Chlorek wapnia tworzy rozpuszczalne hydraty o wzorze ogólnym CaCl2 ∙ 𝑛H2O.
W zależności od temperatury w równowadze z roztworem nasyconym pozostają hydraty
o różnych wartościach współczynnika 𝑛.
W temperaturze 40 °C jeden z hydratów chlorku wapnia rozpuszcza się w ilości 767,4 g na
100 g wody, a stężenie nasyconego roztworu chlorku wapnia wynosi 53,66 % masowych.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Wykonaj obliczenia i napisz wzór opisanego hydratu chlorku wapnia.
Obliczenia:
Wzór hydratu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz masę całego roztworu po rozpuszczeniu hydratu i wyznacz z niej masę bezwodnego CaCl2.
Podpowiedź 2
Od masy hydratu odejmij masę CaCl2; różnica jest wodą krystalizacyjną, bez dodatkowych 100 g rozpuszczalnika.
Podpowiedź 3
Przelicz obie masy na mole i podziel liczbę moli wody przez liczbę moli CaCl2, otrzymując n = 4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
M(CaCl2) = 111 g · mol−1; M(H2O) = 18 g · mol−1. Masa roztworu: 767,4 + 100 = 867,4 g. Masa bezwodnego CaCl2: 0,5366 · 867,4 = 465,4 g. Woda krystalizacyjna: 767,4 − 465,4 = 302,0 g. Z proporcji (465,4/111) : (302,0/18) = 1 : 4 wynika CaCl2 · 4H2O. CKE dopuszcza przyjęcie 110 albo 112 g · mol−1 dla CaCl2 i wynik zgodny z poprawnymi obliczeniami.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia współczynnika 𝑛,
poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie poprawnego wzoru hydratu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• napisanie niepoprawnego wzoru lub brak wzoru hydratu.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Rozpuszczamy 767,4 g hydratu w 100 g wody, więc masa roztworu wynosi 867,4 g. Z procentowego stężenia bezwodnego chlorku otrzymujemy m(CaCl2) = 0,5366·867,4 ≈ 465,4 g. Reszta masy hydratu, około 302,0 g, jest wodą krystalizacyjną.
Stosunek liczby moli wody do soli wynosi (302,0/18)/(465,4/111) ≈ 4. Wzór hydratu to CaCl2·4H2O. Woda użyta do rozpuszczenia zwiększa masę roztworu, ale nie jest składnikiem odważonego hydratu, dlatego tych dwóch porcji wody nie należy utożsamiać.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
M(CaCl2) = 111 g · mol−1; M(H2O) = 18 g · mol−1. Masa roztworu: 767,4 + 100 = 867,4 g. Masa bezwodnego CaCl2: 0,5366 · 867,4 = 465,4 g. Woda krystalizacyjna: 767,4 − 465,4 = 302,0 g. Z proporcji (465,4/111) : (302,0/18) = 1 : 4 wynika CaCl2 · 4H2O. CKE dopuszcza przyjęcie 110 albo 112 g · mol−1 dla CaCl2 i wynik zgodny z poprawnymi obliczeniami.