Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Rozstrzygnij, czy dysocjacja N-metylopiperazyny jest procesem egzo- czy endotermicznym. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kb przy 25 i 50°C. Wzrost temperatury sprzyja kierunkowi pochłaniającemu ciepło.
Podpowiedź 2
Skoro Kb maleje, ogrzewanie utrudnia tworzenie produktów dysocjacji.
Podpowiedź 3
Podaj proces egzotermiczny i uzasadnij malejącymi Kb przy wzroście temperatury.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.
Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie..
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Obie stałe dysocjacji zasadowej maleją przy zwiększaniu temperatury. Ogrzewanie przesuwa więc równowagi w stronę form nieprotonowanych, czyli przeciwdziała ich przebiegowi w kierunku produktów dysocjacji.
Zgodnie z regułą przekory oznacza to egzotermiczny charakter kierunku zapisanego jako dysocjacja zasadowa. Odpowiadamy „egzotermiczny” i wskazujemy zależność Kb od temperatury. Nie wnioskujemy o tym z samego zasadowego odczynu ani z tego, czy proces wymagał ogrzewania podczas przygotowania próbki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.
Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.