa atomy Ag oraz jeden z dwóch atomów S wyjściowego tiosiarczanu. Drugi atom siarki przechodzi w SO42−, wykryty jako BaSO4. Brakujący tlen pochodzi z wody, a wodór zapisujemy jako H+: Ag2S2O3 + H2O → Ag2S + SO42− + 2H+.
Można równoważnie użyć 3H2O i 2H3O+. Oba osady pozostają w równaniu jako całe związki, a nie swobodne jony srebra. Sprawdź sumę ładunków: −2+2 = 0.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
ALBO
Informacje i źródła zadania
Zadanie 16 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 14–17.
Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.
Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:
Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.
W reakcji syntezy tiosiarczanu sodu z 1,26 g bezwodnego siarczanu(IV) sodu i nadmiaru
siarki powstało 2,48 g uwodnionego tiosiarczanu sodu.
Oblicz masę wody hydratacyjnej zawartej w wydzielonym tiosiarczanie sodu. Wynik napisz w zaokrągleniu do 𝟎, 𝟎𝟏 𝐠 . Następnie wyznacz i napisz wzór wydzielonego hydratu. Przyjmij,żewydajnośćreakcjiotrzymywaniatiosiarczanusoduwynosi100%.
Obliczenia:
Wzór hydratu: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz Na2SO3 na mole i z reakcji 1:1 wyznacz mole powstałej soli bezwodnej.
Podpowiedź 2
Oblicz masę Na2S2O3, odejmij ją od 2,48 g i przelicz różnicę na mole H2O.
Podpowiedź 3
Podaj 0,90 g wody i wzór Na2S2O3·5H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.
Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie
wzoru hydratu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wzoru hydratu.
ALBO
– poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej liczby moli wody
hydratacyjnej ale brak wzoru hydratu lub niepoprawny zapis wzoru.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z 1,26 g Na2SO3 otrzymujemy około 0,0100 mol tego związku, a reakcja z siarką daje tyle samo moli Na2S2O3. Masa bezwodnego tiosiarczanu wynosi około 0,0100·158,1 = 1,58 g.
Różnica między 2,48 g wydzielonych kryształów a 1,58 g soli to 0,90 g wody hydratacyjnej, czyli 0,050 mol. Stosunek n(H2O):n(soli) = 5:1 wskazuje Na2S2O3·5H2O. Nie odejmujemy bezpośrednio 1,26 g substratu od masy hydratu, bo do soli dołączyła również siarka.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.
Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 17 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 14–17.
Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.
Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:
Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.
Tiosiarczan sodu reaguje z bromem i jest stosowany do jego neutralizacji. Reakcja zachodzi zgodnie ze schematem:
a) Uzupełnij schemat. Wpisz liczbę elektronów pobranych oraz liczbę elektronów oddanych przez 1 mol substratu. Wartości zapisz z odpowiednim znakiem (+, −).

b) Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz łączną zmianę stopni utlenienia obu atomów S. Każdy Br2 może przyjąć dwa elektrony.
Podpowiedź 2
Tiosiarczan oddaje osiem elektronów, dlatego redukują się cztery cząsteczki Br2.
Podpowiedź 3
Wpisz −8e− i +2e−; współczynniki równania to 1, 4, 5, 2, 10, 8.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
a) Przy przemianie S2O32− w SO42−: −8e−; przy przemianie Br2 w Br−: +2e−.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie liczby𝒆− oddawanych i przyjmowanych oraz sumarycznego
równania reakcji we właściwej formie.
1 pkt – poprawne napisanie liczby𝒆− oddawanych i przyjmowanych oraz niepoprawne
napisanie sumarycznego równania reakcji albo brak sumarycznego równania reakcji
ALBO
– niepoprawne napisanie liczby𝒆− oddawanych i przyjmowanych oraz poprawne
napisanie sumarycznego równania reakcji we właściwej formie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W jednym S2O32− suma stopni utlenienia dwóch S wynosi IV, a w dwóch SO42− wynosi XII. Jon oddaje więc osiem elektronów, co zapisujemy −8e− w schemacie. Br2 przyjmuje dwa elektrony do 2Br−, czyli +2e−.
Potrzebne są cztery Br2 na jeden tiosiarczan. Po uzupełnieniu H i O otrzymujemy S2O32− + 4Br2 + 5H2O → 2SO42− + 10H+ + 8Br−. Nie przypisuj obu siarkom jednakowego lokalnego stopnia utlenienia; do sumarycznego bilansu wystarcza ich suma.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
a) Przy przemianie S2O32− w SO42−: −8e−; przy przemianie Br2 w Br−: +2e−.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 18 · czerwiec 2026
Zadanie uczniów polegało na zaprojektowaniu doświadczenia, za pomocą którego można
otrzymać osad siarczku żelaza(II). Uczniowie przedstawili dwa projekty zgodne ze
schematem:

Po wykonaniu – zgodnie z zaproponowanymi projektami – doświadczenia okazało się, że
osad siarczku żelaza(II) powstał tylko w jednej probówce.
Napisz,w którejprobówce(IalboII)powstałosad siarczkużelaza(II).Uzasadnij odpowiedź. Odwołajsiędostężeńjonów niezbędnychdopowstaniaosaduw obu probówkach.
Osad powstał w probówce: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Do powstania FeS potrzebne są wolne Fe2+ i S2− w dostatecznym stężeniu.
Podpowiedź 2
Słaba, dwustopniowa dysocjacja H2S daje znacznie mniej S2− niż roztwór użytej soli siarczkowej.
Podpowiedź 3
Wskaż probówkę II i odwołaj się do przekroczenia iloczynu rozpuszczalności tylko przy większym [S2−].
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Osad powstał w probówce: II.
Przykładowe uzasadnienie CKE: W wyniku dwustopniowej dysocjacji H2S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona.
ALBO: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100%. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H2S.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawny numer doświadczenia oraz poprawne uzasadnienie.
1 pkt – napisanie poprawnego numeru doświadczenia oraz błędne uzasadnienie albo brak
uzasadnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Warunkiem strącenia FeS jest przekroczenie iloczynu rozpuszczalności przez [Fe2+][S2−]. H2S jest słabym kwasem i jego dwustopniowa dysocjacja daje w probówce I zbyt małe stężenie S2−.
Roztwór siarczku amonu w probówce II zapewnia wyższe dostępne stężenie jonów siarczkowych i umożliwia wytrącenie osadu. Wskazujemy II, porównując stężenia obu niezbędnych jonów. Nie utożsamiamy analitycznego stężenia H2S z [S2−]; w soli także występują równowagi hydrolizy, ale nie zmieniają wskazanego porównania w warunkach zadania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Osad powstał w probówce: II.
Przykładowe uzasadnienie CKE: W wyniku dwustopniowej dysocjacji H2S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona.
ALBO: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100%. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H2S.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 19.1 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 19.
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane schematem:

Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.
Reakcja chemiczna zaszła tylko
A. | w probówce I, | a masa roztworu w tej probówce | 1. | wzrosła. |
B. | w probówce II, | 2. | zmalała. |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź możliwość wypierania metali i osobno bilans masy roztworu. Reakcja w I daje dwa Ag na jeden Co.
Podpowiedź 2
Do cieczy trafia masa jednego mola Co, a ubywa masa dwóch moli Ag. Druga wartość jest większa.
Podpowiedź 3
Zaznacz A2 — reakcja w I i zmniejszenie masy roztworu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
A2
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kobalt jest silniejszym reduktorem od srebra, więc w probówce I roztwarza się, a Ag+ redukuje do Ag osadzającego się na metalu. Nikiel nie wypiera kadmu z jego soli w probówce II. Z każdego mola Co do roztworu trafia około 58,9 g metalu, a opuszczają go dwa mole Ag+, około 215,7 g srebra.
Masa samego roztworu zatem maleje, choć masa blaszki rośnie. Wybieramy A2. Kluczowe jest odróżnienie zmiany masy cieczy od zmiany masy zanurzonego metalu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
A2
Informacje i źródła zadania
Zadanie 19.2 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 19.
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane schematem:

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zachodzi podczas doświadczenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz dwuelektronowe utlenianie Co i jednoelektronową redukcję Ag+.
Podpowiedź 2
Jeden Co redukuje dwa Ag+. Jony NO3− pozostają obserwatorowe.
Podpowiedź 3
Napisz Co + 2Ag+ → Co2+ + 2Ag.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji kobalt utlenia się do Co2+, oddając dwa elektrony. Dwa jony Ag+ przyjmują po jednym elektronie i tworzą metaliczne srebro. Równanie jonowe skrócone to Co + 2Ag+ → Co2+ + 2Ag.
Azotany(V) nie zmieniają się i nie są potrzebne w bilansie. Ładunek +2 jest zachowany po obu stronach. Nie zapisujemy przeciwnej wymiany z udziałem niklu i kadmu, ponieważ w tej probówce nie stwierdzono reakcji zgodnej z szeregiem potencjałów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Informacje i źródła zadania
Zadanie 20.1 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 20.
O dwóch węglowodorach X i Y wiadomo, że:
• są izomerami
• cząsteczka każdego z nich zawiera łącznie 15 atomów węgla i wodoru.
W tabeli podano informacje dotyczące budowy cząsteczki węglowodoru X.
Liczba wiązań | Liczba atomów węgla | |||
|---|---|---|---|---|
𝜎 | 𝜋 | I-rzędowych | II-rzędowych | III-rzędowych |
15 | 0 | 1 | 3 | 1 |
Węglowodór Y reaguje z wodnym roztworem manganianu(VII) potasu, a organicznym
produktem tej reakcji jest 2-metylobutano-1,2-diol. W reakcji tego węglowodoru z wodą
powstaje mieszanina produktów.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony węglowodoru X.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zsumuj liczby atomów C z tabeli i ustal liczbę H. Brak π przy C5H10 wskazuje pierścień.
Podpowiedź 2
Potrzebny jest jeden podstawnik metylowy przy czteroczłonowym pierścieniu, aby uzyskać podaną rzędowość.
Podpowiedź 3
Narysuj metylocyklobutan i sprawdź układ 1 C pierwszorzędowy, 3 drugorzędowe i 1 trzeciorzędowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru półstrukturalnego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Tabela wskazuje pięć atomów C, a suma atomów C i H równa 15 daje C5H10. Brak π i piętnaście wiązań σ oznaczają cykloalkan: pięć wiązań C–C zamyka pierścień, a dziesięć C–H dopełnia bilans.
Jeden C pierwszorzędowy, trzy drugorzędowe i jeden trzeciorzędowy pasują do metylocyklobutanu. Narysuj czteroczłonowy pierścień z jedną grupą metylową. Nie wybieraj cyklopentanu, bo wszystkie jego atomy C byłyby drugorzędowe i nie spełniałyby rozkładu rzędowości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 20.2 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 20.
O dwóch węglowodorach X i Y wiadomo, że:
• są izomerami
• cząsteczka każdego z nich zawiera łącznie 15 atomów węgla i wodoru.
W tabeli podano informacje dotyczące budowy cząsteczki węglowodoru X.
Liczba wiązań | Liczba atomów węgla | |||
|---|---|---|---|---|
𝜎 | 𝜋 | I-rzędowych | II-rzędowych | III-rzędowych |
15 | 0 | 1 | 3 | 1 |
Węglowodór Y reaguje z wodnym roztworem manganianu(VII) potasu, a organicznym
produktem tej reakcji jest 2-metylobutano-1,2-diol. W reakcji tego węglowodoru z wodą
powstaje mieszanina produktów.
Napisz wzory produktów opisanej reakcji węglowodoru Y z wodą. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
produkt główny produkt uboczny
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odtwórz C=C w miejscu dwóch OH podanego diolu. Następnie rozpatrz dwa kierunki przyłączenia H i OH.
Podpowiedź 2
Y to 2-metylobut-1-en. Główny alkohol ma OH przy C2, uboczny przy C1.
Podpowiedź 3
Narysuj 2-metylobutan-2-ol jako główny oraz 2-metylobutan-1-ol jako uboczny.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne narysowanie dwóch wzorów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Diol 2-metylobutano-1,2-owy wskazuje, że Y ma wiązanie podwójne między C1 i C2, czyli jest 2-metylobut-1-enem. W hydratacji zgodnej z regułą Markownikowa OH przyłącza się głównie do bardziej podstawionego C2, dając 2-metylobutan-2-ol.
Produkt uboczny ma OH przy końcowym C1 i jest 2-metylobutan-1-olem. W obu wzorach zachowaj rozgałęzienie przy C2. Nie rysuj diolu jako produktu reakcji z samą wodą: diol dotyczył wcześniejszego utleniania manganianem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 20.3 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 20.
O dwóch węglowodorach X i Y wiadomo, że:
• są izomerami
• cząsteczka każdego z nich zawiera łącznie 15 atomów węgla i wodoru.
W tabeli podano informacje dotyczące budowy cząsteczki węglowodoru X.
Liczba wiązań | Liczba atomów węgla | |||
|---|---|---|---|---|
𝜎 | 𝜋 | I-rzędowych | II-rzędowych | III-rzędowych |
15 | 0 | 1 | 3 | 1 |
Węglowodór Y reaguje z wodnym roztworem manganianu(VII) potasu, a organicznym
produktem tej reakcji jest 2-metylobutano-1,2-diol. W reakcji tego węglowodoru z wodą
powstaje mieszanina produktów.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Reakcja węglowodoru Y z wodą to reakcja
A. | substytucji, | która przebiega według mechanizmu | 1. | elektrofilowego. |
2. | nukleofilowego. | |||
B. | addycji, | |||
3. | rodnikowego. |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, czy liczba atomów przyłączonych do dawnego C=C rośnie, czy jeden podstawnik zostaje wymieniony.
Podpowiedź 2
Proton jest elektrofilem rozpoczynającym hydratację alkenu.
Podpowiedź 3
Zaznacz B1 — addycja elektrofilowa.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B1
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Hydratacja Y polega na przyłączeniu H i OH do dwóch atomów węgla dawnego wiązania C=C. Jest to addycja, nie wymiana istniejącego podstawnika.
W środowisku kwasowym pierwszym oddziaływaniem jest przyłączenie protonu do elektronów π, więc mechanizm jest elektrofilowy. Wybieramy B1. Woda może uczestniczyć w dalszym etapie jako nukleofil, lecz nazwa całego mechanizmu wynika z inicjującej addycji elektrofilu do alkenu, a nie z samej obecności cząsteczki wody.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
B1
Informacje i źródła zadania
Zadanie 21 · czerwiec 2026
Przeprowadzono doświadczenie zgodnie z poniższym schematem.

… związek A (C5H12O) … związek B (C5H10O)
… związek C … 2,3-dibromo-2-metylobutan
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych oznaczonych na schemacie literami A, B oraz C.
Związek A Związek B
Związek C
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Cofnij addycję bromu i ustal alken C. Potem wykorzystaj utlenianie A do związku C5H10O.
Podpowiedź 2
C to 2-metylobut-2-en. A jest alkoholem drugorzędowym, a B odpowiadającym mu ketonem.
Podpowiedź 3
Narysuj A — 3-metylobutan-2-ol; B — 3-metylobutan-2-on; C — 2-metylobut-2-en.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| A | B | C |
|---|---|---|
![]() | ![]() | ![]() |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) trzech związków.
1 pkt – poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowego) dwóch związków.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Od produktu bromowania odtwarzamy alken C: 2-metylobut-2-en, z dawnym C=C między atomami z Br. Alkohol A o C5H12O musi dawać ten alken po dehydratacji i związek karbonylowy po utlenieniu. Odpowiada temu 3-metylobutan-2-ol, alkohol drugorzędowy.
Jego utlenienie daje keton B, 3-metylobutan-2-on, o C5H10O. Narysuj te trzy struktury. Alkohol trzeciorzędowy wprawdzie mógłby dawać podobny alken, lecz nie spełniałby podanego szlaku utleniania do ketonu bez zmiany szkieletu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| A | B | C |
|---|---|---|
![]() | ![]() | ![]() |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 22 · czerwiec 2026
Poli(alkohol winylowy) jest polimerem stosowanym m.in. do produkcji klejów i farb
emulsyjnych. Proces otrzymywania tego polimeru prowadzi się w dwóch etapach.
W pierwszym etapie powstaje poli(octan winylu). Jest to produkt polimeryzacji octanu winylu,
związku o wzorze:

W drugim etapie poli(octan winylu) ulega hydrolizie wobec mocnych zasad.
Na podstawie: C.M. Hassan, N.A. Peppas w: Biopolymers. PVA Hydrogels, Anionic Polymerisation
Nanocomposites. Advances in Polymer Science, Berlin 2000.
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) opisanych polimerów.
Poli(octanwinylu) | Poli(alkohol winylowy) |
|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel polimeryzację wiązania winylowego od hydrolizy bocznej grupy estrowej.
Podpowiedź 2
W obu polimerach szkielet to naprzemienne CH2 i CH; boczny ester w drugim przechodzi w OH.
Podpowiedź 3
Narysuj dwa mery z takim samym szkieletem C–C: pierwszy z grupą octanową, drugi z OH, każdy w nawiasie z n.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Poli(octan winylu) | Poli(alkohol winylowy) |
|---|---|
![]() | ![]() |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne narysowanie wzorów dwóch polimerów.
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru jednego polimeru.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W pierwszym etapie polimeryzacja octanu winylu zużywa C=C, tworząc dwuwęglowy fragment łańcucha głównego z boczną grupą octanową przy co drugim C. W hydrolizie zasadowej rozcinane są boczne wiązania estrowe, a nie szkielet C–C.
W polimerze pozostają więc grupy OH w miejscu grup octanowych. Narysuj mery poli(octanu winylu) i poli(alkoholu winylowego) zgodnie z grafiką, z nawiasami i n oraz wiązaniami wychodzącymi przez nawiasy. Nie zachowuj C=C monomeru w łańcuchu polimeru addycyjnego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Poli(octan winylu) | Poli(alkohol winylowy) |
|---|---|
![]() | ![]() |
Informacje i źródła zadania
Zadanie 23 · czerwiec 2026
Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie do probówki z wodnym
roztworem siarczanu(VI) miedzi(II) dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu.
Zaobserwowano zmianę wyglądu zawartości probówki.
W drugim etapie do tak otrzymanej mieszaniny wprowadzono związek Q i zawartość
probówki ogrzano. Zaobserwowano zmianę zabarwienia osadu z niebieskiego na
czerwonobrunatne.
Poniżej przedstawiono wzory substancji, wśród których znajduje się wzór związku Q,
użytego w drugim etapie opisanego doświadczenia.

Wybierz wzór związku Q i napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła z jego udziałem podczas ogrzewania mieszaniny. Uwzględnij zasadowe środowisko reakcji.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj aldehyd wśród czterech związków. Czerwonobrunatny osad wskazuje Cu2O.
Podpowiedź 2
Propanal utlenia się do propanianu, a dwa Cu(II) redukują do Cu(I). Uwzględnij OH−.
Podpowiedź 3
Zapisz propanal + 2Cu(OH)2 + OH− → propanian− + Cu2O + 3H2O, z wzorami półstrukturalnymi.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór odczynnika (związku Q) oraz poprawne napisanie we właściwej
formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z podanych związków propanal ma grupę aldehydową i redukuje Cu(II) podczas ogrzewania w zasadowej próbie. Powstaje czerwonobrunatny Cu2O oraz anion propanianowy. Na jedną cząsteczkę aldehydu przypadają 2Cu(OH)2 i OH−, a po prawej Cu2O, propanian i 3H2O.
Zastosuj wzór organicznego anionu z grafiki klucza. Nie zapisujemy wolnego kwasu propanowego, bo nadmiar zasady zapewnia jego zobojętnienie. Samo ogrzanie Cu(OH)2 bez reduktora dawałoby czarny CuO, a nie opisany produkt.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 24 · czerwiec 2026
Kwas benzoesowy (benzenokarboksylowy) w obecności odpowiedniego katalizatora ulega
reakcji substytucji elektrofilowej.
W reakcji kwasu benzoesowego z NaOH powstaje sól – związek B – stosowana jako
konserwant E211. Ta sól w postaci stałej, ogrzewana z NaOH w obecności tlenku wapnia,
ulega dekarboksylacji. Związek A jest głównym produktem reakcji kwasu benzoesowego
z chlorem w stosunku molowym 1 ∶1. Opisane przemiany przedstawiono na schemacie:

… CaO, 𝑇
a) Napisz równanie reakcji otrzymywania związku A. Zastosuj wzory półstrukturalne
(grupowe) związków organicznych.
b) Uzupełnij schemat. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych B i C.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W pierwszej gałęzi zastosuj wpływ kierujący COOH. W drugiej rozpoznaj zobojętnienie i dekarboksylację.
Podpowiedź 2
A to kwas 3-chlorobenzoesowy, B benzoesan sodu, C benzen.
Podpowiedź 3
Narysuj chlorowanie kwasu benzoesowego do izomeru meta z HCl oraz wpisz wzory B i C.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie równania reakcji i poprawne uzupełnienie schematu wzorami
związków B i C.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji
ALBO
– poprawne uzupełnienie schematu wzorami związków B i C.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Grupa COOH kieruje elektrofilowe chlorowanie pierścienia głównie w położenie meta. W reakcji z Cl2 i FeCl3 powstają więc kwas 3-chlorobenzoesowy oraz HCl.
Osobny szlak z NaOH daje benzoesan sodu B, a ogrzewanie tej soli z sodą wapienną usuwa węgiel COOH i prowadzi do benzenu C. Zachowaj dwie niezależne gałęzie schematu. B nie jest chlorowaną solą z pierwszej gałęzi: jego substratem w drugim szlaku jest wyjściowy kwas benzoesowy, zgodnie z rysunkiem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 25 · czerwiec 2026
Kwas benzoesowy oraz kwas szczawiowy to białe, krystaliczne ciała stałe, dobrze rozpuszczalne w etanolu. Te związki reagują z jonami OH− według równań:

Odważono próbkę mieszaniny kwasów benzoesowego i szczawiowego o masie mx. Tę próbkę rozpuszczono w 100 cm3 etanolu. Do zobojętnienia kwasów w tym roztworze zużyto porcję wodorotlenku sodu o masie mx/2.
Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość kwasu szczawiowego w badanej mieszaninie. Wynik zaokrąglij do liczby całkowitej.
Przyjmij M(NaOH) = 40 g · mol−1, M(
) = 122 g · mol−1, M(
) = 90 g · mol−1.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz dogodną masę próbki, np. 1 g. Masa NaOH będzie wtedy równa 0,5 g.
Podpowiedź 2
Zapisz dwa równania: bilans mas kwasów i bilans zużytych OH−, z dwoma dla kwasu szczawiowego.
Podpowiedź 3
Rozwiąż 122b+90s = 1 i b+2s = 0,0125. Otrzymasz około 31% masowych kwasu szczawiowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przyjmując 1,00 g mieszaniny i 0,50 g NaOH: n(NaOH) = 0,0125 mol. Z bilansu 122nb + 90ns = 1,00 i nb + 2ns = 0,0125 otrzymuje się ns = 0,00341 mol kwasu szczawiowego. Udział masowy: 0,00341 · 90/1,00 · 100% ≈ 31%.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania zadania prowadzącej do obliczenia
zawartości kwasu szczawiowego w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz
podanie wyniku w odpowiedniej formie.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego,
LUB
• błędne zaokrąglenie wyniku.
ALBO
– poprawne obliczenie liczby moli kwasu szczawiowego w założonej mieszaninie.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Można przyjąć 1,00 g mieszaniny, wtedy zużyto 0,50 g NaOH, czyli 0,0125 mol. Niech b i s oznaczają mole kwasu benzoesowego oraz szczawiowego. Bilans masy to 122b+90s = 1,00, a protonów kwasowych b+2s = 0,0125.
Rozwiązanie daje s ≈ 0,003409 mol, czyli około 0,3068 g kwasu szczawiowego. Udział wynosi 30,68%, po wymaganym zaokrągleniu 31%. Kwas szczawiowy zużywa dwa OH− na cząsteczkę, dlatego proste porównanie mas obu kwasów bez tej różnicy nie wystarcza.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przyjmując 1,00 g mieszaniny i 0,50 g NaOH: n(NaOH) = 0,0125 mol. Z bilansu 122nb + 90ns = 1,00 i nb + 2ns = 0,0125 otrzymuje się ns = 0,00341 mol kwasu szczawiowego. Udział masowy: 0,00341 · 90/1,00 · 100% ≈ 31%.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 26.1 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Rozstrzygnij, czy dysocjacja N-metylopiperazyny jest procesem egzo- czy endotermicznym. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kb przy 25 i 50°C. Wzrost temperatury sprzyja kierunkowi pochłaniającemu ciepło.
Podpowiedź 2
Skoro Kb maleje, ogrzewanie utrudnia tworzenie produktów dysocjacji.
Podpowiedź 3
Podaj proces egzotermiczny i uzasadnij malejącymi Kb przy wzroście temperatury.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.
Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie..
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Obie stałe dysocjacji zasadowej maleją przy zwiększaniu temperatury. Ogrzewanie przesuwa więc równowagi w stronę form nieprotonowanych, czyli przeciwdziała ich przebiegowi w kierunku produktów dysocjacji.
Zgodnie z regułą przekory oznacza to egzotermiczny charakter kierunku zapisanego jako dysocjacja zasadowa. Odpowiadamy „egzotermiczny” i wskazujemy zależność Kb od temperatury. Nie wnioskujemy o tym z samego zasadowego odczynu ani z tego, czy proces wymagał ogrzewania podczas przygotowania próbki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.
Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 26.2 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Napodstawieinformacjiwstępnejspośródtrzechformkationowych
N-metylopiperazyny wybierz tę, która praktycznie nie występuje w roztworze wodnym, i napisz jej oznaczenie (I, II albo III). Uzasadnij odpowiedź.

Oznaczenie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj, który N ma według informacji silniejszy charakter zasadowy, i porównaj go z miejscami protonowania na rysunkach.
Podpowiedź 2
Forma II ma H+ przy N z CH3, choć drugi, silniejszy atom N pozostaje nieprotonowany.
Podpowiedź 3
Wskaż II jako formę pomijaną w modelu klucza i uzasadnij pierwszeństwem protonowania atomu N bez grupy metylowej.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Oznaczenie: II.
Uzasadnienie CKE: W roztworze wodnym N-metylopiperazyny nie istnieje (praktycznie) forma, w której jon H+ przyłączony jest do atomu azotu z grupą metylową (o mniejszej wartości Kb) bez przyłączenia najpierw jonu H+ do atomu azotu o większej wartości Kb.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z informacji wynika, że silniej zasadowy jest atom N bez grupy metylowej. W uproszczonym modelu kolejnych etapów proton przyłącza się najpierw do tego atomu, a dopiero potem do drugiego. Forma II przedstawia protonowanie tylko słabszego miejsca, z nieprotonowanym silniejszym, więc klucz wskazuje ją jako pomijaną.
Forma III odpowiada pierwszemu, a I drugiemu etapowi. Zapisz II i uzasadnij kolejnością protonowania podaną w informacji. Same makroskopowe Kb opisują etapy; nie należy bez dodatkowych danych wyznaczać z nich dokładnych udziałów wszystkich mikroform.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Oznaczenie: II.
Uzasadnienie CKE: W roztworze wodnym N-metylopiperazyny nie istnieje (praktycznie) forma, w której jon H+ przyłączony jest do atomu azotu z grupą metylową (o mniejszej wartości Kb) bez przyłączenia najpierw jonu H+ do atomu azotu o większej wartości Kb.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 26.3 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Uzupełnij zapis tak, aby powstało równanie pierwszego etapu dysocjacji zasadowej
N-metylopiperazyny. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zasada przyjmuje H+ od H2O. Wybierz silniej zasadowy atom N wskazany w informacji.
Podpowiedź 2
N bez CH3 zmienia się z NH w NH2+, a woda w OH−.
Podpowiedź 3
Narysuj wyjściową zasadę + H2O ⇌ monokation protonowany przy N bez metylu + OH−.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwszy etap dysocjacji zasadowej to przyjęcie protonu od wody przez silniej zasadowy N bez grupy metylowej. Powstaje monokation N-metylopiperazyny z dodatkowym H przy tym azocie i OH− z wody.
Drugi N, związany z CH3, zachowuje obojętną postać w tym etapie. W zapisie struktury zaznacz ładunek + na protonowanym N oraz jego dwa wiązania do H. Nie zmieniaj sześcioczłonowego pierścienia ani nie protonuj obu N naraz, ponieważ pytanie dotyczy tylko pierwszego etapu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Informacje i źródła zadania
Zadanie 26.4 · czerwiec 2026
Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Oblicz pH wodnego roztworu N-metylopiperazyny o stężeniu molowym równym
𝟎, 𝟐𝟎 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦−𝟑 w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj pierwszą Kb dla 25°C i zastosuj model jednego słabego centrum zasadowego.
Podpowiedź 2
Sprawdź małość x względem 0,20, a następnie użyj x ≈ √(1,38·10−5·0,20).
Podpowiedź 3
Z [OH−] około 1,66·10−3 oblicz pOH i pH. Wynik to około 11,22.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do
poprawnej wartości pH.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do uzyskania błędnej wartości pH
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i napisanie
poprawnej wartości pOH.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 25°C używamy Kb1 = 1,38·10−5 i stężenia 0,20 mol·dm−3. Po pominięciu drugiego etapu [OH−] ≈ √(Kb1c) = √(2,76·10−6) ≈ 1,66·10−3 mol·dm−3.
Stopień przemiany jest poniżej 1%, więc uproszczenie jest uzasadnione. Stąd pOH ≈ 2,78 i pH ≈ 11,22, czyli około 11,2. Nie mnożymy wyniku przez dwa tylko dlatego, że cząsteczka ma dwa atomy N: polecenie wyłącza drugi etap, który ma także znacznie mniejszą stałą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.
Informacje i źródła zadania
Zadanie 27 · czerwiec 2026
Kapsaicyna,którejwzórprzedstawionoponiżej,jestodpowiedzialnazaostrysmakpapryki
chili.

Ten związek w określonych warunkach, pod wpływem nadmiaru pewnego odczynnika,
hydrolizuje. Produktem tej reakcji jest m.in. związek o wzorze:

a) Z podanych odczynników wybierz ten, którego użyto do reakcji hydrolizy kapsaicyny, i zaznacz jego wzór.
HCl(aq) … NaCl(aq) … FeCl3(aq) … NaOH(aq)
b) Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony jonu – drugiego produktu organicznego hydrolizy kapsaicyny.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Stan jonowy pokazanego produktu ujawnia zasadowe środowisko. Znajdź wiązanie amidowe, które zostaje rozcięte.
Podpowiedź 2
Wybierz NaOH. Po stronie karbonylowej amidu powstaje karboksylan z zachowanym łańcuchem nienasyconym.
Podpowiedź 3
Zaznacz NaOH i narysuj drugi produkt jako anion 8-metylonon-6-enianowy z COO− na końcu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Odczynnik: NaOH (aq).

Zasady oceniania
2 pkt – zaznaczenie poprawnego odczynnika oraz poprawne narysowanie wzoru drugiego
produktu hydrolizy.
1 pkt – zaznaczenie poprawnego odczynnika oraz błędny wzór drugiego produktu hydrolizy
albo brak wzoru.
ALBO
– błędny wybór odczynnika albo brak wyboru oraz poprawny wzór drugiego produktu
hydrolizy.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Produkt pokazany w treści ma fenolanowy O− i wolną NH2, co wskazuje na hydrolizę w nadmiarze NaOH. Rozcięciu ulega wiązanie amidowe kapsaicyny. Fragment aromatyczny daje wskazaną aminę z odprotonowaną fenolową OH, natomiast druga część tworzy anion 8-metylonon-6-enianowy.
Narysuj karboksylan z dziewięciowęglowym łańcuchem głównym, C=C między C6 i C7 oraz metylem przy C8. Zachowaj położenie wiązania podwójnego z grafiki. Nie wpisuj wolnego kwasu, bo w zasadowym środowisku występuje COO−.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Odczynnik: NaOH (aq).





