Jednym z procesów, którym mogą ulegać cukry, jest skracanie łańcucha węglowego. Jeżeli
aldoheksozę podda się utlenieniu za pomocą wody bromowej, otrzymany kwas będzie
można przekształcić w aldopentozę. Przykład takiego ciągu przemian przedstawiono na
poniższym schemacie.

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F –
jeśli jest fałszywe.
1. | Schemat przedstawia przemianę D-glukozy w L-arabinozę. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Podczas przemiany glukozy w arabinozę zmienia się liczba asymetrycznych atomów węgla. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Prześledź zachowane konfiguracje po utracie pierwszego C. Szereg D/L określa ostatnie centrum od karbonylu.
Podpowiedź 2
Ostatnia OH pozostaje po prawej, a liczba centrów spada z czterech do trzech.
Podpowiedź 3
Zaznacz F i P: powstaje D-arabinoza, a nie L, i ubywa jedno centrum asymetrii.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. F; 2. P.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W pokazanym skróceniu łańcucha usuwa się dawny pierwszy C, a dawny C2 staje się aldehydowym początkiem pentozy. Konfiguracje dalszych centrów pozostają zachowane. OH przy ostatnim centrum nadal jest po prawej, więc produktem jest D-arabinoza, nie L-arabinoza: pierwsze zdanie jest F.
Liniowa D-glukoza ma cztery centra asymetrii, a otrzymana aldopentoza trzy, ponieważ nowe aldehydowe C nie jest stereogeniczne. Drugie zdanie jest P. D/L ustalamy z odpowiedniego centrum, nie z samej zmiany liczby atomów C.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. F; 2. P.