Zadanie 25 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 25–26.

Poniżej podano wzory półstrukturalne (grupowe) trzech związków organicznych.

Informacja wspólna 25-26 — materiał graficzny CKE, s. 22, element 1.

Wybierz związek (A, B albo C), którego cząsteczki są chiralne, i napisz literę, którą oznaczono jego wzór. Uzasadnij swój wybór – odwołaj się do budowy cząsteczek tego związku.

Związek: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Dla każdego atomu węgla o czterech wiązaniach pojedynczych porównaj wszystkie cztery przyłączone grupy.

Podpowiedź 2

W A przy węglu z OH znajdziesz H, OH, CH3 i grupę etylową; sprawdź, czy są różne.

Podpowiedź 3

Wskaż A i uzasadnij chiralność obecnością centrum stereogenicznego połączonego z czterema różnymi podstawnikami.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Związek A. W cząsteczce występuje centrum stereogeniczne: atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. CKE dopuszcza poprawne odniesienie do braku płaszczyzny i środka symetrii.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór związku i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W związku A, butan-2-olu, atom węgla połączony z OH ma cztery różne podstawniki: OH, H, grupę metylową i grupę etylową. Jest centrum stereogenicznym, a cząsteczka może występować jako para enancjomerów.

Związek B ma przy odpowiednim atomie węgla dwie jednakowe grupy metylowe, więc warunek czterech różnych podstawników nie zachodzi. W estrze C również nie ma takiego centrum. Wybieramy A i w uzasadnieniu wskazujemy konkretny atom oraz różnorodność jego podstawników, a nie sam fakt istnienia rozgałęzienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Związek A. W cząsteczce występuje centrum stereogeniczne: atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. CKE dopuszcza poprawne odniesienie do braku płaszczyzny i środka symetrii.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_25

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania