Źródło
Informacja do zadania 16.
Niektóre aldehydy w obecności mocnych zasad ulegają reakcji dysproporcjonowania, prowadzącej do powstania alkoholu i soli kwasu karboksylowego. Dotyczy to związków, których cząsteczki nie zawierają atomów wodoru związanych z atomem węgla połączonym z grupą aldehydową – np. 2,2-dimetylopropanalu. Opisana reakcja z udziałem tego aldehydu przebiega zgodnie z równaniem:

Jeżeli do reakcji użyje się mieszaniny dwóch aldehydów, na ogół powstaną cztery produkty: dwa alkohole i sole dwóch kwasów. Wyjątek stanowią reakcje, w których jednym z substratów jest metanal. Ma on na tyle silne właściwości redukujące, że w warunkach reakcji utlenia się do kwasu (powstaje HCOOK), a drugi aldehyd wchodzący w skład mieszaniny substratów redukuje się do alkoholu.
Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednego z izomerycznych dimetylobutanali, który nie ulega opisanej reakcji z KOH.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj warunek reakcji z informacji wspólnej.
Podpowiedź 2
Zlokalizuj węgiel bezpośrednio sąsiadujący z grupą aldehydową.
Podpowiedź 3
Wybierz izomer, w którym ten węgiel ma przynajmniej jeden atom wodoru.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru izomeru dimetylobutanalu spełniającego warunek zadania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Opisana reakcja Cannizzaro wymaga braku atomu wodoru przy węglu sąsiadującym z grupą aldehydową, czyli przy węglu alfa. Pytanie dotyczy izomeru, który nie spełnia tego warunku i dlatego nie ulega opisanej przemianie. Trzeba więc wybrać dimetylobutanal zawierający co najmniej jeden wodór przy węglu alfa.
Warunek spełniają 3,3-dimetylobutanal oraz 2,3-dimetylobutanal; wystarczy jeden poprawny wzór. Przeciwieństwem jest 2,2-dimetylobutanal, którego węgiel alfa ma cztery wiązania z atomami węgla i nie ma wodoru. Nie sprawdzamy wodoru aldehydowego: to inny atom węgla. Numerację łańcucha zaczynamy od grupy aldehydowej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
