Źródło
Informacja do zadań 1.–3.
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
- pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36
- pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek i jest głównym składnikiem powietrza.
W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów walencyjnych w atomie pierwiastka Q.
Na zdjęciu jest pokazana probówka z wodnym roztworem zawierającym jony AO42− pochodzące z soli pierwiastka A o wzorze K2AO4.

Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej — wodny roztwór wodorotlenku potasu, zgodnie z poniższym schematem.

Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Rozstrzygnij, w której probówce — I czy II — zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO42− w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.
Rozstrzygnięcie: …
Obserwacje: …
Wniosek: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj barwę jonów chromianowych.
Podpowiedź 2
Sprawdź, do której probówki dodano kwas.
Podpowiedź 3
Oddziel pomarańczową barwę jako obserwację od wniosku o trwałości jonów przy różnych odczynach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym albo brak wniosku
ALBO
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółte jony chromianowe(VI) w środowisku kwasowym przechodzą w pomarańczowe jony dichromianowe(VI). Zmiana wynika z przesunięcia równowagi po dodaniu jonów wodoru, a nie ze zmiany stopnia utlenienia chromu: pozostaje on na +VI. Reakcja zachodzi zatem w probówce I.
Obserwacją jest pojawienie się pomarańczowego zabarwienia, natomiast wnioskiem — trwałość chromianów w środowisku zasadowym i ich nietrwałość w kwasowym. To dwa różne poziomy opisu: obserwacja mówi, co widzimy, wniosek wyjaśnia znaczenie wyniku. Samo hasło „zmiana barwy” nie wskazuje, jaki efekt wystąpił.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.
Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).
Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.
Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 2
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:VII.11 — przewiduje przebieg reakcji soli z mocnymi kwasami (wypieranie kwasów słabszych, nietrwałych, lotnych) oraz soli z zasadami; pisze odpowiednie równania reakcji.
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.