Źródło
Informacja do zadania 16.
Niektóre aldehydy w obecności mocnych zasad ulegają reakcji dysproporcjonowania, prowadzącej do powstania alkoholu i soli kwasu karboksylowego. Dotyczy to związków, których cząsteczki nie zawierają atomów wodoru związanych z atomem węgla połączonym z grupą aldehydową – np. 2,2-dimetylopropanalu. Opisana reakcja z udziałem tego aldehydu przebiega zgodnie z równaniem:

Jeżeli do reakcji użyje się mieszaniny dwóch aldehydów, na ogół powstaną cztery produkty: dwa alkohole i sole dwóch kwasów. Wyjątek stanowią reakcje, w których jednym z substratów jest metanal. Ma on na tyle silne właściwości redukujące, że w warunkach reakcji utlenia się do kwasu (powstaje HCOOK), a drugi aldehyd wchodzący w skład mieszaniny substratów redukuje się do alkoholu.
Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.
Zmieszano alkoholowe roztwory aldehydu benzoesowego (benzenokarboaldehydu) oraz aldehydu mrówkowego (metanalu) i otrzymano ciekłą mieszaninę, w której alkohol był tylko rozpuszczalnikiem. Następnie dodano wodorotlenek potasu.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie zachodzącej reakcji.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, który z aldehydów jest silniejszym reduktorem według informacji.
Podpowiedź 2
Przypisz jednemu aldehydowi utlenianie, a drugiemu redukcję.
Podpowiedź 3
Uwzględnij zasadowe środowisko i sprawdź ładunek równania jonowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W mieszaninie metanalu i aldehydu benzoesowego metanal jest silniejszym reduktorem. Sam utlenia się do anionu mrówczanowego, a aldehyd benzoesowy redukuje się do alkoholu benzylowego. Środowisko jest zasadowe, więc produktem utleniania nie jest niezdysocjowany kwas mrówkowy.
W zapisie jonowym należy uwzględnić jon wodorotlenkowy, natomiast pominąć kation potasu i rozpuszczalnik. Każdy aldehyd występuje ze współczynnikiem jeden; ładunek ujemny po lewej odpowiada ładunkowi anionu produktu po prawej. Nazwy produktów pozwalają przewidzieć kierunek przemiany, ale w odpowiedzi potrzebne jest właściwe równanie, którego wzory przedstawiono w zapisie graficznym.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
