Zadanie 23.2 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 23–24.

Naftalen to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C10H8, będący

najprostszym policyklicznym węglowodorem aromatycznym o dwóch skondensowanych

pierścieniach. Jego wzór przedstawiono poniżej.

CKE: wzór szkieletowy naftalenu, dwa skondensowane pierścienie aromatyczne.

Naftalen ma właściwości podobne do benzenu, np. ulega analogicznym reakcjom

chemicznym, jednak w przeciwieństwie do benzenu ten związek dość łatwo utlenia się pod

wpływem silnych utleniaczy.

Źródło

Informacja do zadań 23.

W reakcji monochlorowania naftalenu powstają dwa izomeryczne produkty.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Monochlorowanie naftalenu jest przykładem reakcji (substytucji / addycji / eliminacji)

przebiegającej według mechanizmu (rodnikowego / elektrofilowego / nukleofilowego).

Funkcję katalizatora w tej reakcji mogą pełnić (związki żelaza(III) / jony OH−).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj wzór naftalenu z monochloropochodną: ustal, czy chlor zastępuje wodór, czy przyłącza się do wiązania.

Podpowiedź 2

Pierścień aromatyczny jest bogaty w elektrony π i reaguje z cząstką elektrofilową.

Podpowiedź 3

Połącz substytucję elektrofilową z katalizatorem aktywującym Cl2: wybierz związki żelaza(III).

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Substytucja; mechanizm elektrofilowy; związki żelaza(III).

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Chlorowanie pierścienia aromatycznego w obecności odpowiedniego katalizatora polega na zastąpieniu atomu wodoru atomem chloru, więc jest substytucją. Układ elektronów π atakuje cząstkę elektrofilową powstającą z udziałem katalizatora; mechanizm jest elektrofilowy.

Spośród podanych możliwości funkcję katalizatora pełnią związki żelaza(III), na przykład FeCl3, które aktywują chlor. Naftalen po reakcji zachowuje układ aromatyczny. Taki opis odpowiada warunkom chlorowania pierścienia wskazanym w zadaniu i pozwala dobrać wszystkie trzy uzupełnienia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Substytucja; mechanizm elektrofilowy; związki żelaza(III).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_23.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania