Zadanie 26.4 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 26.

N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Informacja wspólna 26 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu

niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.

W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,

wyznaczone w różnych temperaturach.

Temperatura

25 °C

30 °C

40 °C

50 °C

𝐾b1

1,38 ∙10−5

9,77 ∙10−6

6,17 ∙10−6

4,47 ∙10−6

𝐾b2

4,27 ∙10−10

2,51 ∙10−10

2,04 ∙10−10

1,51 ∙10−10

Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.

Oblicz pH wodnego roztworu N-metylopiperazyny o stężeniu molowym równym

𝟎, 𝟐𝟎 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦−𝟑 w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj pierwszą Kb dla 25°C i zastosuj model jednego słabego centrum zasadowego.

Podpowiedź 2

Sprawdź małość x względem 0,20, a następnie użyj x ≈ √(1,38·10−5·0,20).

Podpowiedź 3

Z [OH−] około 1,66·10−3 oblicz pOH i pH. Wynik to około 11,22.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do

poprawnej wartości pH.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do uzyskania błędnej wartości pH

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i napisanie

poprawnej wartości pOH.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W 25°C używamy Kb1 = 1,38·10−5 i stężenia 0,20 mol·dm−3. Po pominięciu drugiego etapu [OH−] ≈ √(Kb1c) = √(2,76·10−6) ≈ 1,66·10−3 mol·dm−3.

Stopień przemiany jest poniżej 1%, więc uproszczenie jest uzasadnione. Stąd pOH ≈ 2,78 i pH ≈ 11,22, czyli około 11,2. Nie mnożymy wyniku przez dwa tylko dlatego, że cząsteczka ma dwa atomy N: polecenie wyłącza drugi etap, który ma także znacznie mniejszą stałą.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_26.4

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania