Zadanie 10 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Chlorek, bromek i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi

Zadanie 10 — materiał graficzny CKE, s. 9, element 1.

w wodzie. Chlorek i bromek mają barwę białą, a jodek jest żółty.

Do 5,0 cm3 nasyconego roztworu chlorku ołowiu(II) dodano 2,5 cm3

roztworu pewnej soli i zaobserwowano efekt pokazany na zdjęciu.

Spośród poniższych soli wybierz tę, której roztwór mógł być użyty w tym doświadczeniu, i zaznacz jej wzór. Oblicz, jakie powinno być minimalne stężenie molowe użytego roztworu tej soli, żeby wystąpił zaobserwowany efekt.

NaCl AgI KBr NaI Pb(NO3)2

Obliczenia:

Minimalne stężenie molowe soli:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj osad i wyznacz [Pb2+] z Ks chlorku. Potem uwzględnij wzrost objętości do 7,5 cm3.

Podpowiedź 2

Dla PbI2 warunek graniczny to [Pb2+][I−]2 = Ks. Odtwórz stężenie NaI sprzed trzykrotnego rozcieńczenia.

Podpowiedź 3

Wybierz NaI; próg stężenia wynosi około 2,86·10−3 mol·dm−3 i powinien zostać przekroczony, aby rozpoczęło się strącanie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sól: NaI. Ks(PbCl2) = 1,7 · 10−5, Ks(PbI2) = 9,8 · 10−9. W nasyconym roztworze chlorku [Pb2+] = ∛(Ks/4) = 0,0162 mol · dm−3, a po rozcieńczeniu 5,0 do 7,5 cm3 wynosi 0,0108 mol · dm−3. Graniczne [I−] = √(9,8 · 10−9/0,0108) = 9,53 · 10−4 mol · dm−3. Stężenie przed zmieszaniem: 9,53 · 10−4 · 7,5/2,5 = 2,86 · 10−3 mol · dm−3.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne zaznaczenie wzoru soli, zastosowanie poprawnej metody, poprawne

wykonanie obliczeń i podanie wyniku z jednostką.

1 pkt – poprawne zaznaczenie wzoru soli, zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych.

LUB

• podanie wyniku z błędną jednostką albo bez jednostki.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: Za samo poprawne wskazanie wzoru soli zdający otrzymuje 0 pkt.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Żółty osad identyfikuje PbI2, więc użyto NaI. Dla nasyconego PbCl2 Ks = [Pb2+][Cl−]2 = 4s3 i s ≈ 0,0162 mol·dm−3. Po zmieszaniu z 2,5 cm3 odczynnika [Pb2+] przed strącaniem wynosi s·5/7,5 ≈ 0,0108.

Graniczne [I−] = √(Ks(PbI2)/[Pb2+]) ≈ 9,53·10−4. Użyty roztwór musi mieć około trzykrotnie większe stężenie, 2,86·10−3 mol·dm−3. Ściśle jest to próg: osad zaczyna powstawać po przekroczeniu iloczynu rozpuszczalności. Uwzględnij rozcieńczenie obu reagentów, nie tylko jodku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sól: NaI. Ks(PbCl2) = 1,7 · 10−5, Ks(PbI2) = 9,8 · 10−9. W nasyconym roztworze chlorku [Pb2+] = ∛(Ks/4) = 0,0162 mol · dm−3, a po rozcieńczeniu 5,0 do 7,5 cm3 wynosi 0,0108 mol · dm−3. Graniczne [I−] = √(9,8 · 10−9/0,0108) = 9,53 · 10−4 mol · dm−3. Stężenie przed zmieszaniem: 9,53 · 10−4 · 7,5/2,5 = 2,86 · 10−3 mol · dm−3.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2022_12_probny_10

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania