Zadanie 35 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Jednym z procesów, którym mogą ulegać cukry, jest skracanie łańcucha węglowego. Jeżeli

aldoheksozę podda się utlenieniu za pomocą wody bromowej, otrzymany kwas będzie

można przekształcić w aldopentozę. Przykład takiego ciągu przemian przedstawiono na

poniższym schemacie.

Zadanie 35 — materiał graficzny CKE, s. 28, element 1.

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F –

jeśli jest fałszywe.

1.

Schemat przedstawia przemianę D-glukozy w L-arabinozę.

P

F

2.

Podczas przemiany glukozy w arabinozę zmienia się liczba

asymetrycznych atomów węgla.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Prześledź zachowane konfiguracje po utracie pierwszego C. Szereg D/L określa ostatnie centrum od karbonylu.

Podpowiedź 2

Ostatnia OH pozostaje po prawej, a liczba centrów spada z czterech do trzech.

Podpowiedź 3

Zaznacz F i P: powstaje D-arabinoza, a nie L, i ubywa jedno centrum asymetrii.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. F; 2. P.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W pokazanym skróceniu łańcucha usuwa się dawny pierwszy C, a dawny C2 staje się aldehydowym początkiem pentozy. Konfiguracje dalszych centrów pozostają zachowane. OH przy ostatnim centrum nadal jest po prawej, więc produktem jest D-arabinoza, nie L-arabinoza: pierwsze zdanie jest F.

Liniowa D-glukoza ma cztery centra asymetrii, a otrzymana aldopentoza trzy, ponieważ nowe aldehydowe C nie jest stereogeniczne. Drugie zdanie jest P. D/L ustalamy z odpowiedniego centrum, nie z samej zmiany liczby atomów C.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. F; 2. P.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2022_12_probny_35

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania