Do zlewki wprowadzono 80 cm3 roztworu mocnego (całkowicie zdysocjowanego),
jednoprotonowego kwasu HA o stężeniu 0,10 mol · dm−3. Następnie do zlewki wprowadzono
45 cm3 roztworu wodorotlenku potasu o stężeniu 0,15 mol · dm−3. Do takiej mieszaniny
dodawano kroplami roztwór wodorotlenku sodu o stężeniu 0,2 mol · dm−3 do momentu
uzyskania roztworu o pH równym 2,1.
Oblicz objętość dodanego roztworu wodorotlenku sodu. Przyjmij, że objętość mieszaniny była sumą objętości zmieszanych roztworów.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wykonaj bilans H+ i OH− po zmieszaniu HA z KOH. Dopiero potem wprowadź niewiadomą objętość NaOH.
Podpowiedź 2
Pozostaje 0,00125 mol H+. Końcowe mole to 0,00125−0,20x, objętość 0,125+x.
Podpowiedź 3
Przyrównaj końcowe stężenie do 10-2,1; wynik to około 1,2 cm3 NaOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
n(H+) = 0,080 · 0,10 = 0,008 mol; n(OH−) = 0,045 · 0,15 = 0,00675 mol. Pozostaje 0,00125 mol H+ w 0,125 dm3. Dla pH = 2,1: [H+] = 10−2,1 = 0,00794 mol · dm−3. Jeśli x jest objętością NaOH w dm3, to (0,00125 − 0,2x)/(0,125 + x) = 0,00794. Stąd x ≈ 0,00124 dm3 = 1,2 cm3.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie objętości
roztworu wodorotlenku sodu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowo jest 0,00800 mol H+ i 0,00675 mol OH− z KOH, więc po pierwszym zobojętnieniu pozostaje 0,00125 mol H+ w 0,125 dm3. Docelowe [H+] = 10-2,1 ≈ 0,007943 mol·dm−3.
Dla x dm3 dodanego NaOH: (0,00125−0,20x)/(0,125+x) = 0,007943. Otrzymujemy x ≈ 0,00124 dm3, czyli 1,24 cm3, około 1,2 cm3. Uwzględniamy zarówno zużywanie kwasu, jak i wzrost objętości; końcowy roztwór pozostaje kwaśny i nie odpowiada pełnemu zobojętnieniu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
n(H+) = 0,080 · 0,10 = 0,008 mol; n(OH−) = 0,045 · 0,15 = 0,00675 mol. Pozostaje 0,00125 mol H+ w 0,125 dm3. Dla pH = 2,1: [H+] = 10−2,1 = 0,00794 mol · dm−3. Jeśli x jest objętością NaOH w dm3, to (0,00125 − 0,2x)/(0,125 + x) = 0,00794. Stąd x ≈ 0,00124 dm3 = 1,2 cm3.