Tekst A
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej1 (fragment)
Taki tam spokój... Na gór zbocza
światła się zlewa mgła przezrocza,
na senną zieleń gór.
Szumiący z dala wśród kamieni
w słońcu się potok skrzy i mieni
w srebrnotęczowy sznur.
Ciemnozielony w mgle złocistej
wśród ciszy drzemie uroczystej
głuchy smrekowy2 las.
[…]
Patrzę ze szczytu w dół: pode mną
przepaść rozwarła paszczę ciemną –
patrzę w dolinę, w dal:
i jakaś dziwna mię pochwyca
bez brzegu i bez dna tęsknica,
niewysłowiony żal...
Przypisy i opis źródła
- Świnica – szczyt w Tatrach Wysokich, z którego widać górną część Doliny Cichej, zwanej Doliną Wierchcichą.
- Smrekowy – świerkowy.
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.
Czy podany fragment wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera wpisuje się w nastrój końca XIX wieku? Uzasadnij odpowiedź.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Zgodność z epoką wykaż nastrojem i postawą wyrażonymi w tekście, nie nazwiskiem autora.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź słowa dotyczące żalu, tęsknoty i sposobu doświadczania przyrody przez człowieka.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Nazwij cechę nastroju końca wieku i pokaż ją na przykładzie. Sam opis piękna krajobrazu nie wystarcza.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Tak. Wiersz dotyczy melancholijnego nastroju końca wieku XIX (np. „tęsknica”, „niewysłowiony żal”), co jest literackim nawiązaniem do dekadentyzmu.
- Tak. Człowiek w utworze jest blisko natury, ale ona nie łagodzi i nie koi poczucia jego egzystencjalnej pustki, co jest zgodne z pesymistycznymi ideami młodopolskimi.
- Tak. W wierszu przyroda została ukazana w sposób impresjonistyczny, co oddaje zmienność nastroju podmiotu lirycznego.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Nie zalicza się odpowiedzi ograniczających się wyłącznie do opisu piękna lub grozy świata.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Odpowiedz: tak. Melancholia, „tęsknica” i „niewysłowiony żal” odsyłają do pesymistycznego doświadczenia końca XIX wieku, kojarzonego z dekadentyzmem.
Przyroda nie przynosi tu prostego ukojenia ani rozwiązania egzystencjalnego niepokoju. Połącz wybraną cechę nastroju z doświadczeniem człowieka typowym dla schyłku wieku, zamiast ograniczać się do opisu pięknego krajobrazu.
Na co uważać
Zgodności z epoką nie dowodzi sam fakt, że autorem jest Tetmajer; potrzebujesz argumentu z wiersza.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Nie zalicza się odpowiedzi ograniczających się wyłącznie do opisu piękna lub grozy świata.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-GRUDZIEN-F2023-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej […].
Autorzy: Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich