Źródło
Informacja do zadań 08–09.
W pewnej wodzie mineralnej znajdują się jony: Ca2+, Mg2+ oraz HCO3−. Ich zawartość
przedstawiono w poniższej tabeli.
Składnik mineralny | Zawartość, mg ∙ dm−3 |
|---|---|
Ca2+ | 457 |
Mg2+ | 50 |
HCO3− | 1836 |
Podczas gotowania 1000 cm3 tej wody mineralnej zaobserwowano powstanie białego osadu.
W opisanych warunkach przebiegły reakcje opisane równaniami:
Oblicz, jaki procent masy wydzielonego osadu stanowi masa węglanu magnezu.
Przyjmij, że obie reakcje zachodzą z wydajnością równą 100 %, a powstały osad składa się wyłącznie z węglanu wapnia i węglanu magnezu.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz mole obu kationów i sprawdź, czy HCO3− wystarcza w stosunku dwa na jeden kation.
Podpowiedź 2
Przelicz mole na masy węglanów: około 1,1425 g wapniowego i 0,1750 g magnezowego.
Podpowiedź 3
Podziel masę MgCO3 przez sumę obu osadów i pomnóż przez 100%; otrzymasz około 13,3%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W 1 dm3: n(Ca2+) = 0,457/40 = 0,011425 mol; n(Mg2+) = 0,050/24 = 0,002083 mol; n(HCO3−) = 1,836/61 = 0,030098 mol. Wodorowęglanów wystarcza do strącenia obu kationów: 2(0,011425 + 0,002083) < 0,030098. Powstaje 1,1425 g CaCO3 i 0,1750 g MgCO3. Udział MgCO3: 0,1750/(0,1750 + 1,1425) · 100% = 13,3%.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 1 dm3 są 0,457/40 = 0,011425 mol Ca2+ i 0,050/24 ≈ 0,002083 mol Mg2+. Potrzeba łącznie około 0,02702 mol HCO3−, a jest 1,836/61 ≈ 0,03010, więc wystarcza do pełnej przemiany obu kationów.
Powstaje 1,1425 g CaCO3 i 0,1750 g MgCO3. Udział magnezowego w osadzie wynosi 0,1750/(1,1425+0,1750)·100% ≈ 13,3%. Stosujemy wyraźne założenie zadania o wyłącznym składzie osadu z dwóch węglanów; nie utożsamiamy masy Mg2+ z masą MgCO3.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W 1 dm3: n(Ca2+) = 0,457/40 = 0,011425 mol; n(Mg2+) = 0,050/24 = 0,002083 mol; n(HCO3−) = 1,836/61 = 0,030098 mol. Wodorowęglanów wystarcza do strącenia obu kationów: 2(0,011425 + 0,002083) < 0,030098. Powstaje 1,1425 g CaCO3 i 0,1750 g MgCO3. Udział MgCO3: 0,1750/(0,1750 + 1,1425) · 100% = 13,3%.