Zadanie 31.1 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31.

Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu

i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH

mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych).

14

Informacja wspólna 31 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

2

0

0,5

1

1,5

2,5

Objętość roztworu NaOH

Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim

pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą

jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton.

W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej

i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie

numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej

w stosunku molowym 1 : 1.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna,Warszawa 2005.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tej formy alaniny, która występuje przy wartości pH odpowiadającej punktowi II zaznaczonemu na wykresie. Podaj nazwę tej wartości pH.

Wzór:

Nazwa: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal, która forma alaniny dominuje między odłączeniem protonu od COOH a odłączeniem go od NH3+.

Podpowiedź 2

Narysuj jednocześnie grupy NH3+ oraz COO− i sprawdź zerowy ładunek sumaryczny.

Podpowiedź 3

Nazwij tę wartość pH punktem izoelektrycznym; nie zastępuj jonu obojnaczego całkowicie niejonowym wzorem alaniny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CKE: jon obojnaczy alaniny.

Nazwa: punkt izoelektryczny albo punkt izojonowy.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie wzoru jonu i nazwy wartości pH.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Punkt II leży między dwoma etapami odprotonowania alaniny. Dominuje w nim jon obojnaczy z grupami NH3+ i COO−, którego ładunek sumaryczny jest zerowy.

Grupę metylową i atom H przy węglu α pozostawiamy bez zmiany. Odpowiadająca temu wartość pH to punkt izoelektryczny, pI: średni ładunek aminokwasu w roztworze wynosi wtedy zero. Nie oznacza to braku ładunków wewnątrz dominującej drobiny ani konieczności pH = 7; zależy ona od właściwości obu grup kwasowo-zasadowych.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CKE: jon obojnaczy alaniny.

Nazwa: punkt izoelektryczny albo punkt izojonowy.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_31.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania