Źródło
Informacja do zadania 18.
W pewnych warunkach sole sodu i potasu kwasów karboksylowych ulegają w roztworach wodnych reakcji, która zachodzi zgodnie z poniższym równaniem.

Tę przemianę stosuje się do otrzymywania symetrycznych alkanów prostych i rozgałęzionych. Jednak gdy rozgałęzienie znajduje się przy atomie węgla związanym z grupą karboksylową, reakcja przebiega z małą wydajnością lub nie zachodzi.
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.
Przeprowadzono opisaną reakcję i w jej wyniku otrzymano alkan o czterech atomach węgla w cząsteczce.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego, którego soli użyto do reakcji.
Wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego: ……………………………
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj symetrię powstającego alkanu.
Podpowiedź 2
Podziel czterowęglowy produkt na dwa jednakowe fragmenty.
Podpowiedź 3
Do jednego fragmentu dodaj węgiel grupy karboksylowej i rozpoznaj kwas.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego kwasu karboksylowego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W opisanej przemianie dwa jednakowe fragmenty węglowodorowe soli łączą się, a węgle grup karboksylowych zostają usunięte. Czterowęglowy alkan musi zatem powstać z dwóch fragmentów dwuwęglowych. Każdy taki fragment pochodzi z kwasu mającego dodatkowo jeden węgiel karboksylowy, czyli z kwasu propanowego.
Połączenie dwóch grup etylowych daje butan. Liczenie wszystkich czterech węgli produktu w jednej cząsteczce kwasu prowadziłoby do błędnego kwasu pentanowego. Najpierw dzielimy symetryczny produkt na połowy, a dopiero potem odtwarzamy brakującą grupę funkcyjną. W odpowiedzi należy przedstawić wzór kwasu, nie jego soli ani samej grupy etylowej.