Przeczytaj poniższy fragment tekstu. Topos oblężonej twierdzy obecny w literaturze i sztuce często związany był z symboliką twierdzy obronnej. Twierdza miała znaczenie dosłowne i oznaczała fortyfikację obronną z załogą oraz przenośne jako symbol obrony wartości, wolności, np. w Księdze Psalmów, w których za mocną warownię uznano Boga. Twierdze budowane na wzniesieniach miały na celu skutecznie chronić przed wrogiem i wszelkim złem. Opracowano na podstawie: Małgorzata Krakowiak, Oblężenie: metafora i przenośnia, Katowice 2014. W ramce podano tytuły trzech lektur obowiązkowych. W której z nich występuje topos oblężonej twierdzy? Wpisz właściwy tytuł w wyznaczonym miejscu i uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu odwołaj się do sytuacji potwierdzającej jednocześnie znaczenie dosłowne i znaczenie przenośne wyrazu twierdza w tej lekturze. Kordian … Potop … Wesele Tytuł lektury: …
Uzasadnienie: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Wybierz sytuację łączącą dosłowną obronę miejsca z obroną wartości.
2. Gdzie szukać?
Przypomnij sobie oblężenia w lekturach z ramki i znaczenie bronionego miejsca dla wspólnoty.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Po wpisaniu tytułu objaśnij dwa poziomy tej samej sytuacji: fortyfikację oraz wartość. Sama nazwa bitwy jest niepełna.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Tytuł lektury: „Potop”
Przykładowe uzasadnienie W „Potopie”, we fragmencie ukazującym obronę Jasnej Góry, klasztor znajdujący się na wzniesieniu stał się fortyfikacją obronną, którą oblegali Szwedzi. Bohaterstwo obrońców sprawiło, że obrona klasztoru stała się symbolem waleczności Polaków, którzy bronili wolności / wartości religijnych / etycznych.
Zasady oceniania
2 pkt – zapisanie tytułu Potop ORAZ trafne uzasadnienie w odniesieniu do Potopu.
1 pkt – zapisanie tytułu Potop ALBO trafne uzasadnienie w odniesieniu do Potopu.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Wpisz tytuł Potop i przywołaj obronę Jasnej Góry. W sensie dosłownym klasztor jest umocnionym miejscem obleganym przez wojska szwedzkie.
W sensie przenośnym obrońcy strzegą wiary, wolności i wspólnoty narodowej. Ta sama sytuacja łączy obronę fortyfikacji z obroną wartości. Wyjaśnienie obu poziomów realizuje podany topos oblężonej twierdzy.
Na co uważać
Nie wystarczy nazwać bitwy; trzeba pokazać jednocześnie mur obronny i znaczenie bronionych wartości.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – zapisanie tytułu Potop ORAZ trafne uzasadnienie w odniesieniu do Potopu. 1 pkt – zapisanie tytułu Potop ALBO trafne uzasadnienie w odniesieniu do Potopu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-GRUDZIEN-F2023-Z10
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.1.10 | PP:I.2.1 | PP:I.2.3
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.11 rozumie pojęcie […] toposu, rozpoznaje […] toposy […] w utworach literackich […]. I.2.1 przetwarza […] informacje z tekstów, np. publicystycznych […]; I.2.3 […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].
Epoki: romantyzm | pozytywizm | Młoda Polska
Autorzy: Juliusz Słowacki | Henryk Sienkiewicz | Stanisław Wyspiański
Utwory: Potop | Wesele | Kordian
Motywy: wolność i zniewolenie | wiara
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury