Zadanie 7 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 07–08.

W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej

wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi

między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze.

Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji (α) dwóch kwasów

jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 °C.

Informacja wspólna 07-08 — materiał graficzny CKE, s. 8, element 1.

Wartości stopnia dysocjacji kwasu HX dla wybranych stężeń molowych (𝑐0) zebrano w tabeli

(𝑡= 20 °C).

𝑐0, mol × dm−3

0,002

0,008

0,018

0,028

0,042

0,100

α, %

43,6

25,2

17,6

14,4

11,9

7,9

Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas

(HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij.

HX … HQ

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz jedną wartość stężenia na osi poziomej i odczytaj dla niej obie wartości stopnia dysocjacji.

Podpowiedź 2

Porównuj kwasy przy takim samym stężeniu i temperaturze, bo rozcieńczenie wpływa na α.

Podpowiedź 3

Wskaż kwas o wyższej krzywej α przy tym samym c: HX, i zapisz ten warunek w uzasadnieniu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

HX. Przy jednakowym stężeniu molowym roztworu kwas HX ma większy stopień dysocjacji niż HQ. CKE wymaga odniesienia porównania do tego samego stężenia.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Moc kwasów porównujemy w tej samej temperaturze i przy tym samym stężeniu początkowym. Dla wybranej wartości stężenia na osi poziomej odczytujemy z obu krzywych stopień dysocjacji.

Krzywa HX daje większą wartość α niż krzywa HQ, zatem w porównywalnych warunkach większa część HX przechodzi w jony. Mocniejszym kwasem jest HX. W uzasadnieniu trzeba wyraźnie wskazać jednakowe stężenie obu roztworów, ponieważ sam stopień dysocjacji danego słabego kwasu zmienia się wraz z rozcieńczeniem.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

HX. Przy jednakowym stężeniu molowym roztworu kwas HX ma większy stopień dysocjacji niż HQ. CKE wymaga odniesienia porównania do tego samego stężenia.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_07

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania