Źródło
Informacja do zadań 27–28.
Poniżej przedstawiono wzór estru, w którego cząsteczkach są obecne dwa asymetryczne
atomy węgla – oznaczone gwiazdką:

W laboratorium przeprowadzono reakcję, w której racemiczną mieszaninę kwasu
2-chloropropanowego (równomolową mieszaninę obu enancjomerów) poddano reakcji
estryfikacji z jednym z enancjomerów 2-metylobutan-1-olu. W wyniku tej reakcji otrzymano
dwa rodzaje estrów.
Rozstrzygnij, czy otrzymane estry są względem siebie enancjomerami. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zaznacz oddzielnie centrum stereogeniczne pochodzące od kwasu i centrum pochodzące od alkoholu.
Podpowiedź 2
Mieszanina kwasu daje dwie konfiguracje pierwszego centrum, a pojedynczy enancjomer alkoholu utrzymuje konfigurację drugiego.
Podpowiedź 3
Sprawdź warunek enancjomerii przy dwóch centrach: czy konfiguracja jest przeciwna w obu, czy tylko w jednym?
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nie. W cząsteczkach otrzymanych estrów jedno centrum stereogeniczne, w części pochodzącej od kwasu, ma konfigurację przeciwną, a centrum w części pochodzącej od alkoholu ma taką samą konfigurację. Otrzymane estry są diastereoizomerami.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W estryfikacji uczestniczą oba enancjomery kwasu, ale tylko jeden enancjomer alkoholu. Dlatego otrzymane estry różnią się konfiguracją centrum stereogenicznego w części kwasowej, natomiast w części alkoholowej mają tę samą konfigurację.
Aby dwie takie cząsteczki były enancjomerami, przeciwna musiałaby być konfiguracja obu centrów, bo odpowiadałyby sobie jako nienakładalne odbicia lustrzane. Tutaj warunek ten nie jest spełniony. Estry są diastereoizomerami; uzasadnienie należy oprzeć na porównaniu obu centrów, a nie samej liczbie izomerów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nie. W cząsteczkach otrzymanych estrów jedno centrum stereogeniczne, w części pochodzącej od kwasu, ma konfigurację przeciwną, a centrum w części pochodzącej od alkoholu ma taką samą konfigurację. Otrzymane estry są diastereoizomerami.