Źródło
Informacja do zadań 11.
Chlorek ołowiu(II) i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi w wodzie, ale wartości
ich iloczynu rozpuszczalności znacznie się różnią. Na zdjęciach przedstawiono świeżo
wytrącone osady: chlorku ołowiu(II) w probówce 1. i jodku ołowiu(II) w probówce 2.


Aby doświadczalnie potwierdzić, że obie sole są trudno rozpuszczalne w wodzie oraz że
rozpuszczalność jodku ołowiu(II) jest znacznie mniejsza niż rozpuszczalność chlorku
ołowiu(II), przygotowano zestaw laboratoryjny składający się:
− z probówki, w której umieszczono 2 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II)
o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3
− ze zlewki z wodnym roztworem chlorku potasu o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3
− ze zlewki z wodnym roztworem jodku potasu o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3
− z wielomiarowych pipet.
Wybierz i zaznacz na poniższym schemacie doświadczenia roztwór, który należy dodać do wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II):
• jako pierwszy – w I etapie doświadczenia
• jako drugi – w II etapie doświadczenia, aby w obu etapach nastąpiły wyraźne zmiany wyglądu zawartości probówki.
Opisz zmiany, jakie można zaobserwować podczas I etapu doświadczenia, a następnie – podczas II etapu doświadczenia.

Obserwowane zmiany:
I etap: …
II etap: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przyporządkuj barwy osadom: PbCl2 jest biały, a PbI2 żółty i znacznie mniej rozpuszczalny.
Podpowiedź 2
Zastanów się, którą sól trzeba strącić wcześniej, aby druga mogła zastąpić ją w kolejnym etapie.
Podpowiedź 3
Wybierz KCl jako pierwszy odczynnik, KI jako drugi i opisz kolejno pojawienie się białego oraz żółtego osadu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
I etap: należy dodać KCl; wytrąca się biały osad. II etap: należy dodać KI; wytrąca się żółty osad.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie obu odczynników oraz poprawny opis
obserwowanych zmian w I i II etapie doświadczenia.
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie obu odczynników, ale błędny opis obserwowanych
zmian w I lub II etapie doświadczenia albo brak opisu zmian.
ALBO
– brak zaznaczenia odczynników w I lub II etapie, ale poprawny opis obserwowanych
zmian w I i II etapie doświadczenia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Uwaga: Za rozwiązanie, w którym zdający błędnie dobierze odczynniki (w odwrotnej
kolejności), należy przyznać 0 pkt.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najpierw dodajemy KCl, aby otrzymać biały osad PbCl2. Następnie dodajemy KI: znacznie mniejsza rozpuszczalność PbI2 sprawia, że jony ołowiu są wiązane w żółty osad jodku.
Usuwanie Pb2+ z roztworu sprzyja dalszemu rozpuszczaniu chlorku i jego przemianie w mniej rozpuszczalną sól. Dzięki tej kolejności w obu etapach widać wyraźną zmianę. W odpowiedzi obserwacyjnej podajemy biały osad w etapie I i pojawienie się żółtego osadu w etapie II, rozdzielając obserwację od wyjaśnienia równowagi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
I etap: należy dodać KCl; wytrąca się biały osad. II etap: należy dodać KI; wytrąca się żółty osad.