Zadanie uczniów polegało na zaprojektowaniu doświadczenia, za pomocą którego można
otrzymać osad siarczku żelaza(II). Uczniowie przedstawili dwa projekty zgodne ze
schematem:

Po wykonaniu – zgodnie z zaproponowanymi projektami – doświadczenia okazało się, że
osad siarczku żelaza(II) powstał tylko w jednej probówce.
Napisz,w którejprobówce(IalboII)powstałosad siarczkużelaza(II).Uzasadnij odpowiedź. Odwołajsiędostężeńjonów niezbędnychdopowstaniaosaduw obu probówkach.
Osad powstał w probówce: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Do powstania FeS potrzebne są wolne Fe2+ i S2− w dostatecznym stężeniu.
Podpowiedź 2
Słaba, dwustopniowa dysocjacja H2S daje znacznie mniej S2− niż roztwór użytej soli siarczkowej.
Podpowiedź 3
Wskaż probówkę II i odwołaj się do przekroczenia iloczynu rozpuszczalności tylko przy większym [S2−].
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Osad powstał w probówce: II.
Przykładowe uzasadnienie CKE: W wyniku dwustopniowej dysocjacji H2S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona.
ALBO: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100%. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H2S.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawny numer doświadczenia oraz poprawne uzasadnienie.
1 pkt – napisanie poprawnego numeru doświadczenia oraz błędne uzasadnienie albo brak
uzasadnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Warunkiem strącenia FeS jest przekroczenie iloczynu rozpuszczalności przez [Fe2+][S2−]. H2S jest słabym kwasem i jego dwustopniowa dysocjacja daje w probówce I zbyt małe stężenie S2−.
Roztwór siarczku amonu w probówce II zapewnia wyższe dostępne stężenie jonów siarczkowych i umożliwia wytrącenie osadu. Wskazujemy II, porównując stężenia obu niezbędnych jonów. Nie utożsamiamy analitycznego stężenia H2S z [S2−]; w soli także występują równowagi hydrolizy, ale nie zmieniają wskazanego porównania w warunkach zadania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Osad powstał w probówce: II.
Przykładowe uzasadnienie CKE: W wyniku dwustopniowej dysocjacji H2S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona.
ALBO: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100%. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H2S.