Zadanie 22.1 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 22.

O dwóch węglowodorach A i B, z których każdy ma wzór sumaryczny C6H12, wiadomo, że:

• węglowodór A powstaje w wyniku reakcji między 3-bromo-2,2-dimetylobutanem

a alkoholowym roztworem wodorotlenku sodu przebiegającej w podwyższonej

temperaturze;

• węglowodór B, będący alkanem cyklicznym, powstaje w reakcji zachodzącej pomiędzy

dibromopochodną heksanu a cynkiem, a w jego cząsteczce obecny jest jeden

trzeciorzędowy atom węgla połączony m.in. z grupą metylową.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji otrzymywania węglowodoru A.

Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozrysuj 3-bromo-2,2-dimetylobutan i zaznacz oba atomy węgla sąsiadujące z węglem związanym z bromem.

Podpowiedź 2

Sprawdź, który z sąsiednich atomów węgla ma wodór potrzebny do eliminacji; atom C2 go nie ma.

Podpowiedź 3

Utwórz wiązanie podwójne od strony końcowej grupy metylowej i dopisz OH−, Br− oraz H2O do bilansu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 22.1 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 21.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne zapisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Alkoholowy roztwór NaOH i ogrzewanie wskazują na eliminację HBr z bromopochodnej. Trzeba sprawdzić oba atomy węgla sąsiadujące z atomem węgla związanym z Br. Atom C2 jest czwartorzędowy i nie ma wodoru, więc odłączenie H jest możliwe tylko od końcowej grupy metylowej C4.

Powstaje 3,3-dimetylobut-1-en. W równaniu jonowym skróconym po stronie substratów występuje OH−, a po stronie produktów, obok alkenu, Br− i H2O. Zachowujemy szkielet węglowy i stosujemy wzory półstrukturalne.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 22.1 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 21.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_22.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania