Źródło
Informacja do zadań 07–08.
W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej
wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi
między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze.
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji (α) dwóch kwasów
jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 °C.

Wartości stopnia dysocjacji kwasu HX dla wybranych stężeń molowych (𝑐0) zebrano w tabeli
(𝑡= 20 °C).
𝑐0, mol × dm−3 | 0,002 | 0,008 | 0,018 | 0,028 | 0,042 | 0,100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
α, % | 43,6 | 25,2 | 17,6 | 14,4 | 11,9 | 7,9 |
Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas
(HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij.
HX … HQ
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz jedną wartość stężenia na osi poziomej i odczytaj dla niej obie wartości stopnia dysocjacji.
Podpowiedź 2
Porównuj kwasy przy takim samym stężeniu i temperaturze, bo rozcieńczenie wpływa na α.
Podpowiedź 3
Wskaż kwas o wyższej krzywej α przy tym samym c: HX, i zapisz ten warunek w uzasadnieniu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
HX. Przy jednakowym stężeniu molowym roztworu kwas HX ma większy stopień dysocjacji niż HQ. CKE wymaga odniesienia porównania do tego samego stężenia.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Moc kwasów porównujemy w tej samej temperaturze i przy tym samym stężeniu początkowym. Dla wybranej wartości stężenia na osi poziomej odczytujemy z obu krzywych stopień dysocjacji.
Krzywa HX daje większą wartość α niż krzywa HQ, zatem w porównywalnych warunkach większa część HX przechodzi w jony. Mocniejszym kwasem jest HX. W uzasadnieniu trzeba wyraźnie wskazać jednakowe stężenie obu roztworów, ponieważ sam stopień dysocjacji danego słabego kwasu zmienia się wraz z rozcieńczeniem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
HX. Przy jednakowym stężeniu molowym roztworu kwas HX ma większy stopień dysocjacji niż HQ. CKE wymaga odniesienia porównania do tego samego stężenia.