Źródło
Informacja do zadań 30–33.
Wanilina jest popularną substancją zapachową stosowaną w przemyśle spożywczym
i kosmetycznym. Strukturę cząsteczki tego związku przedstawia wzór I.
W jednej z metod otrzymywania waniliny produktem pośrednim jest związek opisany wzorem II.
Wzór I | Wzór II |
|---|---|
![]() | ![]() |
Związek oznaczony wzorem II otrzymuje się w reakcji bromowania 4-hydroksybenzaldehydu
(aldehydu 4-hydroksybenzoesowego).
Rozstrzygnij, czy związek opisany wzorem II jest głównym czy ubocznym produktem tej reakcji. Odpowiedź uzasadnij. W uzasadnieniu odwołaj się do wpływu kierującego podstawników.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oznacz pozycje orto do OH i meta do CHO w wyjściowym pierścieniu. Sprawdź, czy się pokrywają.
Podpowiedź 2
Położenie bromu w II odpowiada obu kierowaniom naraz.
Podpowiedź 3
Wskaż produkt główny i uzasadnij zgodnym kierowaniem OH w orto oraz CHO w meta.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Produkt główny. Grupa aldehydowa kieruje podstawienie w pozycję meta, a hydroksylowa w pozycję orto. Brom zajmuje położenie zgodne z oboma wpływami kierującymi.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 4-hydroksybenzaldehydzie CHO kieruje nowe podstawienie w położenie meta, a OH w orto i para. Pozycje orto względem OH są jednocześnie meta względem CHO, więc oba podstawniki zgodnie faworyzują bromowanie w pokazanym miejscu.
Związek II jest produktem głównym. Uzasadnienie musi wymienić oba wpływy kierujące oraz ich zgodność. Nie wynika to wyłącznie z większej aktywności jednego podstawnika: w tym układzie kierowanie obu grup prowadzi do tej samej pary równocennych pozycji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Produkt główny. Grupa aldehydowa kieruje podstawienie w pozycję meta, a hydroksylowa w pozycję orto. Brom zajmuje położenie zgodne z oboma wpływami kierującymi.

