Zadanie 10.3 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 10.

Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze:

N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3 (g) … Δ𝐻 = –91,9 kJ

Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono

pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu

równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między

reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura

w reaktorze wynosiła 240°C.

Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość

jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240°C (wprowadzenie reagenta do układu

początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano

zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę

temperatury w reaktorze.

Informacja wspólna 10 — materiał graficzny CKE, s. 12, element 1.

W 80. minucie prowadzonego doświadczenia w układzie ustalił się stan równowagi

dynamicznej, co oznacza, że szybkość reakcji tworzenia amoniaku jest taka sama jak

szybkość reakcji do niej odwrotnej.

Rozstrzygnij, czy zastosowanie poniższych czynników poskutkuje zwiększeniem szybkości reakcji rozkładu amoniaku, biegnącej w opisanym układzie.

Zaznacz TAK, jeśli dany czynnik spowoduje zwiększenie szybkości reakcji rozkładu, albo NIE – jeśli tego nie spowoduje.

Ochłodzenie układu reakcyjnego.

TAK

NIE

Zwiększenie stężenia azotu.

TAK

NIE

Zmniejszenie objętości układu reakcyjnego.

TAK

NIE

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozważ najpierw chwilę bezpośrednio po zmianie warunków, zanim układ wytworzy nową ilość NH3.

Podpowiedź 2

Rozkład zależy od temperatury i dostępności NH3. Dodany N2 nie jest jego substratem, ale może działać później pośrednio.

Podpowiedź 3

Według bezpośredniej interpretacji klucza wpisz NIE, NIE, TAK. Przeczytaj uwagę o późniejszej zmianie równowagi i temperatury.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Ochłodzenie: NIE.
Zwiększenie stężenia azotu: NIE.
Zmniejszenie objętości: TAK.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie dla trzech wymienionych czynników

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W interpretacji bezpośredniego wpływu na szybkość rozkładu NH3 ochłodzenie ją zmniejsza, więc odpowiedź to NIE. Dodanie N2 nie zwiększa natychmiast stężenia substratu rozkładu, czyli NH3; w szkolnym modelu prawa szybkości otrzymujemy także NIE.

Zmniejszenie objętości podnosi [NH3] i zwiększa szybkość rozkładu: TAK. Trzeba jednak odróżnić ten efekt początkowy od późniejszego dochodzenia do nowej równowagi. Dodanie N2 może pośrednio zmienić ilość NH3 i temperaturę w opisanym reaktorze, więc bez określenia momentu oceny drugi punkt wymaga doprecyzowania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Ochłodzenie: NIE.
Zwiększenie stężenia azotu: NIE.
Zmniejszenie objętości: TAK.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_10.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania