Źródło
Informacja do zadań 06.
Metoda VSEPR pozwala określać kształt cząsteczek zbudowanych z atomów pierwiastków
grup głównych. W cząsteczce należy wyróżnić atom centralny (np. atom tlenu w cząsteczce
H2O) i ustalić liczbę wolnych par elektronowych na jego zewnętrznej powłoce. Następnie
zsumować liczbę podstawników związanych z atomem centralnym (𝑥) i liczbę jego wolnych
par elektronowych (𝑦). W ten sposób otrzymuje się tzw. liczbę przestrzenną (𝐿p = 𝑥 + 𝑦),
która determinuje kształt cząsteczki. Ponieważ zarówno wolne, jak i wiążące pary
elektronowe wzajemnie się odpychają, wszystkie elementy składające się na liczbę
przestrzenną (podstawniki i wolne pary elektronowe) zajmują jak najbardziej odległe od
siebie położenia wokół atomu centralnego.
Na podstawie: R. J. Gillespie, Fifty years of the VSEPR model; Coordination Chemistry Reviews 252 (2008) 1315.
Uzupełnij poniższą tabelę – dla wymienionych cząsteczek napisz wartości 𝒙 i 𝒚 oraz określ kształt cząsteczki (liniowa, kątowa, trójkątna, tetraedryczna).
CO2 | SO2 | OF2 | |
|---|---|---|---|
𝑥 | |||
𝑦 | |||
kształt cząsteczki |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal liczbę atomów związanych z centralnym i liczbę wolnych par wyłącznie na nim.
Podpowiedź 2
Dla CO2, SO2, OF2 liczby y to odpowiednio 0, 1, 2; wszystkie x są równe dwa.
Podpowiedź 3
Wpisz CO2 liniowa, SO2 kątowa, OF2 kątowa, wraz z odpowiednimi x i y.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| CO2 | SO2 | OF2 | |
|---|---|---|---|
| x | 2 | 2 | 2 |
| y | 0 | 1 | 2 |
| Kształt | liniowa | kątowa (V-kształtna) | kątowa (V-kształtna) |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech kolumn tabeli.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
We wszystkich trzech cząsteczkach centralny atom ma dwa podstawniki, więc x = 2. CO2 nie ma wolnej pary na C: y = 0, liczba przestrzenna 2 i kształt liniowy.
SO2 ma na S jedną wolną parę, y = 1, a kształt cząsteczki jest kątowy mimo trójkątnego układu obszarów elektronowych. OF2 ma dwie wolne pary na O, y = 2, i również jest kątowy. Nie licz podwójnego wiązania jako dwóch podstawników ani kształtu całej chmury elektronowej jako położenia samych atomów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| CO2 | SO2 | OF2 | |
|---|---|---|---|
| x | 2 | 2 | 2 |
| y | 0 | 1 | 2 |
| Kształt | liniowa | kątowa (V-kształtna) | kątowa (V-kształtna) |