Zadanie 26.1 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 26.

N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Informacja wspólna 26 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu

niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.

W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,

wyznaczone w różnych temperaturach.

Temperatura

25 °C

30 °C

40 °C

50 °C

𝐾b1

1,38 ∙10−5

9,77 ∙10−6

6,17 ∙10−6

4,47 ∙10−6

𝐾b2

4,27 ∙10−10

2,51 ∙10−10

2,04 ∙10−10

1,51 ∙10−10

Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.

Rozstrzygnij, czy dysocjacja N-metylopiperazyny jest procesem egzo- czy endotermicznym. Uzasadnij odpowiedź.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj Kb przy 25 i 50°C. Wzrost temperatury sprzyja kierunkowi pochłaniającemu ciepło.

Podpowiedź 2

Skoro Kb maleje, ogrzewanie utrudnia tworzenie produktów dysocjacji.

Podpowiedź 3

Podaj proces egzotermiczny i uzasadnij malejącymi Kb przy wzroście temperatury.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.

Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie..

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Obie stałe dysocjacji zasadowej maleją przy zwiększaniu temperatury. Ogrzewanie przesuwa więc równowagi w stronę form nieprotonowanych, czyli przeciwdziała ich przebiegowi w kierunku produktów dysocjacji.

Zgodnie z regułą przekory oznacza to egzotermiczny charakter kierunku zapisanego jako dysocjacja zasadowa. Odpowiadamy „egzotermiczny” i wskazujemy zależność Kb od temperatury. Nie wnioskujemy o tym z samego zasadowego odczynu ani z tego, czy proces wymagał ogrzewania podczas przygotowania próbki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: reakcja egzotermiczna.

Uzasadnienie CKE: Wartość Kb maleje wraz ze wzrostem temperatury.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_26.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania