Zadanie 20 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Pewien alkan, którego achiralne cząsteczki mają rozgałęziony łańcuch węglowy,

w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝 jest gazem i ma gęstość 50 razy większą od gęstości

wodoru wyznaczonej w tych samych warunkach. W reakcji chlorowania tego alkanu może

powstać 6 różnych monochloropochodnych, będących izomerami konstytucyjnymi (bez

uwzględniania stereoizomerów).

Oblicz liczbę atomów węgla w cząsteczce opisanego alkanu oraz napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).

Obliczenia:

Wzór alkanu:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ze stosunku gęstości do H2 oblicz masę molową, a następnie rozwiąż równanie 14n+2 = M.

Podpowiedź 2

Dla C7H16 rozważ rozgałęzione izomery i policz nierównocenne pozycje wodoru, uwzględniając symetrię.

Podpowiedź 3

W 2-metyloheksanie dwie grupy CH3 przy C2 są równocenne; razem z pozostałymi pozycjami dają sześć produktów.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

M(alkanu) = 50 · M(H2) = 100 g · mol−1. Dla CnH2n+2: 12n + 2n + 2 = 100, zatem n = 7. Wzór alkanu według CKE:

CKE: wzór półstrukturalny 2-metyloheksanu.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu oraz poprawne

napisanie jego wzoru półstrukturalnego (grupowego).

1 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu, ale napisanie

błędnego wzoru półstrukturalnego lub brak wzoru alkanu.

ALBO

– brak obliczeń i napisanie poprawnego wzoru alkanu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriówalbo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przy jednakowych temperaturze i ciśnieniu stosunek gęstości gazów jest równy stosunkowi ich mas molowych. Otrzymujemy M = 50·2 = 100 g/mol. Dla alkanu 14n+2 = 100, więc n = 7.

Rozgałęzionym achiralnym izomerem dającym sześć monochloropochodnych konstytucyjnych jest 2-metyloheksan. Dwie grupy metylowe przy C2 są równocenne, natomiast pozostałe pozycje dają odrębne produkty, łącznie sześć. Nie liczymy osobno stereoizomerów powstających przy chlorowaniu; warunek dotyczy różnych miejsc podstawienia w szkielecie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

M(alkanu) = 50 · M(H2) = 100 g · mol−1. Dla CnH2n+2: 12n + 2n + 2 = 100, zatem n = 7. Wzór alkanu według CKE:

CKE: wzór półstrukturalny 2-metyloheksanu.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania