W wyniku działania kwasem azotowym(III) na pierwszorzędowe aminy aromatyczne
powstają tzw. sole diazoniowe, które znajdują zastosowanie w syntezie organicznej.
W praktyce, zamiast nietrwałego kwasu azotowego(III) stosuje się jego sól w obecności
mocnego kwasu. Przykład takiej reakcji z udziałem aniliny zilustrowano równaniem:

Gdy otrzymana sól diazoniowa reaguje z wodą, powstaje fenol.

Opisane przemiany mogą być stosowane w celu otrzymania pochodnych benzenu, w których
podstawniki kierujące w pozycje orto- i para- znajdują się względem siebie w pozycji meta-.
Zaprojektuj ciąg przemian, w wyniku których z benzenu powstanie 3-bromofenol –
uzupełnij w poniższym, dwuczęściowym schemacie wzory produktów pośrednich, a nad każdą strzałką wpisz literę oznaczającą zestaw użytych reagentów. Zestawy odczynników wybierz spośród wymienionych poniżej.
A NaNO2, HCl | B HNO3 stęż., H2SO4 stęż. | C H2O | D Br2, FeBr3 | E Zn, HCl |
|---|

I
II
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Użyj NO2 do ustalenia położenia meta przed uzyskaniem NH2 lub OH, które kierowałyby inaczej.
Podpowiedź 2
Pierwsze etapy to nitrowanie, bromowanie i redukcja. Po podanym NaOH potrzebne są diazowanie i hydroliza.
Podpowiedź 3
Wpisz B, D, E, A, C i odpowiednie pośrednie struktury z Br w meta względem zmienianej grupy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
3 pkt – poprawne uzupełnienie I i II części schematu.
2 pkt – poprawne uzupełnienie tylko I części schematu.
ALBO
… – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów w I części schematu i poprawne uzupełnienie
II części schematu.
1 pkt – poprawne uzupełnienie II części schematu.
ALBO
… – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów w I części schematu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najpierw nitrujemy benzen, zestaw B. NO2 kieruje bromowanie w meta, więc następnie wybieramy D i otrzymujemy 3-bromonitrobenzen. Redukcja E daje w środowisku HCl sól 3-bromoaniliniową, zgodną z pierwszą częścią schematu.
Podany NaOH uwalnia aminę; potem A przekształca NH2 w grupę diazoniową, a C hydrolizuje ją do OH. Kolejność liter do wybranych strzałek to B, D, E, A, C. Zachowaj położenie meta bromu względem grupy przekształcanej kolejno NO2, NH3+, NH2, diazoniowej i OH.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
