Źródło
Informacja do zadań 10.
Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze:
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono
pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu
równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między
reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura
w reaktorze wynosiła 240°C.
Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość
jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240°C (wprowadzenie reagenta do układu
początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano
zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę
temperatury w reaktorze.

W 80. minucie prowadzonego doświadczenia w układzie ustalił się stan równowagi
dynamicznej, co oznacza, że szybkość reakcji tworzenia amoniaku jest taka sama jak
szybkość reakcji do niej odwrotnej.
Rozstrzygnij, czy zastosowanie poniższych czynników poskutkuje zwiększeniem szybkości reakcji rozkładu amoniaku, biegnącej w opisanym układzie.
Zaznacz TAK, jeśli dany czynnik spowoduje zwiększenie szybkości reakcji rozkładu, albo NIE – jeśli tego nie spowoduje.
Ochłodzenie układu reakcyjnego. | TAK | NIE |
|---|---|---|
Zwiększenie stężenia azotu. | TAK | NIE |
Zmniejszenie objętości układu reakcyjnego. | TAK | NIE |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozważ najpierw chwilę bezpośrednio po zmianie warunków, zanim układ wytworzy nową ilość NH3.
Podpowiedź 2
Rozkład zależy od temperatury i dostępności NH3. Dodany N2 nie jest jego substratem, ale może działać później pośrednio.
Podpowiedź 3
Według bezpośredniej interpretacji klucza wpisz NIE, NIE, TAK. Przeczytaj uwagę o późniejszej zmianie równowagi i temperatury.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ochłodzenie: NIE.
Zwiększenie stężenia azotu: NIE.
Zmniejszenie objętości: TAK.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie dla trzech wymienionych czynników
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W interpretacji bezpośredniego wpływu na szybkość rozkładu NH3 ochłodzenie ją zmniejsza, więc odpowiedź to NIE. Dodanie N2 nie zwiększa natychmiast stężenia substratu rozkładu, czyli NH3; w szkolnym modelu prawa szybkości otrzymujemy także NIE.
Zmniejszenie objętości podnosi [NH3] i zwiększa szybkość rozkładu: TAK. Trzeba jednak odróżnić ten efekt początkowy od późniejszego dochodzenia do nowej równowagi. Dodanie N2 może pośrednio zmienić ilość NH3 i temperaturę w opisanym reaktorze, więc bez określenia momentu oceny drugi punkt wymaga doprecyzowania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ochłodzenie: NIE.
Zwiększenie stężenia azotu: NIE.
Zmniejszenie objętości: TAK.