Zadanie 11.2 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 11.

Chlorek ołowiu(II) i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi w wodzie, ale wartości

ich iloczynu rozpuszczalności znacznie się różnią. Na zdjęciach przedstawiono świeżo

wytrącone osady: chlorku ołowiu(II) w probówce 1. i jodku ołowiu(II) w probówce 2.

Informacja wspólna 11 — materiał graficzny CKE, s. 12, element 1.Informacja wspólna 11 — materiał graficzny CKE, s. 12, element 2.

Aby doświadczalnie potwierdzić, że obie sole są trudno rozpuszczalne w wodzie oraz że

rozpuszczalność jodku ołowiu(II) jest znacznie mniejsza niż rozpuszczalność chlorku

ołowiu(II), przygotowano zestaw laboratoryjny składający się:

− z probówki, w której umieszczono 2 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II)

o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3

− ze zlewki z wodnym roztworem chlorku potasu o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3

− ze zlewki z wodnym roztworem jodku potasu o stężeniu 0,1 mol ∙dm−3

− z wielomiarowych pipet.

Wybierz i zaznacz na poniższym schemacie doświadczenia roztwór, który należy dodać do wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II):

• jako pierwszy – w I etapie doświadczenia

• jako drugi – w II etapie doświadczenia, aby w obu etapach nastąpiły wyraźne zmiany wyglądu zawartości probówki.

Opisz zmiany, jakie można zaobserwować podczas I etapu doświadczenia, a następnie – podczas II etapu doświadczenia.

Zadanie 11.2 — materiał graficzny CKE, s. 13, element 1.

Obserwowane zmiany:

I etap: …

II etap: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przyporządkuj barwy osadom: PbCl2 jest biały, a PbI2 żółty i znacznie mniej rozpuszczalny.

Podpowiedź 2

Zastanów się, którą sól trzeba strącić wcześniej, aby druga mogła zastąpić ją w kolejnym etapie.

Podpowiedź 3

Wybierz KCl jako pierwszy odczynnik, KI jako drugi i opisz kolejno pojawienie się białego oraz żółtego osadu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

I etap: należy dodać KCl; wytrąca się biały osad. II etap: należy dodać KI; wytrąca się żółty osad.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie obu odczynników oraz poprawny opis

obserwowanych zmian w I i II etapie doświadczenia.

1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie obu odczynników, ale błędny opis obserwowanych

zmian w I lub II etapie doświadczenia albo brak opisu zmian.

ALBO

– brak zaznaczenia odczynników w I lub II etapie, ale poprawny opis obserwowanych

zmian w I i II etapie doświadczenia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Uwaga: Za rozwiązanie, w którym zdający błędnie dobierze odczynniki (w odwrotnej

kolejności), należy przyznać 0 pkt.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Najpierw dodajemy KCl, aby otrzymać biały osad PbCl2. Następnie dodajemy KI: znacznie mniejsza rozpuszczalność PbI2 sprawia, że jony ołowiu są wiązane w żółty osad jodku.

Usuwanie Pb2+ z roztworu sprzyja dalszemu rozpuszczaniu chlorku i jego przemianie w mniej rozpuszczalną sól. Dzięki tej kolejności w obu etapach widać wyraźną zmianę. W odpowiedzi obserwacyjnej podajemy biały osad w etapie I i pojawienie się żółtego osadu w etapie II, rozdzielając obserwację od wyjaśnienia równowagi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

I etap: należy dodać KCl; wytrąca się biały osad. II etap: należy dodać KI; wytrąca się żółty osad.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_11.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania