Zadanie 24 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Kwas benzoesowy (benzenokarboksylowy) w obecności odpowiedniego katalizatora ulega

reakcji substytucji elektrofilowej.

W reakcji kwasu benzoesowego z NaOH powstaje sól – związek B – stosowana jako

konserwant E211. Ta sól w postaci stałej, ogrzewana z NaOH w obecności tlenku wapnia,

ulega dekarboksylacji. Związek A jest głównym produktem reakcji kwasu benzoesowego

z chlorem w stosunku molowym 1 ∶1. Opisane przemiany przedstawiono na schemacie:

Zadanie 24 — materiał graficzny CKE, s. 24, element 1.

… CaO, 𝑇

a) Napisz równanie reakcji otrzymywania związku A. Zastosuj wzory półstrukturalne

(grupowe) związków organicznych.

b) Uzupełnij schemat. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych B i C.

Zadanie 24 — materiał graficzny CKE, s. 24, element 2.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W pierwszej gałęzi zastosuj wpływ kierujący COOH. W drugiej rozpoznaj zobojętnienie i dekarboksylację.

Podpowiedź 2

A to kwas 3-chlorobenzoesowy, B benzoesan sodu, C benzen.

Podpowiedź 3

Narysuj chlorowanie kwasu benzoesowego do izomeru meta z HCl oraz wpisz wzory B i C.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE: równanie chlorowania i wzory B oraz C

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie równania reakcji i poprawne uzupełnienie schematu wzorami

związków B i C.

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji

ALBO

– poprawne uzupełnienie schematu wzorami związków B i C.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Grupa COOH kieruje elektrofilowe chlorowanie pierścienia głównie w położenie meta. W reakcji z Cl2 i FeCl3 powstają więc kwas 3-chlorobenzoesowy oraz HCl.

Osobny szlak z NaOH daje benzoesan sodu B, a ogrzewanie tej soli z sodą wapienną usuwa węgiel COOH i prowadzi do benzenu C. Zachowaj dwie niezależne gałęzie schematu. B nie jest chlorowaną solą z pierwszej gałęzi: jego substratem w drugim szlaku jest wyjściowy kwas benzoesowy, zgodnie z rysunkiem.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE: równanie chlorowania i wzory B oraz C
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_24

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania