Zadanie 22.2 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 22.

Atomy wodoru w cząsteczkach etynu są bardziej reaktywne niż atomy wodoru w alkanach i alkenach. Przykładowo: przez metaliczny sód jest wypierany wodór z etynu i przy nadmiarze tego alkinu reakcja przebiega zgodnie z równaniem:

Równanie reakcji etynu z sodem; produkt: etynek sodu.

Podobna reakcja z udziałem sodu zachodzi w ciekłym amoniaku:

2NH3 + 2Na → 2NaNH2 + H2

Z kolei działanie etynu na produkt tej reakcji (NaNH2) rozpuszczony w etoksyetanie (eterze dietylowym) prowadzi do ponownego powstania amoniaku:

Równanie reakcji etynu z amidkiem sodu.

Etynek sodu nie jest trwałym związkiem i po wprowadzeniu do wody rozkłada się z wydzieleniem etynu.

Etyn, amoniak i wodę uszereguj od najsłabszego do najsilniejszego charakteru kwasowego.

najsłabszy charakter kwasowy … najsilniejszy charakter kwasowy

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Z obu reakcji protonowania wywnioskuj, która substancja oddaje proton silniejszej zasadzie.

Podpowiedź 2

Etyn protonuje NH2−, a woda protonuje etynek. To ustala dwie kolejne relacje mocy.

Podpowiedź 3

Uszereguj od najsłabszego: NH3 < etyn < H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rosnący charakter kwasowy: amoniak < etyn < woda.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uszeregowanie trzech związków.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Amidek NH2− odbiera proton od etynu i tworzy NH3, więc etyn jest mocniejszym kwasem niż amoniak. Z kolei etynek reaguje z wodą, odtwarzając etyn i OH−, zatem woda jest mocniejszym kwasem niż etyn.

Kolejność rosnącej kwasowości to NH3, etyn, H2O. Wykorzystujemy opisane kierunki przeniesienia protonów i porównanie par sprzężonych. Samo stwierdzenie, że amoniak jest zasadą w wodzie, nie wystarcza do pełnego uszeregowania kwasowego wszystkich trzech związków.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rosnący charakter kwasowy: amoniak < etyn < woda.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2022_12_probny_22.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania