Zadanie 16 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 14–17.

Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.

Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Wzór elektronowy anionu tiosiarczanowego.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:

Na2SO3(aq) + S(s) → Na2S2O3(aq)

Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.

W reakcji syntezy tiosiarczanu sodu z 1,26 g bezwodnego siarczanu(IV) sodu i nadmiaru

siarki powstało 2,48 g uwodnionego tiosiarczanu sodu.

Oblicz masę wody hydratacyjnej zawartej w wydzielonym tiosiarczanie sodu. Wynik napisz w zaokrągleniu do 𝟎, 𝟎𝟏 𝐠 . Następnie wyznacz i napisz wzór wydzielonego hydratu. Przyjmij,żewydajnośćreakcjiotrzymywaniatiosiarczanusoduwynosi100%.

Obliczenia:

Wzór hydratu: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz Na2SO3 na mole i z reakcji 1:1 wyznacz mole powstałej soli bezwodnej.

Podpowiedź 2

Oblicz masę Na2S2O3, odejmij ją od 2,48 g i przelicz różnicę na mole H2O.

Podpowiedź 3

Podaj 0,90 g wody i wzór Na2S2O3·5H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązanie CKE:

n(Na2SO3) = 1,26/126,04 ≈ 0,010 mol
m(Na2S2O3) = 0,010 · 158,1 ≈ 1,58 g
m(H2O) = 2,48 − 1,58 = 0,90 g

Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.

Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie

wzoru hydratu.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wzoru hydratu.

ALBO

– poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej liczby moli wody

hydratacyjnej ale brak wzoru hydratu lub niepoprawny zapis wzoru.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z 1,26 g Na2SO3 otrzymujemy około 0,0100 mol tego związku, a reakcja z siarką daje tyle samo moli Na2S2O3. Masa bezwodnego tiosiarczanu wynosi około 0,0100·158,1 = 1,58 g.

Różnica między 2,48 g wydzielonych kryształów a 1,58 g soli to 0,90 g wody hydratacyjnej, czyli 0,050 mol. Stosunek n(H2O):n(soli) = 5:1 wskazuje Na2S2O3·5H2O. Nie odejmujemy bezpośrednio 1,26 g substratu od masy hydratu, bo do soli dołączyła również siarka.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązanie CKE:

n(Na2SO3) = 1,26/126,04 ≈ 0,010 mol
m(Na2S2O3) = 0,010 · 158,1 ≈ 1,58 g
m(H2O) = 2,48 − 1,58 = 0,90 g

Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.

Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania