Zadanie 30.1 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 30.

Działanie kwasem azotowym(V) na aldozę skutkuje utlenieniem zarówno grupy aldehydowej,

jak i grupy –CH2OH. Reakcja przebiega zgodnie ze schematem:

Informacja wspólna 30 — materiał graficzny CKE, s. 32, element 1.

Dikarboksylowy kwas powstający w tej reakcji to kwas aldarowy.

Na podstawie: R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.

Napiszliczbęmolielektronówoddawanych przez𝟏 𝐦𝐨𝐥dowolnejaldozy wreakcji utleniania opisaną metodą.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel utlenianie aldehydu od utleniania pierwszorzędowego alkoholu. Oba kończą się COOH.

Podpowiedź 2

Zmiany stopni utlenienia wynoszą odpowiednio +2 i +4.

Podpowiedź 3

Dodaj dwa i cztery; odpowiedź to 6 mol elektronów na mol aldozy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

6 mol elektronów

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie poprawnej liczby moli elektronów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenienie aldehydowej grupy CHO do COOH zwiększa stopień utlenienia jej C z I do III, czyli uwalnia dwa elektrony. Utlenienie końcowej grupy CH2OH do COOH zmienia stopień jej C z −I do III i uwalnia cztery elektrony.

Środkowe alkoholowe grupy w schemacie pozostają zachowane. Łącznie jedna cząsteczka aldozy oddaje sześć elektronów, a jeden mol sześć moli elektronów. Wynik nie zależy od liczby środkowych centrów stereogenicznych, ponieważ utleniane są w opisanym procesie dwa określone końce łańcucha.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

6 mol elektronów

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_30.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania