Tekst A
Wyspiańskiego.
stereotyp
«funkcjonujący w świadomości społecznej uproszczony i zabarwiony wartościująco obraz
rzeczywistości»
Stanisław Wyspiański
Wesele
AKT I
SCENA 1.
Czepiec, Dziennikarz
CZEPIEC
Cóz tam, panie, w polityce?
Chińcyki trzymają się mocno!?
DZIENNIKARZ
A, mój miły gospodarzu,
mam przez cały dzień dosyć Chińczyków.
CZEPIEC
Pan polityk!
DZIENNIKARZ
Otóż właśnie polityków
mam dość, po uszy, dzień cały.
CZEPIEC
Kiedy to ciekawe sprawy.
DZIENNIKARZ
A to czytaj, kto ciekawy;
wiecie choć, gdzie Chiny leżą?
CZEPIEC
No, daleko, kajsi gdzieś daleko;
a panowie to nijak nie wiedzą,
że chłop chłopskim rozumem trafi,
choćby było i daleko.
A i my tu cytomy gazety
I syćko wiemy.
DZIENNIKARZ
A po co –?
CZEPIEC
Sami się do światu garniemy.
DZIENNIKARZ
Ja myślę, że na waszej parafii
świat dla was aż dosyć szeroki.
CZEPIEC
A tu ano i u nas bywają,
co byli aże dwa roki
w Japonii; jak była wojna.
DZIENNIKARZ
Ale tu wieś spokojna. –
Niech na całym świecie wojna,
byle polska wieś zaciszna,
byle polska wieś spokojna.
CZEPIEC
Pon się boją we wsi ruchu.
Pon nos obśmiwajom w duchu. –
A jak my, to my się rwiemy
ino do jakiej bijacki.
Z takich, jak my, był Głowacki.
A, jak myślę, ze panowie
duza by juz mogli mieć,
ino oni nie chcom chcieć!
Przypisy i opis źródła
www.sjp.pwn.pl Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1984.
Czy inteligencja postrzega wieś i chłopów stereotypowo? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do podanego fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Stereotyp polega na narzuceniu gotowego obrazu ludzi mimo ich rzeczywistego zachowania.
2. Gdzie szukać?
Zestaw wyobrażenie Dziennikarza o wsi z tematami i reakcjami Czepca.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Rozstrzygnięcie uzasadnij rozbieżnością lub zgodnością założeń i wypowiedzi. Nie powtarzaj stereotypu jako obiektywnej prawdy o chłopach.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Tak. Dziennikarz postrzega wieś jako miejsce sielankowe i twierdzi, że chłopi nie interesują się tym, co dzieje się na świecie. A Czepiec przecież wykazuje zainteresowanie polityką i podkreśla, że chłopi chętnie biorą udział w bójkach.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem odnoszącym się do fragmentu Wesela.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Odpowiedz: tak. Dziennikarz widzi wieś jako spokojną, odizolowaną przestrzeń, której mieszkańcy nie powinni zajmować się wielką polityką. To utrwalone wyobrażenie, nie rozpoznanie rozmówcy.
Czepiec podważa stereotyp zainteresowaniem sprawami świata i przypomnieniem energii oraz gwałtowności chłopów. Kontrast między założeniem Dziennikarza a zachowaniem Czepca potwierdza powierzchowność spojrzenia inteligencji.
Na co uważać
Nie potwierdzaj stereotypu jako prawdy o chłopach. Trzeba wykazać, że to obraz wytworzony przez inteligenta.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem odnoszącym się do fragmentu Wesela. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z13
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.1.9
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.10 rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego ([…] bohaterów […]); interpretuje je i wartościuje.
Epoki: Młoda Polska | literatura po 1945
Autorzy: Stanisław Wyspiański
Utwory: Wesele
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich