Zadanie 35 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

D-alloza to jeden z izomerów D-glukozy. W pewnych warunkach ten cukier może zostać

utleniony do kwasu aldonowego lub kwasu aldarowego, co przedstawiono na poniższym

schemacie.

Zadanie 35 — materiał graficzny CKE, s. 25, element 1.

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F –

jeśli jest fałszywe.

1.

Cząsteczki kwasu aldarowego otrzymanego w wyniku utleniania D-allozy są

chiralne.

P

F

2.

Reakcja D-allozy z wodnym roztworem bromu prowadzi do uzyskania kwasu

aldonowego.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj grupy końcowe cukru i obu produktów utleniania pokazanych na schemacie.

Podpowiedź 2

Dla kwasu aldarowego sprawdź symetrię po zastąpieniu obu końców łańcucha jednakowymi grupami COOH.

Podpowiedź 3

Połącz brak chiralności formy mezo z selektywnym utlenianiem grupy CHO przez wodę bromową; oceń zdania F i P.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. F; 2. P.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenienie D-allozy do kwasu aldarowego zamienia obie końcowe grupy na COOH. W przedstawionej projekcji powstaje wtedy cząsteczka z wewnętrzną symetrią, mimo obecności centrów stereogenicznych. Jest to forma mezo, więc pierwsze zdanie o chiralności jest fałszywe.

Woda bromowa utlenia grupę aldehydową do karboksylowej, pozostawiając końcową grupę CH2OH. Powstaje zatem kwas aldonowy, a drugie zdanie jest prawdziwe. Ocenę symetrii trzeba wykonać dla produktu z dwiema identycznymi grupami końcowymi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. F; 2. P.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_35

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania