Zadanie 30 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28–30.

Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje

się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu

powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.

Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów

zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:

CO (g)+ Cl2 (g) ⇌ COCl2 (g)

Bisfenol A, którego wzór przedstawiono poniżej, stosuje się do otrzymywania poliwęglanu.

CKE: pełny wzór strukturalny bisfenolu A, wraz z obiema grupami metylowymi i hydroksylowymi.

W tym celu bisfenol A poddaje się najpierw reakcji z wodorotlenkiem sodu, która przebiega tak samo jak reakcja tego wodorotlenku z fenolem, a następnie przeprowadza się polikondensację produktu tej reakcji z fosgenem.

Uzupełnij schemat tak, aby powstało równanie reakcji otrzymywania poliwęglanu z bisfenolanu sodu i fosgenu.

CKE: kompletny schemat reakcji bisfenolanu sodu z fosgenem, pole na produkt i współczynnik 2n przy NaCl.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zachowaj szkielet bisfenolu A i wskaż dwa atomy tlenu, które połączą go z grupami karbonylowymi.

Podpowiedź 2

Zastąp wiązania do Na i Cl wiązaniami w mostkach węglanowych; sprawdź współczynnik 2n przy NaCl.

Podpowiedź 3

Obejmij nawiasem jeden fragment bisfenolu i jeden fragment węglanowy, pokazując ciągłość wiązań łańcucha po obu stronach.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązania CKE:

CKE: dwa równoważne sposoby zapisu polikondensacji bisfenolanu sodu i fosgenu.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji otrzymywania poliwęglanu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Obie grupy fenolanowe bisfenolanu sodu tworzą połączenia z grupami karbonylowymi pochodzącymi od fosgenu. Fragment powtarzalny musi więc obejmować cały szkielet bisfenolu A oraz mostek węglanowy z karbonylem i dwoma atomami tlenu łączącymi sąsiednie fragmenty.

Z każdej pary funkcyjnych końców usuwane są dwa Na i dwa Cl, co odpowiada 2n NaCl w schemacie. W nawiasie polimeru pozostawiamy wiązania wychodzące na obie strony. Dwa różne miejsca przecięcia tego samego łańcucha dają równoważne zapisy meru przedstawione w kluczu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązania CKE:

CKE: dwa równoważne sposoby zapisu polikondensacji bisfenolanu sodu i fosgenu.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania