Pewien alkan, którego achiralne cząsteczki mają rozgałęziony łańcuch węglowy,
w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝 jest gazem i ma gęstość 50 razy większą od gęstości
wodoru wyznaczonej w tych samych warunkach. W reakcji chlorowania tego alkanu może
powstać 6 różnych monochloropochodnych, będących izomerami konstytucyjnymi (bez
uwzględniania stereoizomerów).
Oblicz liczbę atomów węgla w cząsteczce opisanego alkanu oraz napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).
Obliczenia:
Wzór alkanu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ze stosunku gęstości do H2 oblicz masę molową, a następnie rozwiąż równanie 14n+2 = M.
Podpowiedź 2
Dla C7H16 rozważ rozgałęzione izomery i policz nierównocenne pozycje wodoru, uwzględniając symetrię.
Podpowiedź 3
W 2-metyloheksanie dwie grupy CH3 przy C2 są równocenne; razem z pozostałymi pozycjami dają sześć produktów.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
M(alkanu) = 50 · M(H2) = 100 g · mol−1. Dla CnH2n+2: 12n + 2n + 2 = 100, zatem n = 7. Wzór alkanu według CKE:

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu oraz poprawne
napisanie jego wzoru półstrukturalnego (grupowego).
1 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu, ale napisanie
błędnego wzoru półstrukturalnego lub brak wzoru alkanu.
ALBO
– brak obliczeń i napisanie poprawnego wzoru alkanu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriówalbo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przy jednakowych temperaturze i ciśnieniu stosunek gęstości gazów jest równy stosunkowi ich mas molowych. Otrzymujemy M = 50·2 = 100 g/mol. Dla alkanu 14n+2 = 100, więc n = 7.
Rozgałęzionym achiralnym izomerem dającym sześć monochloropochodnych konstytucyjnych jest 2-metyloheksan. Dwie grupy metylowe przy C2 są równocenne, natomiast pozostałe pozycje dają odrębne produkty, łącznie sześć. Nie liczymy osobno stereoizomerów powstających przy chlorowaniu; warunek dotyczy różnych miejsc podstawienia w szkielecie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
M(alkanu) = 50 · M(H2) = 100 g · mol−1. Dla CnH2n+2: 12n + 2n + 2 = 100, zatem n = 7. Wzór alkanu według CKE:
