Zadanie 5 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Tenes – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej Z = 117 – otrzymano w reakcji jądrowej między 48Ca i 249Bk. W tym procesie powstały dwa izotopy tenesu, przy czym reakcji tworzenia jądra jednego z tych izotopów towarzyszyła emisja 3 neutronów. Ten izotop ulegał dalszym przemianom: w wyniku kilku kolejnych przemian α otrzymano dubn – 270Db.

Napisz równanie reakcji otrzymywania opisanego izotopu tenesu – uzupełnij wszystkie pola w poniższym schemacie. Napisz, w wyniku ilu przemian α ten izotop tenesu przekształcił się w 270Db.

Schemat reakcji otrzymywania izotopu tenesu do uzupełnienia.

Liczba przemian α: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zbilansuj niezależnie A i Z w syntezie. Neutron ma A = 1 i Z = 0.

Podpowiedź 2

Powstaje 294Ts. Każdy rozpad α obniża A o cztery i Z o dwa.

Podpowiedź 3

Uzupełnij 294117Ts i trzy neutrony; podaj sześć przemian α do 270Db.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

4820Ca + 24997Bk → 294117Ts + 310n

Liczba przemian α: 6.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu i podanie liczby przemian 𝛼.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Suma liczb masowych reagentów wynosi 48+249 = 297. Emisja trzech neutronów pozostawia jądro o A = 294, a suma Z = 20+97 = 117 wskazuje Ts. Równanie jądrowe to 4820Ca + 24997Bk → 294117Ts + 310n.

Przejście od A = 294 do 270 wymaga utraty 24 nukleonów, czyli sześciu α. Także Z zmniejsza się o 12, ze 117 do 105, zgodnie z dubnem. Nie odejmujemy neutronów od liczby atomowej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

4820Ca + 24997Bk → 294117Ts + 310n

Liczba przemian α: 6.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_05

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania