Źródło
Informacja do zadań 31.
Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu
i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH
mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych).
14

2
0
0,5
1
1,5
2,5
Objętość roztworu NaOH
Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim
pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą
jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton.
W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej
i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie
numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej
w stosunku molowym 1 : 1.
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna,Warszawa 2005.
Spośród poniższych wzorów form alaniny wybierz i zaznacz wzory tych, które obecne są w roztworze o wartości pH odpowiadającej punktowi III, zaznaczonemu na wykresie.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przeczytaj opis punktu III: podano wprost dwie formy obecne w stosunku molowym 1:1.
Podpowiedź 2
Od jonu obojnaczego odłącz proton grupy NH3+, pozostawiając COO−.
Podpowiedź 3
Zaznacz jon obojnaczy i anion alaniny z NH2; pomiń kation z niezdysocjowaną grupą COOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów jonów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Informacja wprowadzająca mówi, że w punkcie III jon obojnaczy i forma zdeprotonowana występują w stosunku 1:1. Wybieramy zatem wzór z NH3+ i COO− oraz wzór z NH2 i COO−.
Są to sprzężona para kwas–zasada różniąca się protonem grupy aminowej. Kation zawierający jednocześnie NH3+ i COOH należy do wcześniejszego, kwaśnego obszaru miareczkowania i nie jest jedną z dwóch wskazanych form. W tym punkcie nie zachodzi zmiana szkieletu węglowego ani odłączenie grupy karboksylowej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
